Black Weeks, CyberMonday i Black Friday, czyli tzw. Czarny Piątek, to listopadowe dni, podczas których sklepy i sieci handlowe organizują duże wyprzedaże i promocje. Okazuje się jednak, że dni największych obniżek nie zawsze są przyjazne dla kupujących.
Jako to działa naprawdę?
BLACK FRIDAYFakt istnienia daty wygaśnięcia ważności ofert i rabatów stwarza konieczność zakupu produktu, którego prawdopodobnie nie potrzebujesz. Tak, oczywiście możesz żyć bez tego produktu, ale czy naprawdę pozwolisz tej okazji wymknąć się z Twoich rąk?
Otrzymujemy czas na wyobrażenie sobie, jak „cudowne” będzie życie dzięki temu przedmiotowi i przekonanie siebie, że naprawdę jest on potrzebny. Wyobrażając sobie te wszystkie pozytywne uczucia, nie ma mowy, aby odmówić sobie tej przyjemności. Nie ma innego wyjścia, jak tylko poddać się pokusom, jakie przynosi Czarny Piątek. To byłoby szaleństwo pozwolić tej szansie uciec, prawda?
Zdobywanie produktów po obniżonych cenach daje przyjemność, która może osłabić nasze krytyczne myślenie, to znaczy naszą zdolność rozumowania. Eksperci wiedzą, że mózg człowieka przechodzi w „tryb kupowania” od razu po wejściu do sklepu. Od tego momentu zadaniem sprzedawców jest przekonanie klienta do wydawania pieniędzy.
PAMIĘTAJ! Black Friday to wydarzenie zapowiadane wcześniej, które powoduje:

czyli stwarzanie pozoru, że promocja jest atrakcyjna poprzez podnoszenie cen kilka dni wcześniej, by tuż przed słynnym świętem zakupowym je obniżyć.. Cena ta jest prawdopodobnie wciąż wysoka, ale strategia polega na tym, że konsument widzi, że cena początkowa była znacznie wyższa.
Pamiętaj!
– normą w BlackWweek są obniżki o 30-50 proc. Okazja, że jakiś produkt jest tańszy o 90 proc., jest podejrzana. Strategie marketingowe stosowane przez duże firmy dążą do pozyskania większej liczby klientów i sprzedania im dokładnie tego, czego chcą po cenie, którą wcześniej nałożyły dlatego ceny warto sprawdzić już teraz.
– polskie przepisy nakładają na handlowców obowiązek podawania ceny najniższej z 30 dni, ale trzeba brać pod uwagę, że pod koniec listopada nie każdy się do tego zastosuje.

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA BEZPŁATNE PORADY:
PYTANIA, NA KTÓRE WARTO ZNAĆ ODPOWIEDZIProdukty kupione na wyprzedaży w Black Friday (Czarny Piątek), czy Cyber Monday można reklamować. W tych dniach sklepy stacjonarne i internetowe tak jak każdego innego, muszą respektować prawa konsumenta.
Od tego roku zmieniły się zasady reklamacji towarów, zarówno kupionych w sklepie stacjonarnym, jak i w internecie. W wypadku pierwszej reklamacji możemy liczyć na naprawę towaru albo wymianę. Dopiero, gdy przedsiębiorca odmówi usunięcia wady albo wymiany, konsument otrzyma prawo odstąpienia od umowy.
Nowe przepisy wydłużyły okres domniemania i wynosi ono obecnie 2 lata (art. 43c ust 1 ustawy [2]). Termin udzielenia odpowiedzi na reklamację wynosi 14 dni kalendarzowych i dotyczy wyłącznie żądań: naprawy, wymiany lub obniżenia ceny.
Przyjęcie zwrotu w sklepie stacjonarnym zależy tylko od dobrej woli sprzedawcy. Przepisy zakładają bowiem, że kupując „na miejscu”, jesteśmy w stanie dokładnie sprawdzić interesujący nas produkt, przymierzyć czy wypytać o szczegóły.
Jeśli cena przy kasie okaże się wyższa niż na wywieszce na półce lub na metce, masz prawo kupić towar w korzystniejszej dla Ciebie cenie. Zwróć uwagę na to, czy „promocja” rzeczywiście jest atrakcyjna – czy sprzedawca sztucznie nie podwyższył ceny wyjściowej.
Wybieraj wyłącznie zaufane sklepy internetowe. Nie kupuj online, korzystając z niezabezpieczonej sieci Wi-Fi. Nie podawaj wrażliwych danych dostępowych do karty płatniczej. Sprawdzaj czy połączenie ze sklepem jest zabezpieczone.
Wypłaty BLIK-iem bezpieczniejsze niż kartą, bo w tej transakcji nie ma danych karty. To dlatego, że oszuści działają nie tylko w internecie. Swoich praktyk próbują również przy bankomatach, wykorzystując nakładki na klawiaturę, pozyskujące kody PIN, czy specjalne wkładki umożliwiające odczyt paska magnetycznego. Przed potwierdzeniem transakcji BLIK sprawdź dwa razy, ile wynosi kwota i do kogo ona trafi. Nie klikaj w linki otrzymywane od nieznanych numerów.
Do praw odbiorcy paczki należy między innymi sprawdzenie jej zawartości w obecności kuriera. Jednak aby tak się stało, najpierw należy podpisać odbiór przesyłki – tak wynika z przepisów prawa przewozowego, gdzie można znaleźć wzmiankę o odpowiedzialności osoby, w której posiadaniu jest przesyłka. Sprawdzenia zawartości przesyłki trzeba dokonać w obecności kuriera.
Przesyłka dotarła uszkodzona, należy zgłosić ten fakt kurierowi podczas odbioru przesyłki i poprosić o spisanie protokołu szkody. Protokół powinien być podpisany zarówno przez ciebie, jak i przez kuriera doręczającego przesyłkę. Można również odmówić przyjęcia przesyłki, po wcześniejszym sporządzeniu wraz z kurierem protokołu szkody, gdzie umieszcza się informację o odmowie.
GDZIE SZUKAĆ POMOCY?Gdy zostaliśmy oszukani podczas robienia zakupów, możemy liczyć na bezpłatną pomoc prawną. Istnieje kilka możliwości, by ją uzyskać:
Aktualną listę punktów poradniczych można znaleźć na stronie: https://dogma.org.pl/lokalizacje/katowice/
Aktualną listę rzeczników można znaleźć na stronie: https://katowice.wiih.gov.pl/p,111,rzecznicy-konsumentow-w-woj-slaskim
w sprawach prostych bez analizy dokumentów, nr tel.: 801 440 220 oraz 22 290 89 16
w sprawach prostych oraz wymagających analizy dokumentów, adres e-mail: porady@dlakonsumentow.pl
Więcej informacji można znaleźć na stronie: https://katowice.wiih.gov.pl/
Potrzebujesz porady i pomocy – skontaktuj się z nami!

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ:
Program “Aktywny Rodzic”Koniec roku to naturalny moment podsumowań i planowania nowych wyzwań – także tych rodzinnych i zawodowych. Warto więc przypomnieć o Programie Aktywny Rodzic, który od blisko roku oferuje trzy formy wsparcia dostosowane do różnych potrzeb rodziców małych dzieci. Świadczenia te mogą realnie ułatwić organizację opieki, powrót do pracy lub elastyczne łączenie obowiązków, pomagając wejść w nowy rok z większym poczuciem bezpieczeństwa i lepszymi możliwościami planowania codziennego życia.
To także dobry moment, by podkreślić szczególną rolę kobiet, które często łączą obowiązki zawodowe z opieką nad małymi dziećmi. Dzięki rozwiązaniom oferowanym w Programie Aktywny Rodzic łatwiej im wrócić na rynek pracy, rozwijać własne kompetencje czy podejmować nowe wyzwania zawodowe bez rezygnacji z bliskości z dzieckiem. Wsparcie finansowe i organizacyjne daje im większą swobodę wyboru oraz pomaga budować równowagę między życiem rodzinnym ,a zawodowym, co ma ogromne znaczenie przy planowaniu nadchodzącego roku.

Program Aktywny Rodzic daje rodzinom większą elastyczność w wyborze formy wsparcia, dostosowaną do ich sytuacji zawodowej i rodzinnej. Wspiera rodziny z małymi dziećmi – do ukończenia przez nie 3 roku życia. Składa się on z trzech rodzajów świadczeń finansowanych przez ZUS, które m.in. umożliwiają dofinansowanie do opłat za żłobek czy częściowe opłacenie opiekunki. Nadrzędnym celem programu jest wsparcie rodziców małych dzieci w powrocie na rynek pracy i rozwoju zawodowej kariery.

Zgodnie z ustawą rodzice najmłodszych dzieci (niemowląt lub dzieci od 12 do 35 miesiąca życia – zależnie od programu), mogą wybrać spośród trzech dostępnych rodzajów świadczeń (szerzej opisanych w dalszej części publikacji). Są to:
Rodzice mogą w dowolnym momencie zmienić decyzję dotyczącą wyboru jednego z trzech dostępnych świadczeń, o ile spełnione zostaną wymagane warunki. Decyzja ta odnosi się do konkretnego dziecka, a za dany miesiąc można otrzymać wyłącznie jedno świadczenie. Istnieje również możliwość wielokrotnej zmiany formy wsparcia, co oznacza rezygnację z jednego świadczenia i przejście na inne, przy zachowaniu zasady, że w danym miesiącu przysługuje tylko jedno świadczenie na to samo dziecko.
FormalnościŚwiadczenia z programu Aktywny Rodzic są realizowane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wnioski składa się w formie elektronicznej za pomocą profilu informacyjnego ZUS PUE/eZUS lub systemu informatycznego banków krajowych oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych lub systemu teleinformatycznego utworzonego przez ministra właściwego do spraw rodziny. Pierwsze wnioski były przyjmowane od 1 października 2024 roku, a środki wypłacone najpóźniej w przeciągu dwóch miesięcy, z wyrównaniem od dnia złożenia wniosku. Decyzja o odrzuceniu wniosku o dopłatę, przy uchyleniu lub zmianie prawa do świadczenia Aktywny Rodzic albo nienależnie pobranego świadczenia wysyłana jest tylko drogą elektroniczną.

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ PRAWNĄ:

Świadczenie Aktywni rodzice w pracy jest skierowane do rodziców aktywnych zawodowo. W ramach programu na każde dziecko w wieku 12-35 miesięcy można otrzymać 1500,00 zł miesięcznie na swoje konto. W przypadku orzeczenia o niepełnosprawności dziecka (łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) – jest to kwota 1900,00 zł miesięcznie. Przyznane świadczenie stanowi kwotę niepodzielną, czyli przysługuje w pełnej wysokości. W przypadku opieki naprzemiennej każdy z rodziców może otrzymać po połowie świadczenia, czyli 750,00 zł lub 950,00 zł.
Warunkiem otrzymywania świadczenia Aktywni rodzice w pracy („babciowego”) jest utrzymanie zatrudnienia. Weryfikacja poziomu aktywności zawodowej rodziców to:
Rodzice mogą swobodnie łączyć różne formy opieki nad dzieckiem i pobierać świadczenie. Nie ma znaczenia kto zajmuje się dzieckiem. Nie potrzeba do tego umowy uaktywniającej (ZUS tego nie kontroluje). W zależności od potrzeb mogą korzystać z pomocy opiekunki w tygodniu, a w weekendy sami zajmować się dzieckiem.
UWAGA! Świadczenie Aktywni rodzice w pracy nie przysługuje obywatelom Ukrainy, którzy przybyli do Polski w związku z działaniami wojennymi.

Świadczenie Aktywnie w żłobku jest skierowane do rodziców dzieci uczęszczających do żłobka, klubu dziecięcego lub objętych opieką dziennego opiekuna, prowadzącego taką działalność na własny rachunek. Nie jest konieczne bycie aktywnym zawodowo przy korzystaniu z tego świadczenia, tzn. mogą otrzymać je również osoby, które nie podjęły pracy zarobkowej (w tym studenci czy doktoranci).
Maksymalna kwota wypłacana na pokrycie takiej opieki wynosi 1500,00 zł miesięcznie, z zastrzeżeniem wyższego limitu w przypadku dzieci z orzeczoną niepełnosprawnością – tak jak wyżej, jest to 1900,00 zł miesięcznie. Musi to być jednak orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Wysokość tego świadczenia nie może być wyższa, niż wysokość opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna. Górna granica opłat została wprowadzona w celu uniknięcia znacznego podnoszenia opłat przez placówki. Wysokość kosztu pobytu dziecka pod opieką żłobka, klubu dziecięcego czy dziennego opiekuna na okres od 1 października 2024 roku do 31 marca 2025 roku, wynosi 2200,00 zł.
W ramach omawianego programu środki trafiają do placówki, czyli na konto bankowe żłobka, klubu dziecięcego lub profesjonalnej opiekunki/opiekuna. W wyjątkowych sytuacjach mogą trafić na konto rodziców. Obecne świadczenie zastępuje dotychczasowe dofinansowanie do pobytu w żłobku, które wynosiło 400,00 zł.
Świadczenie z programu Aktywnie w żłobku przysługuje, jeśli wysokość miesięcznej opłaty za opiekę – bez względu na jej formę – nie jest wyższa, niż koszt pobytu dziecka w placówkach, rozumiany jako 120% uśrednionych miesięcznych wydatków ponoszonych przez jednostki samorządu terytorialnego na zapewnienie jednemu dziecku opieki odpowiednio w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna. Oznacza to w praktyce, że dofinansowanie z programu Aktywnie w żłobku nie może być wyższe, niż faktyczna wysokość opłaty za pobyt dziecka w placówce. Co istotne, do tej kwoty nie wlicza się opłaty za wyżywienie.
UWAGA! Świadczenia z programu Aktywnie w żłobku mogą pobierać obywatele Ukrainy, którzy przybyli do Polski w związku z działaniami wojennymi, jeżeli przebywali legalnie w Polsce jako osoby ze statusem „UKR” nieprzerwanie przez co najmniej 365 dni. Zgodnie z komunikatem ZUS-u o świadczenie to mogą występować także cudzoziemcy, którzy są uprawnieni do korzystania ze świadczenia Aktywni rodzice w pracy lub Aktywnie w domu.

Świadczenie Aktywnie w domu jest skierowane do rodziców dzieci, którzy nie są aktywni zawodowo. Innymi słowy, jest to świadczenie dla rodziców, którzy zdecydowali się na kontynuację osobistej opieki nad dzieckiem. Jest ono wypłacane rodzicom na konto bankowe przez ZUS maksymalnie przez 2 lata – od 12 do 36 miesiąca życia dziecka i wynosi 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. W przypadku opieki naprzemiennej (z art. 20 ust. 2, tj. gdy – zgodnie z orzeczeniem sądu – dziecko jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu) kwotę świadczenia dzieli się na pół i przekazuje po 50% każdemu z rodziców. Świadczenie to zastąpiło dotychczasowy program „Rodzinny Kapitał Opiekuńczy”, obejmując także pierwsze dziecko, których nie dotyczył „RKO”.
Warunki niezbędne do skorzystania ze świadczenia Aktywnie w domu:
UWAGA! Świadczenie Aktywnie w domu nie przysługuje obywatelom Ukrainy, którzy przybyli do Polski w związku z działaniami wojennymi.

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ PRAWNĄ:
Najczęstsze skojarzenia ze słowem „przemoc” to podbite oczy, sińce, zaciśnięte pięści, bójka. Rzadziej w pierwszej chwili myślimy o przemocy psychicznej, która przecież potrafi zranić dużo bardziej niż pięści, a nawet doprowadzić ofiarę do samobójstwa. Jedną z odmian przemocy psychicznej jest przemoc finansowa (ekonomiczna).
Mówi się o tej formie przemocy – przeźroczysty problem. Dlaczego? Ponieważ na wierzchu nie widać ran, tak jak w przypadku przemocy fizycznej. Problem jest dużo bardziej ukryty, często niewidoczny. Zapraszamy do przeczytania materiałów dotyczących tego, jakie są przejawy przemocy finansowej, z jakimi konsekwencjami prawnymi powinna liczyć się osoba stosująca ten rodzaj przemocy, a także gdzie szukać wsparcia w takich sytuacjach.
Czym jest przemoc ekonomiczna?O przemocy ekonomicznej mówimy wtedy, gdy jej sprawca używa pieniędzy albo innych wartości materialnych do zaspokojenia swojej potrzeby władzy i kontroli. Wykorzystując dostęp do pieniędzy podporządkowuje sobie drugą osobę. Czasem uniemożliwia jej dostęp do konta, w innych wypadkach wydziela i kontroluje jej wydatki, utrudnia jej podjęcie pracy lub przyczynia się do utraty pracy. Pieniądze stają się kartą przetargową. Partner/ka uzależnia przekazanie środków na utrzymanie rodziny od spełnienia jego warunków, szantażem zmuszając swoją ofiarę do posłuszeństwa.
Nikola została sama z trójką dzieci. Mąż zostawił ją i nie płaci na nie alimentów. Magda chciałaby wrócić do pracy, ale mąż uważa, że powinna zostać w domu i nie pozwala jej szukać zatrudnienia. Grzesiek pracuje na budowie po 12 godzin dziennie, aby utrzymać sześcioosobową rodzinę. Chciałby, żeby żona poszła do pracy choć na pół etatu i dołożyła się do rachunków, jednak ona odmawia.
Kaśka przed urodzeniem dzieci pracowała w Biedronce. Po urodzeniu Mai i Kuby przez 5 lat była z nimi w domu. Teraz, kiedy Kuba poszedł do przedszkola, chciałaby wrócić do pracy. Tym bardziej, że jej partner Marek zarabia ok 2500 zł na rękę i cały czas narzeka, że utrzymanie rodziny tyle kosztuje, więc Kasia chciałaby dorobić chociaż do rachunków. Jednak Marek bardzo się denerwuje, kiedy tylko Kaśka wspomina o powrocie do pracy. Mówi, że jej miejsce jest w domu przy dzieciach, jak pójdzie do pracy to tak o wszystko nie zadba, a on przecież potrafi utrzymać rodzinę. Partnerzy coraz częściej kłócą się o sprawy finansowe, Kaśka jest coraz bardziej zestresowana tą sytuacją.
Z pewnością powyższe lub podobne historie są Ci znane, być może sam/a doświadczasz właśnie takich problemów. To właśnie przemoc finansowa (ekonomiczna), która jest rodzajem przemocy psychicznej. Ofiara traci możliwość decydowania o swoim życiu, staje się uzależniona od oprawcy, który wydziela jej środki do życia według własnego uznania. To może powodować utratę poczucia własnej wartości i poczucia sprawczości, co skutkuje depresją, a w skrajnych przypadkach może prowadzić do samobójstwa.
O przemocy ekonomicznej mówimy również wtedy, gdy partner pasożytuje na pracy partnerki, nie płaci alimentów, bez jej wiedzy zaciąga kredyty lub przywłaszcza sobie środki przeznaczone na utrzymanie rodziny, przerzucając na nią odpowiedzialność za utrzymanie domu.
Sylwia pracuje w agencji reklamowej, jej partner z wykształcenia jest politologiem, a pracował już w różnych miejscach – w sklepie internetowym, w urzędzie, w agencji nieruchomości. Nigdzie jednak mu się nie podobało i odchodził po krótkim czasie. Obecnie nigdzie nie pracuje, bo żadna oferta nie jest dla niego odpowiednia. Koszty utrzymania domu, dwóch osób i psa w całości spoczywają na Sylwii, która jest tym coraz bardziej sfrustrowana.
Przemoc ekonomiczna jest szczególnie bolesna, gdy dotyka kobiet, które nie pracują, gdyż prowadzą dom i wychowują dzieci. Żywią one często błędne przekonane, że zarabiający mężczyzna ma wyłączne prawo do decydowania o sposobie wydawania pieniędzy, a zaspokajanie potrzeb rodziny zależy tylko od jego dobrej woli.
Halina nie pracuje, zajmuje się domem i czwórką dzieci, a mąż pracuje zawodowo. Już wiele lat temu ustalili w małżeństwie taki podział obowiązków. Jednak od kiedy pojawiło się 500+ mąż uznał, że te łącznie 2000 zł powinny Halinie wystarczyć na utrzymanie domu i opłacenie rachunków, w związku z czym odciął jej dostęp do swojej pensji. Nie łoży na utrzymanie domu, czasem tylko kupi coś dzieciom. Halina nie wie, co mąż robi ze swoimi dochodami, a jej ledwie starcza na rachunki i jedzenie.
Przemoc ekonomiczna a inne rodzaje przemocyZgodnie z badaniami przeprowadzonymi w USA w 90% przypadków przemoc finansowa łączyła się w jednym domu z innymi rodzajami przemocy: fizyczną, psychiczną, seksualną. Niestety, uzależnienie ekonomiczne często powstrzymuje ofiary od zgłoszenia się do odpowiednich służb po pomoc.
Ala mieszka z mężem i córką z pierwszego małżeństwa. Mąż ma problem z alkoholem, pod jego wpływem bije Alę, wyzywa m.in. od pasożytów i nierobów. Ala z córką muszą czasem uciekać z domu. Ala czasem myśli o zgłoszeniu się na Policję, ale mieszkanie, które zajmują, należy do męża, tylko on pracuje i ma oszczędności. Ala ma kartę do wspólnego konta, ale jeśli pokłóci się z mężem ten zabiera kartę ze sobą w trasę. Wtedy Ala nie ma z czego żyć. Mąż cały czas grozi, że wyrzuci ją z domu i pozbawi środków do życia, jeśli gdzieś na niego doniesie. Ala nie chce iść z córką do schroniska, więc nikomu nie mówi, co dzieje się w domu. Jest załamana, straciła już siły i wiarę, że kiedyś będzie lepiej.
Historia Ali wydarzyła się naprawdę. W końcu znalazła ona w sobie siłę, aby uciec od męża do hostelu przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie. Otrzymała wsparcie od służb: Policji, pracowników PCPR, psychologów, lekarzy psychiatrów, prawników. Dzięki pomocy socjalnej udało jej się utrzymać w pierwszym okresie po wyprowadzce. Złożyła do sądu pozew o rozwód i wniosek o podział majątku małżeńskiego. Powoli wyszła na prostą – znalazła pracę, wynajmuje mieszkanie, układa sobie życie na nowo.
Ofierze przemocy możesz zaproponować wizytę w punkcie nieodpłatnych porad.
Nasi prawnicy i doradcy za darmo i w pełni anonimowo udzielą jej pomocy .

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ PRAWNĄ:
Pomoc możesz również uzyskać w Ośrodku Pomocy Społecznej. W sytuacjach krytycznych wzywaj Policję pod numerem alarmowym 112.

CELOWE UZALEŻNIENIE OD DRUGIEJ OSOBYSprawca lub sprawczyni przemocy ekonomicznej często uzależnia od siebie drugą osobę, zaniżając jej poczucie własnej wartości mówiąc, że jest bezwartościowa, że sobie sama nie poradzi, że nie jest w stanie sama się utrzymać.
Z przemocą ekonomiczną mamy do czynienia w związku również wtedy, kiedy partner/ka wykorzystuje pieniądze jako kartę przetargową, uzależnia przekazanie środków na potrzeby drugiej osoby i prowadzenie domu od spełnienia jego/jej warunków, szantażem zmuszając do posłuszeństwa.
Celowe uzależnienie finansowe, wydzielanie, kontrolowanie, nadmierne krytykowanie wydatków, to przejaw przemocy. Niestety wciąż wiele osób, które doświadczają agresywnych, upokarzających zachowań w tym obszarze, nie wie, że ma prawo i może zwrócić się o pomoc.
Do niedawna przemoc ekonomiczna w polskim prawie w ogóle nie istniała. Zmieniła to nowelizacja Ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej.
ZADŁUŻANIEPiszę w sprawie mojej siostry – chciałabym jej pomóc. Rok temu moja siostra odkryła, że jej mąż ma do spłacenia wiele pożyczek (40 łącznie) – znalazła pełne worki upomnień, ponagleń i różnych tego typu karteluszek. Doszło do tego, że komornik chciał zająć dom.
Rodzina zmobilizowała się i częściowo spłaciła długi. Szwagier obiecywał, że nigdy więcej tego nie zrobi. Niestety już dwa miesiące później zaciągnął nowe pożyczki ( chwilówki) nie przyznając się do tego.
Jakiś miesiąc temu siostra przypadkiem znalazła nowe upomnienia. 6 czy 8 następnych pożyczek. Szwagier wykrada jej pieniądze z domu, pożycza u znajomych i do niczego się nie przyznaje. Oskarża dzieci (już dorosłe) o to, że to one lub ich przyjaciele wykradają pieniądze, a swoja żonę wyzywa od wariatek. Siostra jest strzępkiem nerwów i ciągle kombinuje skąd wziąć pieniądze na spłatę długów.
WSPÓLNOŚĆ MAJĄTKOWA W MAŁŻEŃSTWIEOsoby pozostające w związkach małżeńskich z ustawową wspólnością majątkową:
Wspólność majątkowa obejmuje to, co zostało nabyte po ślubie przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Do majątku wspólnego należą w szczególności:
Obowiązki mają być równe, ale niekoniecznie jednakowe. Zatem osobiste starania o wychowanie dzieci i prowadzenie domu mogą czynić zadość obowiązkowi utrzymania rodziny i być zrównane z uzyskiwaniem dochodów z pracy zawodowej. Jeśli jeden z małżonków posiada mieszkanie, musi je udostępnić drugiemu do zamieszkania.
(np. nie przekazuje swojej pensji na utrzymanie domu, nie płaci rachunków), sąd może nakazać, ażeby wynagrodzenie za pracę albo inne należności, przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane bezpośrednio do rąk drugiego małżonka, czyli żona może odbierać pensję męża.
Ola co jakiś czas kłóci się poważnie z mężem. Niestety, w okresie konfliktu główną „kartą przetargową” męża jest odcięcie jej od pieniędzy. Ola dowiedziała się, że może sama odbierać pieniądze z wypłaty od pracodawcy męża, za które utrzyma dom i kupi żywność, z czego skorzysta również jej mąż. Kiedy znowu zaczęli się kłócić, Ola niezwłocznie złożyła stosowny wniosek do sądu. Po uzyskaniu orzeczenia zaniosła je do pracodawcy i teraz raz w miesiącu odbiera w firmie wypłatę męża.
Niestety dla związków nieformalnych nie zostały przewidziane tożsame przepisy, a wyegzekwowanie środków na utrzymanie może być trudniejsze. Przede wszystkim warto wtedy skorzystać z możliwości dochodzenia alimentów na dzieci.
Przestępstwo niealimentacjiNajczęstszą formą przemocy ekonomicznej jest niepłacenie alimentów. Niealimentacja jest przestępstwem polegającym na uchylaniu się przez sprawcę od ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Około miliona dzieci w Polsce nie otrzymuje alimentów ani od drugiego rodzica ani z Funduszu Alimentacyjnego. O zapewnienie dzieciom godnych warunków życia muszą dbać samodzielni rodzice – w niemal 97% są to samotne matki.
W Polsce niepłacenie alimentów jest przestępstwem, za które grozi kara:
Krok pierwszy: Sprawdzenie czy ugoda/wyrok posiadają nadaną klauzulę wykonalności, stanowiącą tytuł egzekucyjny. Jeśli ugoda/wyrok nakładająca obowiązek alimentacyjny nie posiadają klauzuli wykonalności to należy wnieść do sądu o nadanie tej klauzuli.
Krok drugi: Ugoda/wyrok posiadający klauzulę natychmiastowej wykonalności stanowi tytuł egzekucyjny, który należy złożyć do Komornika z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
Krok trzeci: Jeżeli Komornik uzna, że postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne należy zgłosić się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Bytomiu, w celu rozpoczęcia działań przeciwko dłużnikowi.
Krok czwarty: Brak zapłaty alimentów stanowiących co najmniej równowartość 3 świadczeń okresowych umożliwia złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na Policję.
Krok piąty: Osoba, której dłużnik alimentacyjny nie płaci alimentów może uzyskać środki z Funduszu Alimentacyjnego. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 900 zł. W przypadku wyższych dochodów obowiązuje zasada złotówka za złotówkę.
Osoba, która zobowiązana jest płacić alimenty, a nie wywiązuje się z tego w sposób uporczywy, podlega również odpowiedzialności karnej. Warunkiem uznania niealimentacji za przestępstwo jest to, aby łączna wysokość powstałych zaległości stanowiła równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo, aby opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosiło co najmniej 3 miesiące.
Może to zrobić wierzyciel alimentacyjny, jego pełnomocnik lub przedstawiciel ustawowy oraz Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie.
Zawiadomienie można złożyć na piśmie lub ustnie na Komisariacie Policji.

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ PRAWNĄ:
Każde dziecko ma prawo do szczęśliwego i bezpiecznego dzieciństwa, które daje moc na całe życie. Dzieciństwo bez przemocy to nie tylko hasło. To odpowiedzialność osób dorosłych. Kampania “Masz prawo czuć się bezpiecznie” jest wyrazem sprzeciwu wobec krzywdzenia dzieci w Polsce i promuje rozwiązania sprzyjające dobremu dzieciństwu.
Każde dziecko ma prawo czuć się bezpiecznie, być wysłuchane i otoczone troską. Nie odwracaj wzroku. Bądź uważny.
NIEKOCHANE DZIECIRodzice, którzy nie zauważają, nie doceniają lub nie odpowiadają na emocje dziecka przekazują dziecku mocny przekaz, że jego uczucia są nie ważne. Dziecko w takiej sytuacji przestaje czuć, „zamraża” swoje emocje, aby nie stały się one „problemem” dla rodziców. Dzieci są krzywdzone:
Taka sytuacja zostawia w psychice ślady, które powodują, że w dorosłym życiu, trudno mieć dostęp do swoich emocji: emocji, które powinny kierować, prowadzić, informować, wzbogacać; emocji, które powinny mówić, co jest ważne dla danej osoby i dlaczego. W wielu rodzinach rodzice po prostu nie zauważają, że ich dziecko ma swoje emocje i uczucia, nie potwierdzają ich i nie pytają o nie. Zaniedbanie emocjonalne zostawia ślad na całe życie.
NADMIERNA KRYTYKA I OSĄDZANIEAndrzej w dzieciństwie słyszał od rodziców mało pozytywnych słów na swój temat. Ciągle tylko jakieś narzekania, zwracanie uwagi: coś źle zrobił, czegoś nie dopełnił, zapomniał o czymś. Dzień zaczynał się napominaniem i kończył się negatywnymi informacjami. I tak od rana do wieczora i od wieczora do rana. Anię krytykował chyba od początku znajomości. Najpierw tego nie dostrzegała. Po ślubie stało się to nagminne i okropnie uciążliwe. Żadnego dobrego słowa, ciągłe uwagi i pretensje. Krytykował ją na każdym kroku. A to źle sprzątnęła. Pieczeń zbyt wysuszyła. Kupiła niegustowne spodnie. Tak jak w jego domu rodzinnym i tak samo jak rodzice traktowali jego samego.
Pamiętaj:
I odwrotnie:
Ważne, by dzieci i młodzież uczyły się, jak konstruktywnie i bez agresji rozwiązywać konflikty. Przykładem tego mogą być mediacje rówieśnicze. Zachęcamy do zapoznania się z niezbędnikiem dotyczącym tego tematu:

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA BEZPŁATNE PORADY:
-telefonicznie pod nr tel. 32 449-23-78 w godzinach pracy urzędu lub
-mailowo pod adresem: pomocprawna@powiat.pszczyna.pl
-osobiście w siedzibie referatu mieszczącego się w Szpitalu Joannitas w Pszczynie, ul. Antesa 11, pokój nr 1 (obok kaplicy szpitalnej)
PODSUMOWANIE – PROBLEMY, KTÓRYMI NIE POWINNIŚMY OBARCZAĆ NASZYCH DZIECIKrzywdzenie ma różne oblicza: milczenie, wyładowywanie złości, nadmierna krytyka, ale również wplątywanie dziecka w swoje kłopoty.
Pamiętaj, że jeśli jakaś sytuacja jest dla ciebie trudna, dla dziecka będzie jeszcze trudniejsza. Nie krzywdź więc swojej pociechy i nie obarczaj swoimi problemami. Oto te, którymi nie można obarczać dzieci:

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA BEZPŁATNE PORADY:
-telefonicznie pod nr tel. 32 449-23-78 w godzinach pracy urzędu lub
-mailowo pod adresem: pomocprawna@powiat.pszczyna.pl
-osobiście w siedzibie referatu mieszczącego się w Szpitalu Joannitas w Pszczynie, ul. Antesa 11, pokój nr 1 (obok kaplicy szpitalnej)
Jesteśmy społecznie odpowiedzialni i chcemy tworzyć świat, który będzie bezpieczny dla dzieci. Dlatego nasze Stowarzyszenie włączyło się w tym roku do ogólnopolskiej kampanii „Dzieciństwo bez Przemocy 2025”. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę (FDDS) oraz Krajowa Koalicja na Rzecz Ochrony Dzieci zainaugurowały drugą edycję ogólnopolskiej kampanii społecznej „Dzieciństwo bez Przemocy 2025”. Akcja potrwa do 19 listopada, który jest Międzynarodowym Dniem Przeciwdziałania Przemocy Wobec Dzieci.
Tegoroczna kampania, której głównym przesłaniem jest hasło „DOBRE DZIECIŃSTWO DAJE DZIECKU MOC”, koncentruje się na fundamentalnym znaczeniu budowania bliskich, wspierających relacji w rodzinie i szkole. Organizatorzy podkreślają, że codzienna obecność, wsparcie i docenianie ze strony dorosłych są fundamentem, który buduje odporność psychiczną i poczucie własnej wartości dzieci – zasoby niezbędne na całe życie.
Potrzeba i skala problemu:

Nasze stowarzyszenie włącza się w kampanię poprzez skupienie się na trudnym problemie przemocy wobec dzieci, które doświadczają rozwodu rodziców.
W Polsce rozwodzi się rocznie 60 tysięcy małżeństw.
Rozwód rodziców, w kontekście “Dzieciństwa bez Przemocy”, jest kluczowym momentem, w którym szczególnej ostrożności wymaga zapewnienie dziecku bezpieczeństwa emocjonalnego.
Kampania “Dzieciństwo bez Przemocy” promuje, aby w takiej sytuacji rodzice chronili dziecko przed przemocą emocjonalną i psychiczną, np. nie wciągając go w konflikty, nie obarczając winą za rozstanie i nie oczerniając drugiego rodzica. Ważne jest, aby rozmowa była dostosowana do wieku dziecka, zapewniała je o miłości rodziców i tym, że nie jest ono odpowiedzialne za ich decyzję. Dbanie o zaspokojenie jego potrzeb, wspieranie jego autonomii i budowanie zaufania to kluczowe elementy, które pomagają w procesie adaptacji.
Rozwód krzywdzi

Jak dzieci rozumieją rozwód?
Potrzebujesz porady i pomocy – skontaktuj się z nami!

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ:
Jak dzieci reagują na rozstanie rodziców?
Przedział wiekowy 13 – 18 lat
Jak krzywdzimy?W tym modelu jest ono zaangażowane w walkę pomiędzy rodzicami, odbywa się to na przykład poprzez dyskredytację partnera w oczach dziecka czy próbami przekupienia go. W momencie gdy dziecko staje się obiektem walki pomiędzy rodzicami, wzrasta u niego jego poczucie niepewności i dezorientacji, ponieważ jest stawiane wobec konieczności wybrania strony, co sprowadza się do dramatycznego wyboru pomiędzy ojcem a matką.
W tej sytuacji rodzice starają się izolować je od tego, co się między nimi dzieje. Małżonkowie nie rozmawiają z dzieckiem, nie informują, co się wydarzy, a także jaki to będzie miało wpływ na ich życie. Często jedynie informują o konkretnych ustaleniach, nie tłumacząc mu, dlaczego zostały przyjęte. Ten model podejścia do rozwodu wywołuje szereg negatywnych konsekwencji dla dziecka, ponieważ czuje się ono postawione przed faktem dokonanym, nie otrzymuje niezbędnego wsparcia i pomocy. Może także odczuwać lęk oraz bezsilność wobec otaczającego go świata.
Czego najczęściej obawiają się dzieci, gdy rodzice się rozstają?
Jak rozmawiać i postępować, by nie krzywdzić?
Potrzebujesz porady i pomocy – skontaktuj się z nami!

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ:
Jesteśmy społecznie odpowiedzialni i chcemy tworzyć świat, który będzie bezpieczny dla dzieci. Dlatego nasze Stowarzyszenie włączyło się w tym roku do ogólnopolskiej kampanii „Dzieciństwo bez Przemocy 2025”. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę (FDDS) oraz Krajowa Koalicja na Rzecz Ochrony Dzieci zainaugurowały drugą edycję ogólnopolskiej kampanii społecznej „Dzieciństwo bez Przemocy 2025”. Akcja potrwa do 19 listopada, który jest Międzynarodowym Dniem Przeciwdziałania Przemocy Wobec Dzieci.
Tegoroczna kampania, której głównym przesłaniem jest hasło „DOBRE DZIECIŃSTWO DAJE DZIECKU MOC”, koncentruje się na fundamentalnym znaczeniu budowania bliskich, wspierających relacji w rodzinie i szkole. Organizatorzy podkreślają, że codzienna obecność, wsparcie i docenianie ze strony dorosłych są fundamentem, który buduje odporność psychiczną i poczucie własnej wartości dzieci – zasoby niezbędne na całe życie.
Potrzeba i skala problemu:

Nasze stowarzyszenie włącza się w kampanię poprzez skupienie się na trudnym problemie przemocy wobec dzieci, które doświadczają rozwodu rodziców.
W Polsce rozwodzi się rocznie 60 tysięcy małżeństw.
Rozwód rodziców, w kontekście “Dzieciństwa bez Przemocy”, jest kluczowym momentem, w którym szczególnej ostrożności wymaga zapewnienie dziecku bezpieczeństwa emocjonalnego.
Kampania “Dzieciństwo bez Przemocy” promuje, aby w takiej sytuacji rodzice chronili dziecko przed przemocą emocjonalną i psychiczną, np. nie wciągając go w konflikty, nie obarczając winą za rozstanie i nie oczerniając drugiego rodzica. Ważne jest, aby rozmowa była dostosowana do wieku dziecka, zapewniała je o miłości rodziców i tym, że nie jest ono odpowiedzialne za ich decyzję. Dbanie o zaspokojenie jego potrzeb, wspieranie jego autonomii i budowanie zaufania to kluczowe elementy, które pomagają w procesie adaptacji.
Rozwód krzywdzi

Jak dzieci rozumieją rozwód?
Jak dzieci reagują na rozstanie rodziców?
Przedział wiekowy 13 – 18 lat
Jak krzywdzimy?W tym modelu jest ono zaangażowane w walkę pomiędzy rodzicami, odbywa się to na przykład poprzez dyskredytację partnera w oczach dziecka czy próbami przekupienia go. W momencie gdy dziecko staje się obiektem walki pomiędzy rodzicami, wzrasta u niego jego poczucie niepewności i dezorientacji, ponieważ jest stawiane wobec konieczności wybrania strony, co sprowadza się do dramatycznego wyboru pomiędzy ojcem a matką.
W tej sytuacji rodzice starają się izolować je od tego, co się między nimi dzieje. Małżonkowie nie rozmawiają z dzieckiem, nie informują, co się wydarzy, a także jaki to będzie miało wpływ na ich życie. Często jedynie informują o konkretnych ustaleniach, nie tłumacząc mu, dlaczego zostały przyjęte. Ten model podejścia do rozwodu wywołuje szereg negatywnych konsekwencji dla dziecka, ponieważ czuje się ono postawione przed faktem dokonanym, nie otrzymuje niezbędnego wsparcia i pomocy. Może także odczuwać lęk oraz bezsilność wobec otaczającego go świata.
Czego najczęściej obawiają się dzieci, gdy rodzice się rozstają?
Jak rozmawiać i postępować, by nie krzywdzić?

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ PRAWNĄ:
Masz problemy rodzinne, spadkowe, finansowe? Nie umiesz się dogadać z małżonkiem, dziećmi, rodziną? Nie chcesz wnosić sprawy do sądu… Skorzystaj z MEDIACJI! Orzeczenie sądu to nie wszystko! Możesz… zawrzeć ugodę! Warunkiem jest zgoda zainteresowanych stron na wzięcie udział w mediacjach.
Stowarzyszenie “DOGMA” włączyło się się w ogólnopolskie obchody Międzynarodowego Dnia Mediacji, który w tym roku przypada na 16 października 2025 roku oraz Tygodnia Mediacji, obchodzonego w dniach 13–17 października 2025 roku.

Mediacja rodzinna jest dobrowolną próbą rozwiązania konfliktu, uregulowania zasad współpracy w rodzinie przez strony konfliktu, z pomocą osoby trzeciej – bezstronnego i neutralnego mediatora.
W jakich sytuacjach mediacja rodzinna?Mediację rodzinną warto wykorzystać w takich sytuacjach jak:
konflikty małżeńskie (o ile nie są wskazane do terapii),
spory wynikające z gospodarowania współwłasnością (np. sprawy spadkowe),
konflikty miedzy rodzicami i dziećmi (także dorosłymi dziećmi),
uzgodnienie zasad opieki nad członkami rodziny np. w podeszłym wieku.
Rola mediatoraMediator:
Zalety mediacjiMediacja:
Pamiętaj!

Przed nami rozwód…
Badania dowodzą, że rozwód (zaraz po śmierci małżonka) należy do najbardziej stresujących i traumatycznych doświadczeń w życiu. Sprawy rodzinne związane z rozwodem mogą ciągnąć się w sądzie latami.
Mediacje rozwodowe, czyli co?
Mediacja rozwodowa jest dobrowolną próbą rozwiązania konfliktów rodzinnych, rozwodowych czy spadkowych z pomocą osoby trzeciej – bezstronnego z pomocą mediatora, bezstronnej i neutralnej osoby. Podczas mediacji strony mają możliwość wzajemnego porozumienia się i dojścia do ugody, która zostaje przekazana do sądu. Warunek – zgoda zainteresowanych stron na wzięcie udział w mediacjach.
Jakie są zalety mediacji w sprawach rozwodowych?
Problemy, które mogą być rozwiązane za pomocą mediacji przy podziale majątku:
Mediacje w sprawach związanych z dziećmiNajwiększy prezent, który mogą dostać dzieci to kochający się rodzice. Dlatego dziecku, którego rodzice się rozwodzą rozpada się cały świat. To nie ono jest winne, że rodzicom się nie udało, ale to ono najczęściej jest najbardziej skrzywdzoną ofiarą. Dlatego, aby dziecko jak najmniej ucierpiało w tym momencie, zachęcamy do skorzystania z mediacji.
Mediacja może pomóc w ustaleniu:
Chodzi oto, aby świat wartości przekazywany przez rodziców był spójny.
Mediator:
-pomaga zdefiniować problem
-określić potrzeby i oczekiwania stron
-wspiera nawiązanie dialogu między stronami pozostającymi w konflikcie
-pomaga im w osiągnięciu trwałego porozumienia
-dba przede wszystkim o dobro dziecka, zawsze staje w obronie jego praw.
Rodzice rozwodząc się muszą pamiętać, że na tym etapie konieczna jest pomoc dziecku, aby poradzić sobie z nową sytuacją i w najmniej bolesny sposób przejść przez ich rozwód.
Gdy mediacja nie kończy się ugodą…Nie każda mediacja musi kończyć się ugodą. Warto jednak podkreślić, że mediacja uczy wzajemnego szacunku, respektowania praw swoich i drugiej osoby oraz tego, że każdy ma prawo mieć inne zdanie oraz popełnić błąd.
Potrzebujesz porady i pomocy – skontaktuj się z nami!

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ:
W Polsce pracownikom przysługuje kilka rodzajów urlopów – wypoczynkowy, na żądanie, bezpłatny, macierzyński, opiekuńczy… Łatwo się w tym wszystkim pogubić. Każdy z rodzajów urlopów rządzi się swoimi prawami i warto znać przysługujące pracownikom uprawnienia, by móc w pełni z nich skorzystać.
Najpopularniejszy urlop wypoczynkowy daje szansę na pełne oderwanie się od obowiązków służbowych, ale nie jest jedyną dostępną opcją. Urlopy rodzicielskie, macierzyńskie i ojcowskie umożliwiają poświęcenie czasu na opiekę nad dzieckiem, a urlop szkoleniowy pomaga w rozwoju zawodowym. Z kolei urlop na żądanie, a także zwolnienie z powodu działania siły wyższej pozwalają szybko reagować na nagłe sytuacje życiowe. Urlop bezpłatny daje możliwość dłuższej przerwy od pracy bez utraty zatrudnienia. Warto mądrze korzystać z przysługujących dni wolnych – to inwestycja w dobre samopoczucie, rozwój i długoterminową satysfakcję z pracy.

Urlop wypoczynkowy przysługuje każdemu zatrudnionemu na umowę o pracę i dotyczy tylko dni roboczych, czyli tych, które są dla pracownika dniami pracy. Prawo do urlopu wypoczynkowego przysługującego jest niezbywalne, a plan urlopów ustala pracodawca, biorąc pod uwagę wnioski pracowników.
Podstawa prawna: Kodeks pracy (art. 152-173); Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop.
Zasady nabywania prawa do urlopu wypoczynkowego: Pracownik podejmujący pracę w środku roku kalendarzowego nabywa prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku. Prawo do kolejnych urlopów nabywa się w każdym następnym roku kalendarzowym.
Wymiar urlopu wypoczynkowego: Wymiar urlopu wypoczynkowego zależy od stażu pracy pracownika.
Do stażu pracy, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego, wlicza się również okresy nauki. W przypadku pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy wymiar urlopu wypoczynkowego wylicza się proporcjonalnie do czasu pracy, a niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę.
Udzielanie urlopu wypoczynkowego: Pracodawca ma obowiązek udzielić pracownikowi urlopu w roku kalendarzowym, w którym pracownik nabył do niego prawo. Na wniosek pracownika, urlop może być podzielony na części, ale co najmniej jedna z nich powinna trwać nieprzerwanie 14 dni kalendarzowych. Urlop niewykorzystany powinien być udzielony najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego. Wypłata ekwiwalentu pieniężnego za urlop jest dopuszczalna tylko w przypadku rozwiązania stosunku pracy lub wygaśnięcia stosunku pracy.
Wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy: Za czas urlopu pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, takie samo jakby w tym czasie pracował.
Zmiana terminu urlopu wypoczynkowego: Plan urlopów ustala pracodawca, biorąc pod uwagę potrzeby firmy i wnioski pracowników. Pracodawca może zmienić termin urlopu na wniosek pracownika umotywowany ważnymi przyczynami lub odmówić urlopu w danym terminie z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy, jeżeli nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia w pracy.
Odwołanie z urlopu wypoczynkowego: Pracodawca może odwołać pracownika z urlopu tylko wtedy, gdy jego obecność w zakładzie jest niezbędna z powodu okoliczności nieprzewidzianych w chwili rozpoczynania urlopu. Pracodawca jest zobowiązany pokryć koszty poniesione przez pracownika w związku z odwołaniem go z urlopu.
Urlop na żądanie to część urlopu wypoczynkowego, z którego personel może skorzystać w nagłej sytuacji, informując pracodawcę najpóźniej w dniu planowanego urlopu.
Podstawa prawna: Kodeks pracy (art. 167)
Wymiar urlopu na żądanie: Każdy pracownik, niezależnie od wymiaru etatu i systemu czasu pracy, ma prawo do 4 dni urlopu na żądanie w danym roku kalendarzowym, które wliczają się do ogólnej puli dni urlopu wypoczynkowego przysługującej danemu pracownikowi. Urlop na żądanie przechodzi na kolejny rok kalendarzowy, ale nie jako urlop na żądanie, tylko zwykły urlop zaległy.
Zasady udzielania urlopu na żądanie: Pracodawca jest zobowiązany udzielić pracownikowi urlopu na żądanie w wybranym przez niego terminie. Pracodawca może odmówić udzielenia urlopu na żądanie tylko w wyjątkowych sytuacjach. Pracownik powinien zgłosić chęć skorzystania z takiego urlopu najpóźniej w dniu jego rozpoczęcia. Urlop na żądanie można wykorzystać jednorazowo (4 dni pod rząd), w częściach lub pojedynczo. Pracownik nie musi tłumaczyć pracodawcy, dlaczego potrzebuje dni wolnych na żądanie, a pracodawca nie ma prawa o to pytać.
Wynagrodzenie: Urlop na żądanie jest płatny i traktowany jak zwykły urlop wypoczynkowy, za który pracownikowi przysługuje 100% wynagrodzenia.
URLOP OKOLICZNOŚCIOWYUrlop okolicznościowy to zwolnienie od pracy (urlop to jego potoczna nazwa) związane ze szczególnymi sytuacjami życiowymi pracownika, takimi jak ślub, urodzenie dziecka lub śmierć bliskiej osoby.
Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (§ 15).
Wymiar urlopu: Wymiar urlopu okolicznościowego zależy od konkretnego wydarzenia.
Zasady udzielania: Urlop okolicznościowy jest udzielany na wniosek pracownika. Pracownik powinien przedstawić dokumenty potwierdzające zasadność urlopu (akt małżeństwa, urodzenia, zgonu).
Wynagrodzenie: Wynagrodzenie za urlop okolicznościowy oblicza się podobnie jak wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy. Składniki wynagrodzenia ustalane w zmiennej wysokości (np. premie, prowizje, nagrody) bierze się pod uwagę wyłącznie z miesiąca, w którym przypadło zwolnienie od pracy.

Urlop rehabilitacyjny to dodatkowe uprawnienie dla pracowników z orzeczeniem o niepełnosprawności, mające na celu wsparcie ich rehabilitacji i powrotu do zdrowia.
Podstawa prawna: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych; Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 maja 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania zwolnień od pracy osobom o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym.
Komu przysługuje: Urlop rehabilitacyjny przysługuje pracownikom z orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności nie mają prawa do tego urlopu. Pracownik nabywa prawo do pierwszego urlopu rehabilitacyjnego po przepracowaniu jednego roku od dnia, w którym zaliczono go do jednego z tych stopni niepełnosprawności.
Wymiar urlopu rehabilitacyjnego: Osobie uprawnionej przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Pracownikowi przysługuje także zwolnienie od pracy na turnus rehabilitacyjny, trwający do 21 dni roboczych w roku. Łączny wymiar dodatkowego urlopu i zwolnienia na turnus rehabilitacyjny nie może przekroczyć 21 dni roboczych w roku kalendarzowym.
Zasady udzielania urlopu rehabilitacyjnego: Aby skorzystać z urlopu na turnus rehabilitacyjny, pracownik musi przedstawić skierowanie wystawione przez lekarza. Po zakończeniu turnusu pracownik powinien przedstawić dokument potwierdzający uczestnictwo w turnusie. Urlop rehabilitacyjny może być wykorzystany na uczestnictwo w turnusach rehabilitacyjnych, badania specjalistyczne, lub w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy.
Wynagrodzenie: Wynagrodzenie za urlop rehabilitacyjny oblicza się jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy. W przypadku zmiennych składników wynagrodzenia, dla pracownika przebywającego na urlopie, oblicza się średnią z trzech ostatnich miesięcy pracy poprzedzających urlop.

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA BEZPŁATNE PORADY:

Urlop macierzyński przysługuje każdej pracownicy zatrudnionej na umowę o pracę, która urodziła dziecko. Dotyczy to również pracownicy, która przyjęła dziecko lub dzieci na wychowanie. Urlop macierzyński jest obowiązkowy, to znaczy, że nie można się go zrzec.
Podstawa prawna: Kodeks pracy (art. 180)
Wymiar urlopu macierzyńskiego:
Zasady wykorzystania urlopu macierzyńskiego: Urlop macierzyński najczęściej rozpoczyna się w dniu porodu. Pracownica ma jednak prawo rozpocząć urlop macierzyński do 6 tygodni przed planowaną datą porodu. Po porodzie matka musi obowiązkowo wykorzystać 14 tygodni urlopu macierzyńskiego.
Urlop tacierzyński: Po wykorzystaniu 14 tygodni urlopu macierzyńskiego po porodzie, pracownica ma prawo zrezygnować z pozostałej części urlopu. W przypadku rezygnacji z pozostałej części urlopu macierzyńskiego przez matkę urlop ten może być wykorzystany przez pracownika-ojca wychowującego dziecko. Ten fragment urlopu macierzyńskiego, który zostaje przeniesiony na ojca, nazywa się potocznie urlopem tacierzyńskim.
Wynagrodzenie za urlop macierzyński: Podczas urlopu macierzyńskiego otrzymujesz zasiłek macierzyński, który zastępuje Twoje normalne wynagrodzenie. Zasiłek jest obliczany na podstawie Twoich zarobków z ostatnich 12 miesięcy.

Urlop ojcowski to specjalny urlop, który przysługuje ojcu dziecka. Jest niezależny od uprawnień matki i może być wykorzystywany równolegle z jej urlopem.
Podstawa prawna: Kodeks pracy (art. 182[3])
Komu przysługuje: Urlop ojcowski przysługuje ojcu, biologicznemu lub adopcyjnemu, nawet gdy jest on rozwiedziony z matką dziecka. Nie otrzymają go natomiast osoby pozbawione praw rodzicielskich, nieutrzymujące kontaktu z dzieckiem lub nieuprawnione do tego.
Wymiar i okres wykorzystania urlopu ojcowskiego: Wymiar urlopu ojcowskiego wynosi 14 dni kalendarzowych, wliczając w to weekendy i święta. Urlop można wykorzystać jednorazowo lub w dwóch częściach, z których każda musi trwać minimum tydzień. Urlop ojcowski musi być wykorzystany przed ukończeniem przez dziecko 12 miesiąca życia lub do upływu 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie dziecka, ale nie później niż do ukończenia przez dziecko 14 roku życia.
Wynagrodzenie za urlop ojcowski: Urlop ojcowski jest płatny, a ojcowie otrzymują zasiłek w wysokości 100% swojego przeciętnego wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy, który jest finansowany przez ZUS. Urlop ojcowski nie może zostać przeniesiony na drugiego rodzica, a niewykorzystane dni przepadają.

Urlop rodzicielski to jeden z urlopów pracowniczych, który przysługuje rodzicom. Jego celem jest umożliwienie spędzenia większej ilości czasu z dzieckiem i wykształcenie więzi.
Podstawa prawna: Kodeks pracy (art. 182[1a])
Komu przysługuje: Przysługuje pracownikowi-rodzicowi po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego lub zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego. Jest to urlop dobrowolny i częściowo płatny z zasiłku macierzyńskiego. Można z niego korzystać do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat.
Wymiar urlopu rodzicielskiego: Wymiar urlopu rodzicielskiego wynosi 41 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, lub 43 tygodnie w przypadku porodu mnogiego. Urlop rodzicielski może być udzielony jednorazowo albo w maksymalnie 5 częściach.
Podział między rodziców: Każdemu z rodziców przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego, którego nie można przenieść na drugiego rodzica. Jeżeli jeden z rodziców nie wykorzysta tego prawa, to te 9 tygodni przepadają. Z pozostałych tygodni rodzice mogą korzystać zgodnie z własnymi ustaleniami.
Wynagrodzenie: Wynagrodzenie podczas urlopu rodzicielskiego jest wypłacane w formie zasiłku macierzyńskiego.
Urlop wychowawczy to jeden z urlopów, który przysługuje rodzicom w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Przysługuje on pracownikom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, którzy posiadają co najmniej 6-miesięczny staż pracy (okresy poprzedniego zatrudnienia także się wliczają).
Podstawa prawna: Kodeks pracy (art. 186)
Wymiar urlopu wychowawczego: Maksymalny wymiar urlopu wychowawczego wynosi 36 miesięcy. Urlop wychowawczy jest udzielany na okres nie dłuższy niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Rodzice mogą korzystać z urlopu jednocześnie, jednak łączny okres nie może przekraczać 36 miesięcy.
Podział urlopu wychowawczego: Urlop można podzielić maksymalnie na 5 części. Jeden miesiąc z puli 36 miesięcy urlopu wychowawczego jest przeznaczony wyłącznie dla jednego rodzica i nie można go przenieść na drugiego rodzica.
Wynagrodzenie: Urlop wychowawczy jest urlopem bezpłatnym. Osoby przebywające na urlopie wychowawczym mogą ubiegać się o dodatek do zasiłku rodzinnego, zwany również zasiłkiem wychowawczym, o ile spełniają kryteria dochodowe.

Urlop opiekuńczy to forma zwolnienia od pracy, która umożliwia pracownikom opiekę nad członkami rodziny lub osobami zamieszkującymi w tym samym gospodarstwie domowym, które wymagają opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych.
Podstawa prawna: Kodeks pracy (art. 173[1])
Cel urlopu opiekuńczego: Urlop przysługuje w celu zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia członkowi rodziny (synowi, córce, matce, ojcu lub małżonkowi) pracownika lub osobie zamieszkującej w tym samym gospodarstwie domowym, która wymaga opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych.
Wymiar urlopu opiekuńczego: Pracownikowi przysługuje prawo do urlopu opiekuńczego w wymiarze 5 dni w ciągu roku kalendarzowego, które można wykorzystać w całości lub w częściach. Niewykorzystany urlop opiekuńczy przepada i nie przenosi się na kolejny rok. Urlopu udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy.
Wynagrodzenie za urlop opiekuńczy: Urlop opiekuńczy jest urlopem bezpłatnym.
Potrzebujesz porady i pomocy – skontaktuj się z nami!

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ:

To zwolnienie potocznie nazywane jest opieką na dziecko i przysługuje na opiekę nad zdrowym dzieckiem do ukończenia przez nie 14 lat i nie wymaga uzasadniania wniosku składanego pracodawcy.
Podstawa prawna: Kodeks pracy (art. 188)
Komu przysługuje: Opieka na dziecko przysługuje rodzicom dziecka, które nie ukończyło 14 lat. Jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie dziecka pracują, z uprawnień może skorzystać jedno z nich. Dopuszczalny jest podział zwolnienia, tak aby każdemu z rodziców przysługiwał jeden dzień.
Wymiar zwolnienia: Niezależnie od liczby dzieci w wieku do 14 lat, pracownikowi przysługuje 2 dni lub 16 godzin zwolnienia w roku kalendarzowym. Z tego zwolnienia można skorzystać w dniach lub w godzinach. Wymiar zwolnienia w godzinach dla pracownika zatrudnionego na niepełny etat ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy, zaokrąglając niepełną godzinę w górę do pełnej godziny.
Wynagrodzenie: Za czas zwolnienia od pracy, pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia, które naliczane jest z uwzględnieniem składników stałych i zmiennych w wysokości należnej w miesiącu wykorzystywania zwolnienia.

Urlop bezpłatny to okresowe zawieszenie obowiązków pracownika i pracodawcy, udzielane na pisemny wniosek pracownika.
Podstawa prawna: Kodeks pracy (art. 174)
Wymiar urlopu bezpłatnego: Przepisy nie określają maksymalnej długości trwania urlopu bezpłatnego. Jeżeli urlop ma trwać dłużej niż 3 miesiące, pracodawca może zastrzec możliwość odwołania pracownika z urlopu z ważnych przyczyn.
Wniosek o urlop bezpłatny: Urlop bezpłatny jest udzielany wyłącznie na pisemny wniosek pracownika. Pracodawca nie może skierować pracownika na taki urlop bez jego zgody. Pracodawca może, ale nie musi, wyrazić zgodę na udzielenie urlopu bezpłatnego.
Wynagrodzenie: W czasie urlopu bezpłatnego pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia. Pracodawca nie opłaca za pracownika składek na ubezpieczenia społeczne. Okres urlopu bezpłatnego z reguły nie jest wliczany do okresów zatrudnienia, od których zależą uprawnienia pracownicze (wyjątkiem jest sytuacja, gdy urlop bezpłatny jest udzielany
za zgodą pracownika w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy).

Pracownikowi, któremu pracodawca wręczył wypowiedzenie umowy o pracę z zachowaniem co najmniej dwutygodniowego okresu wypowiedzenia, przysługuje urlop na poszukiwanie pracy.
Podstawa prawna: Kodeks pracy (art. 37)
Komu przysługuje: Urlop na poszukiwanie pracy przysługuje pracownikom zatrudnionym na umowę o pracę na czas określony i nieokreślony oraz na okres próbny wynoszący 3 miesiące. Warto pamiętać, że urlop na poszukiwanie pracy nie przysługuje pracownikom, którzy sami zwolnili się z pracy.
Wymiar urlopu na poszukiwanie pracy:
Szukasz pracy? Przejrzyj najlepsze ogłoszenia o pracę na Asistwork!
Urlop szkoleniowy przysługuje pracownikom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, którzy podnoszą swoje kwalifikacje zawodowe za zgodą lub z inicjatywy pracodawcy.
Podstawa prawna: Kodeks pracy (art. 103)
Wymiar urlopu szkoleniowego:

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ:

Pracownikowi przysługuje zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej. W doktrynie prawa siła wyższa rozumiana jest jako zjawisko o charakterze nadzwyczajnym, któremu nie można zapobiec normalnymi środkami oraz za które osoba zobowiązana nie ponosi odpowiedzialności.
Podstawa prawna: Kodeks pracy (art. 148[1])
Kiedy przysługuje: Zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej przysługuje w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli niezbędna jest natychmiastowa obecność pracownika.
Wymiar zwolnienia z powodu siły wyższej: Pracownikowi przysługuje zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej w wymiarze 2 dni lub 16 godzin w roku kalendarzowym.
Wynagrodzenie: Za czas takiego zwolnienia pracownik zachowuje prawo do 50% wynagrodzenia, obliczanego jak wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy.

Krwiodawcom przysługuje zwolnienie od pracy za oddanie krwi. Dobrą praktyką jest konsultowanie terminu oddania krwi z pracodawcą, aby nie zakłócać pracy w dniach największego obłożenia.
Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 roku o publicznej służbie krwi (art. 9); Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 roku w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (§ 12).
Wymiar dni wolnych: Honorowemu dawcy krwi przysługują 2 dni wolne od pracy, w dniu oddania krwi i w dniu następnym. Zwolnienie obejmuje również czas na okresowe badania lekarskie, jeśli nie mogą być one wykonane w dniu wolnym od pracy.
Wymagania do uzyskania wolnego: Zwolnienie od pracy musi być odpowiednio udokumentowane zaświadczeniem wydanym przez stację krwiodawstwa, które należy przekazać pracodawcy. Zaświadczenie to potwierdza oddanie krwi i wskazuje czas nieobecności. W przypadku, gdy stan zdrowia pracownika nie pozwala na oddanie krwi, stacja krwiodawstwa również wystawia zaświadczenie usprawiedliwiające absencję. Nieobecność pracownika z powodu oddawania krwi powinna być traktowana jako usprawiedliwiona płatna nieobecność.
Wynagrodzenie: Za czas zwolnienia od pracy w związku z oddawaniem krwi, pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Wynagrodzenie to jest ustalane tak, jak za czas urlopu, z tym że składniki wynagrodzenia ustalane w wysokości przeciętnej oblicza się z miesiąca, w którym pracownik oddał krew.

Pracodawca ma obowiązek zwolnić pracownika od pracy, jeśli ten jest członkiem ochotniczych służb ratowniczych, na czas niezbędny na akcje ratownicze, wypoczynek po nich oraz szkoleń.
Komu przysługuje: Zwolnienie z pracy na czas uczestnictwa w akcjach ratowniczych przysługuje Strażakom z Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP), Ratownikom Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (GOPR) oraz Członkom ochotniczej drużyny ratowniczej działającej w brzegowej stacji ratowniczej Morskiej Służby Poszukiwania
i Ratownictwa “Służba SAR”.
Kiedy przysługuje: Zwolnienie od pracy przysługuje pracownikom będącym członkami ochotniczych służb ratowniczych, na czas niezbędny do uczestniczenia w akcjach ratowniczych oraz na czas wypoczynku po akcji. W niektórych przypadkach, zwolnienie od pracy przysługuje także w celu odbycia odpowiednich szkoleń. Czas potrzebny na wypoczynek po akcji ustala osoba kierująca akcją ratowniczą.
Wynagrodzenie: Czas nieobecności w pracy traktowany jest jako usprawiedliwiona niepłatna nieobecność. Za czas zwolnienia od pracy, pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny, wypłacany przez gminę, który ma rekompensować utracone wynagrodzenie.

Pracodawca ma obowiązek zwolnić pracownika od pracy, jeśli ten otrzyma wezwanie organu administracji rządowej, sądu, prokuratury, policji, samorządu terytorialnego lub organu prowadzącego postępowanie w sprawach o wykroczenia.
Kiedy przysługuje: Pracodawca musi zwolnić pracownika na czas niezbędny do stawienia się na wezwanie. Obejmuje to czas na samą rozprawę oraz dojazd do i z sądu. Zwolnienie przysługuje niezależnie od tego, czy pracownik został wezwany w charakterze strony, świadka, pełnomocnika, interwenta w postępowaniu cywilnym, czy biegłego.
Wynagrodzenie: Nieobecność pracownika w związku z wezwaniem jest usprawiedliwiona. Za czas zwolnienia od pracy na wezwanie do sądu lub prokuratury, pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia. Świadek może ubiegać się o zwrot kosztów podróży, noclegu oraz utraconych zarobków związanych ze stawiennictwem w sądzie.

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA BEZPŁATNE PORADY:
Podróże lotnicze z każdym rokiem stają się coraz bardziej popularne. Spora dostępność połączeń lotniczych i atrakcyjne ceny biletów zachęcają nas do zwiedzania świata i odwiedzania nowych miejsc. Wybierając się w podróż na pokładzie samolotu warto poznać przepisy regulujące obowiązki linii lotniczych względem konsumentów w różnych sytuacjach awaryjnych i dowiedzieć się, jak walczyć o swoje prawa.
Opóźniony lub odwołany lot? Zgubiony lub zniszczony bagaż? Nadkomplet pasażerów i odmowa wejścia na pokład? Nie da się uniknąć ani przewidzieć takich sytuacji, ale da się na nią przygotować! Dowiedz się, co robić, jeśli twój lot został odwołany lub opóźniony. Znaj swoje prawa, sprawdź, co ci przysługuje w takiej sytuacji, a także jak, gdzie i kiedy można uzyskać odszkodowanie za odwołany lub opóźniony lot.
PRAWA PASAŻERAWielu pasażerów podróżujących na pokładzie samolotu nie ma świadomości praw, które im przysługują. Docelowo linie lotnicze mają obowiązek informowania o nich podróżnych, jednak bardzo rzadko się z niego wywiązują. Tymczasem w sytuacji, w której przytrafi nam się opóźniony lub odwołany lot, a także gdy nie zostaniemy wpuszczeni na pokład samolotu z powodu overbookingu, możemy domagać się odszkodowania. Prawo to regulowane jest przez Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 261/2004, które ustanawia wspólne zasady dochodzenia odszkodowania od linii lotniczych w sytuacji, w której Twój lot ulegnie zakłóceniu. W przypadku wszystkich przewoźników (linii tradycyjnych, nisko kosztowych i czarterów) obowiązują takie same zasady, bez względu na cenę biletu, klasę podróży i klasę rezerwacyjną.
ODWOŁANY LOT – CO MI PRZYSŁUGUJE?Jeśli Twój lot zostanie odwołany masz kilka opcji do wyboru:
Zawsze możesz domagać się także:
Oczywiście – poza tym – należy ci się także odszkodowanie.
Jego wysokość zależy od długości planowanego lotu. Przysługuje ci:
Obsługujący przewoźnik lotniczy może pomniejszyć odszkodowanie o 50% jeśli zaoferowano nam lot alternatywny, którego czas przylotu nie przekracza planowego czasu przylotu pierwotnie zarezerwowanego o:
Kiedy odszkodowanie za odwołany lot się NIE należy?
Okoliczności te, zgodnie z prawem unijnym, to nie tylko warunki meteorologiczne uniemożliwiające dany lot, ale także zagrożenie
bezpieczeństwa, destabilizacja polityczna, nieoczekiwane wady samolotu mogące wpłynąć na bezpieczeństwo lotu, a także strajki mające wpływ na działalność przewoźnika. Zasadniczo usterka techniczna nie jest siłą wyższą – nadzwyczajne mogą być okoliczności, które ją wywołały. Wada samolotu co do zasady nie zwalnia z wypłaty odszkodowania pasażerom, chyba że usterka została wywołana przez nadzwyczajny czynnik. Przykładem może być tu awaria silnika przy zderzeniu z ptakiem. Awaria podzespołu samolotu również nie jest czynnikiem nadzwyczajnym.

W przypadku lotów czarterowych (np. w ramach wycieczek zorganizowanych przez biuro podróży), odpowiedzialność ponosi przewoźnik (jeśli to on odwołał lub opóźnił lot). Wszelkie formalności powinien jednak załatwić za nas pośrednik, który jako agent wystawił bilet
i dokonał transakcji.
Jeśli decyzję o odwołaniu rejsu podjął operator czarterujący samolot (np. z powodu sprzedania niewystarczającej liczby biletów), wówczas przejmuje on odpowiedzialność. Uczestnikom podróży zorganizowanej przez biuro podróży przysługuje ponadto prawo do zwrotu całkowitego kosztu podróży (łącznie z kosztem noclegów) oraz pomoc i opieka w miejscu tymczasowego zakwaterowania. Za realizację pakietu turystycznego (w tym transportu samolotem) i egzekwowanie naszych praw odpowiada organizator imprezy turystycznej.
Jeśli np. w danej sytuacji awaryjnej nie otrzymamy opieki lub zwrotu pieniędzy, możemy złożyć pisemną reklamację do biura podróży, występując o zadośćuczynienie. Organizator ma 30 dni na rozpatrzenie skargi i udzielenie odpowiedzi. Po niedotrzymaniu tego terminu przez biuro podróży, pojawia się domniemanie prawne, że organizator uznał roszczenie klienta i reklamacja jest zasadna. Przewoźnik powinien wypłacić nam odszkodowanie niezwłocznie. Jeżeli nie wyraził takiej woli, zaczynamy postępowanie reklamacyjne.
OPÓŹNIONY LOT – CO MI PRZYSŁUGUJE?Opóźnienie zawsze liczysz w oparciu o planowaną i rzeczywistą godzinę przylotu. To znaczy, że jeśli samolot wystartował np. z 3-godzinnym opóźnieniem, ale w trakcie lotu nadrobił stracony czas i wylądował spóźniony o 1,5 godziny, to odszkodowanie ci się nie należy.
Podobnie jak w przypadku odwołanych lotów, kwoty odszkodowania również zależą od odległości. Przysługuje ci:
W trakcie oczekiwania na start samolotu linia lotnicza musi zapewnić pasażerom napoje i posiłki. Ich liczba ma być „stosowna do czasu oczekiwania”. Często będą to po prostu vouchery do wykorzystania na lotnisku. Masz także prawo do wykonania dwóch bezpłatnych telefonów (wymiennych także np. na wysłanie maili).
W przypadku, gdy opóźnienie wylotu wynosi co najmniej 5 godzin – pasażer może odstąpić od umowy i przysługuje mu prawo do zwrotu pełnego kosztu biletu w terminie siedmiu dni za wszystkie części nieodbytej podróży, ale także za części już odbyte, jeżeli opóźniony lot nie służy już dłużej jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży (gdy podróżny nie zdecyduje się na podróż kolejnym zaproponowanym lotem) oraz prawo do zapewnienia powrotu do pierwszego miejsca wylotu w najwcześniej możliwym terminie (np. gdy lot był zaplanowany w związku z jakimś wydarzeniem (konferencja, wydarzenie sportowe). Wypłata odszkodowania powinna nastąpić w formie pieniężnej. Linia lotnicza może zaproponować inną formę wypłaty rekompensaty (np. voucher), ale pasażer musi wyrazić na nią zgodę na piśmie.
OVERBOOKING I ODMOWA PRZYJĘCIA NA POKŁADOverbooking (nadkomplet pasażerów) ma miejsce wtedy, gdy przewoźnik sprzedał więcej biletów niż może pomieścić typ samolotu obsługujący dany rejs. Niektóre linie lotnicze stosują taki zabieg w przypadku popularnych tras i terminów, by uniknąć pustych miejsc, w razie, gdyby nie wszyscy podróżni stawili się na lotnisku. Jeśli do odprawy zgłoszą się wszyscy pasażerowie z wykupionym biletem, dla niektórych z nich zabraknie miejsca.
Gdy na dany lot sprzedano więcej biletów niż jest dostępnych miejsc, przewoźnik:
Aby rozporządzenie 261/2004 Parlamentu Europejskiego mogło zostać w tej sytuacji zastosowane, pasażer musi posiadać potwierdzoną
rezerwację na dany lot oraz stawić się na odprawę nie później niż 45 minut przed ogłoszoną godziną odlotu, jeżeli czas ten nie został przez
przewoźnika inaczej określony.
Prawo do odszkodowania NIE przysługuje, jeśli pasażer nie zostanie wpuszczony na pokład z racjonalnych powodów (np. z przyczyn bezpieczeństwa, z powodu braku odpowiednich dokumentów podróżnych lub gdy stan jego zdrowia może zagrażać pozostałym pasażerom na pokładzie).
PRAWNICY, DORADCY OBYWATELSCY ORAZ MEDIATORZY ZE STOWARZYSZENIA „DOGMA” SĄ DO PAŃSTWA DYSPOZYCJI W PUNKTACH NIEODPŁATNEJ POMOCY PRAWNEJ I NIEODPŁATNEGO PORADNICTWA OBYWATELSKIEGO
ZAGUBIONY LUB USZKODZONY BAGAŻKwestie związane z bagażem reguluje art.17 pkt 2 Konwencji Montrealskiej z 1999 r. i Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego 889/2002. Przewoźnik ponosi odpowiedzialność za szkody wynikłe w razie zniszczenia, utraty lub uszkodzenia przyjętego bagażu jedynie pod warunkiem, że wydarzenie, które je spowodowało nastąpiło na pokładzie samolotu lub w czasie dowozu, w którym przyjęty bagaż był pod opieką przewoźnika.
W przypadku bagażu zagubionego, zniszczonego albo niedostarczonego na czas, podróżny ma prawo do odszkodowania o maksymalnej wartości 1000 jednostek SDR (wg aktualnego kursu ok. 1130 euro). Gdy niemożliwe jest udowodnienie rzeczywistej wartości zagubionych bądź zniszczonych rzeczy, pasażerowi przysługuje 17 SDR za każdy kilogram bagażu. Ustalenie ostatecznej kwoty odszkodowania pozostawione jest przewoźnikowi.
W przypadku bagażu rejestrowanego przewoźnik ponosi odpowiedzialność nawet wtedy, gdy nie jest winien jego uszkodzenia, chyba że bagaż był wadliwy. W przypadku bagażu nierejestrowanego przewoźnik jest odpowiedzialny tylko wówczas, gdy szkoda wystąpiła z jego winy. Pasażer musi jednak dowieść, że doszło do zniszczenia.
Należy pamiętać, że linie lotnicze z zasady wyłączają w regulaminach przewozu odpowiedzialność materialną za cenne rzeczy w bagażu rejestrowanym (np. gotówka, biżuteria, sprzęt elektroniczny czy sportowy). Tego rodzaju przedmioty należy spakować do bagażu podręcznego lub dodatkowo ubezpieczyć.
Gdy bagaż został zniszczony, warto wykonać dokumentację, np. zrobić zdjęcie i natychmiast po przylocie i odebraniu bagażu zgłosić się do biura bagażowego przewoźnika lub agenta handlingowego w strefie tranzytowej. Jeśli wyjdziemy poza strefę pasażerską, a uszkodzenie zgłosimy później, będzie nam trudno udowodnić, że uszkodzenie zaszło podczas lotu. Z pomocą pracownika, na lotnisku należy wypełnić formularz PIR (Property Irregularity Report), czyli protokół niezgodności mienia, w którym określamy orientacyjna datę zakupu zniszczonych elementów bagażu, ich cenę oraz kwotę żądanego odszkodowania. Warto też zapoznać się z warunkami reklamacji przewoźnika, ponieważ może on żądać dołączenia innych dokumentów (np. kopii odcinka karty pokładowej i kwitu bagażowego). Jeśli zauważymy szkodę dopiero po opuszczeniu lotniska, jedynym wyjściem jest złożenie pisemnej reklamacji do agenta handlingowego lub bezpośrednio do przewoźnika w terminie 7 dni od daty otrzymania uszkodzonego bagażu. Po złożeniu pełnego protokołu szkody bagażowej, otrzymamy pisemne potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia wraz z numerem sprawy.
W przypadku zniszczenia walizki większość linii lotniczych prosi o rachunek za zakup by następnie zwrócić jej koszt, przy czym kwota wypłacana przez przewoźnika zależy od wieku walizki. Aby ubiegać się o odszkodowanie od linii lotniczej, dodatkowo należy złożyć reklamację w formie pisemnej (wraz z kopią wcześniej wypełnionego formularza PIR) w biurze przewoźnika w ciągu 7 dni od daty
wystąpienia uszkodzenia. Sposób postępowania szczegółowo określają regulaminy przewoźników.
PROCEDURA REKLAMACYJNAAby uzyskać odszkodowanie i/lub zwrot kosztów, należy:
Oczywiście nie zawsze idzie tak gładko. Jeśli płaciłeś za bilety kartą, która zezwala na procedurę charge back (sprawdzisz to w swoim banku), to warto z niej skorzystać. Wtedy możesz zgłosić płatność za usługę, która nie doszła do skutku i łatwo odzyskać pieniądze.
Jeśli przewoźnik lotniczy, organizator turystyki albo sprzedawca biletów nie odpowie na naszą reklamację albo udzielona odpowiedź nas nie satysfakcjonuje, to wtedy przysługuje nam prawo do:
Wniosek do Rzecznika Praw Pasażerów należy złożyć przed upływem 1 roku od dnia wykonania przewozu lub dnia, w którym przewóz miał być wykonany. Po tym czasie roszczenie ulega przedawnieniu. Formularz skargi oraz dodatkowe informacje znajdują się na stronie: https://pasazerlotniczy.ulc.gov.pl/
NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ NA LOTNISKU I W SAMOLOCIEOsoby z niepełnosprawnością lub z ograniczoną sprawnością ruchową podlegają ochronie przed dyskryminacją w transporcie lotniczym. Przewoźnicy lotniczy lub ich przedstawiciele mają prawo odmówić wejścia na pokład samolotu jedynie wtedy, gdy jest to fizycznie niemożliwe ze względu na rozmiar samolotu albo jego drzwi lub, gdy mogłoby to naruszyć wymogi bezpieczeństwa. Jeśli z tych powodów odmówiono Ci przyjęcia na pokład przysługuje Ci zwrot kosztów biletu, bądź zmiana planu podróży.
Na lotniskach w Unii Europejskiej masz prawo skorzystać z pomocy podczas wchodzenia na pokład samolotu i opuszczania samolotu bez ponoszenia dodatkowych kosztów. Potrzebę „asysty” powinieneś zgłosić co najmniej 48 godzin przed wylotem. W razie braku takiego powiadomienia obsługa lotniska powinna dołożyć wszelkich starań, aby zapewnić Ci stosowną pomoc.
PRAWNICY, DORADCY OBYWATELSCY ORAZ MEDIATORZY ZE STOWARZYSZENIA „DOGMA”