Dogma

Większość z nas zawiera umowy każdego dnia, często nawet nie zdając sobie z tego sprawy. Umowa w świetle prawa to nie tylko wielostronicowy dokument, ale również każde codzienne porozumienie, w którym jedna strona zobowiązuje się do czegoś w zamian za świadczenie drugiej strony. W tej kampanii prezentujemy przegląd umów, które zawierasz w życiu codziennym, oraz najważniejsze zasady bezpieczeństwa z nimi związane.

UMOWY ZAWIERANE W SPOSÓB DOROZUMIANY (BEZ SŁÓW I PISMA)

Zawierasz je poprzez wykonanie określonej czynności, która jasno wskazuje na Twoje intencje.

• Zakupy w sklepie spożywczym: To klasyczna umowa sprzedaży. Wyłożenie towaru na taśmę i zapłata to moment jej zawarcia. Chroni Cię wtedy prawo do reklamacji.
• Wejście do autobusu lub tramwaju: Skasowanie biletu lub samo wejście do pojazdu to zawarcie umowy o świadczenie usług przewozowych. Akceptujesz tym samym regulamin przewoźnika (w tym kary za brak biletu).
• Wjazd na płatny parking: Przekroczenie szlabanu lub pobranie biletu z parkomatu to zawarcie umowy najmu miejsca parkingowego lub umowy o świadczenie usług parkingowych.

UMOWY ZAWIERANE USTNIE I JAK JE UDOWODNIĆ

Mają taką samą moc prawną jak umowy pisemne (poza wyjątkami określonymi w ustawach, jak np. zakup nieruchomości czy samochodu o wysokiej wartości).

• Wizyta u fryzjera, kosmetyczki lub mechanika: To umowa o dzieło lub umowa zlecenia. Umawiasz się na konkretny efekt za określoną kwotę. Jeśli usługa zostanie wykonana źle, masz prawo do poprawek lub obniżenia ceny.
• Pożyczka od znajomego
  • Przepisy kodeksu cywilnego wymagają formy dokumentowej (np. e-mail, SMS, papier) dla umów pożyczki powyżej 1000 zł dla celów dowodowych.

Udowodnienie umowy zawartej ustnie bywa trudne, ale jest w pełni możliwe. W polskim prawie umowa ustna jest tak samo ważna jak pisemna (z wyjątkiem sytuacji, gdy ustawa wyraźnie wymaga formy pisemnej lub notarialnej, np. przy zakupie nieruchomości czy samochodu).

Głównym problemem nie jest ważność takiej umowy, ale kwestia dowodowa w momencie, gdy druga strona wyparcie się ustaleń.

Oto najskuteczniejsze sposoby na udowodnienie umowy ustnej:

1. Ślady cyfrowe i korespondencja (Dowody z dokumentów)

To najsilniejsze i najłatwiejsze do zdobycia dowody. Przeszukaj całą historię kontaktów z drugą stroną:

• Wiadomości SMS i komunikatory (Messenger, WhatsApp)
• Wymiana e-mailowa: Przesłane mailem wyceny, projekty, zdjęcia usterki czy ustalenia harmonogramu prac.
• Potwierdzenia przelewów: Jeśli przelałeś znajomemu pieniądze, bankowe potwierdzenie jest idealnym dowodem.

2. Świadkowie (Dowód z zeznań świadków)

• Jeśli podczas Waszych ustnych ustaleń obecny był ktoś trzeci (np. Twój partner, inny pracownik, wspólny znajomy), osoba ta może zeznawać w sądzie.
• Świadek musi potwierdzić, że słyszał moment zawierania umowy oraz konkretne warunki (kto, co, za ile i na kiedy miał zrobić).

3. Nagrania rozmów

• W polskim prawie nie ma przepisu, który zakazywałby nagrywania rozmowy, w której sami uczestniczymy. Taka czynność co do zasady jest legalna. Problem zaczyna się jednak wtedy, gdy nagranie chcemy wykorzystać w inny sposób, np. opublikować w Internecie, czy przedstawić jako dowód w sądzie.

Osoba biorąca udział w rozmowie ma prawo ją nagrywać bez konieczności informowania o tym pozostałych uczestników, czy uzyskiwania ich zgody. Kluczowe jest jednak, aby osoba nagrywająca była stroną konwersacji, a treść rozmowy była skierowana również do niej. Samo nagranie, jego treść, a nawet fakt jego istnienia, może naruszać dobra osobiste osoby nagrywanej. Należą do nich między innymi prawo do prywatności, wizerunek (rozpoznawalny głos), tajemnica korespondencji (jeśli rozmowa dotyczy sfery prywatnej) czy godność. Osoba, której dobra osobiste zostały naruszone przez nagrywanie lub sposób wykorzystania nagrania, ma prawo dochodzić swoich praw na drodze cywilnej. Może żądać np. zaniechania dalszych naruszeń, usunięcia skutków naruszenia (np. skasowania opublikowanego nagrania) lub zadośćuczynienia pieniężnego. 

Nagranie rozmowy, które pozwala zidentyfikować osobę fizyczną (przez jej głos, imię, nazwisko, czy informacje o niej), stanowi przetwarzanie danych osobowych. Oznacza to, że zastosowanie mają przepisy RODO. Każde przetwarzanie danych (w tym przechowywanie, analiza, a zwłaszcza udostępnianie nagrania) musi mieć podstawę prawną. Może nią być np. prawnie uzasadniony interes administratora (osoby nagrywającej), jednak musi on uwzględniać prawa i wolności osoby nagrywanej. Upublicznienie nagrania bez zgody osoby nagranej i bez innej wyraźnej podstawy prawnej (np. zgody na publikację) stanowi co do zasady naruszenie RODO. Może to skutkować nałożeniem wysokich kar finansowych przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (PUODO).

4. Faktyczne działanie (Konkludentne wykonanie)

• Dowodem na istnienie umowy jest to, że obie strony zaczęły ją realizować.
• Jeśli fachowiec przywiózł do Twojego domu narzędzia i skuł kafelki w łazience, to oczywiste jest, że nie robił tego charytatywnie ani bez Twojej zgody. Sam fakt podjęcia prac dowodzi zawarcia porozumienia.

UMOWY ZAWIERANE NA ODLEGŁOŚĆ I ELEKTRONICZNIE (KLIKNIĘCIEM)

• Zakupy przez internet (e-commerce): Kliknięcie „Kupuję i płacę” to zawarcie umowy sprzedaży na odległość.
  • Jako konsument masz ustawowe 14 dni na zwrot towaru bez podania przyczyny (poza wyjątkami, np. rzeczami robionymi na zamówienie czy rozpakowanymi kosmetykami/lekami).
• Subskrypcje (Netflix, Spotify, aplikacje): Kliknięcie „Akceptuję regulamin” i podpięcie karty to zawarcie umowy o dostarczanie treści cyfrowych.
  • Pułapka: Często godzi się w ten sposób na automatyczne odnawianie subskrypcji i pobieranie opłat po okresie próbnym.

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ PRAWNĄ:

• • telefonicznie pod nr tel. 510-970-680 w godzinach pracy urzędu lub
  • elektronicznie poprzez poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 
  • osobiście – w urzędzie

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka JAWORZNO

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

CODZIENNE UMOWY PISEMNE O DUŻYM WPŁYWIE NA BUDŻET

• Abonament telefoniczny i internet: Zawierana zazwyczaj na czas określony (np. 24 miesiące). Wcześniejsze zerwanie wiąże się z koniecznością zwrotu przyznanych ulg.
• Członkostwo na siłowni (karnet): Często skonstruowane tak, że umowa przedłuża się automatycznie na kolejny miesiąc, jeśli nie złożysz wypowiedzenia w określonym terminie (np. do 10. dnia poprzedniego miesiąca).

ZŁOTE ZASADY CODZIENNEGO KONSUMENTA

• Cena na półce jest święta: Jeśli cena przy kasie jest wyższa niż ta na półce w sklepie, masz prawo kupić towar po cenie korzystniejszej dla Ciebie (tej z półki).
• Regulamin to też umowa: Klikając „Akceptuję regulamin” w aplikacji czy na stronie, podpisujesz umowę. Warto sprawdzić sekcję „Płatności” i „Rozwiązanie umowy”.
• Zawsze bierz paragon lub potwierdzenie: To Twój najprostszy dowód zawarcia umowy w codziennym życiu.

JAK ANULOWAĆ SUBSKRYPCJĘ LUB KARNET?

1. Aby bezpiecznie anulować subskrypcję lub karnet bez narażania się na dodatkowe koszty i kary umowne, musisz formalnie zamknąć umowę zgodnie z jej regulaminem.Zastosuj poniższe kroki, aby zrobić to prawidłowo:1. Sprawdź warunki w umowie lub regulaminie
   • Czas trwania: Upewnij się, czy Twoja umowa jest zawarta na czas nieokreślony (możesz ją zamknąć w każdej chwili), czy określony (np. na 12 miesięcy). Wcześniejsze zerwanie umowy na czas określony często wiąże się z karą umowną lub koniecznością zwrotu przyznanych rabatów.
   • Okres wypowiedzenia: Sprawdź, ile wynosi ten czas (np. miesiąc ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego).

   2. Wybierz właściwą ścieżkę anulowania

   • Subskrypcje cyfrowe (Netflix, Spotify, aplikacje): Anuluj je bezpośrednio w panelu użytkownika. Jeśli płacisz przez Apple App Store lub Google Play Store, musisz wejść w ustawienia swojego konta na telefonie w sekcję „Subskrypcje” i tam kliknąć „Anuluj”. Samo usunięcie konta w aplikacji często nie wyłącza płatności.
   • Karnety (siłownie, kluby fitness): Większość klubów wymaga formy pisemnej lub mailowej, ewentualnie kliknięcia w portalu klienta. Jeśli regulamin wymaga pisma, wyślij je listem poleconym lub złóż osobiście w recepcji, żądając kopii z pieczątką i podpisem pracownika.

   3. Przygotuj oficjalne wypowiedzenie (dla umów papierowych/mailowych)

   Jeśli anulujesz karnet drogą mailową lub tradycyjną, Twoje pismo musi zawierać:

   • Twoje pełne dane oraz numer karty klienta/członka.
   • Jasne oświadczenie: „Niniejszym wypowiadam umowę numer… zawartą w dniu… z zachowaniem przewidzianego w umowie okresu wypowiedzenia”.
   • Datę i Twój odręczny podpis (jeśli wysyłasz list).

   4. Zabezpiecz finanse i zbieraj dowody

   • Zachowaj potwierdzenie: Zrób zrzut ekranu po kliknięciu „Anuluj subskrypcję” lub zachowaj e-mail potwierdzający rezygnację. W przypadku listu poleconego – schowaj żółty dowód nadania.
   • Cofnij zgodę na obciążanie karty: Po formalnym zakończeniu okresu wypowiedzenia możesz wejść do swojej bankowości elektronicznej i usunąć tzw. „zlecenia stałe” lub „płatności automatyczne (recurring)” powiązane z daną firmą.

   Ważne (Pułapka „blokady karty”): Jeśli zablokujesz kartę w banku przed formalnym wypowiedzeniem umowy, system firmy nie pobierze pieniędzy, ale Twój dług będzie rósł. Firma ma prawo przekazać sprawę do windykacji lub sądu.

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ PRAWNĄ:

• • telefonicznie pod nr tel. 510-970-680 w godzinach pracy urzędu lub
  • elektronicznie poprzez poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 
  • osobiście – w urzędzie

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka JAWORZNO

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

SKUTECZNA REKLAMACJA

Reklamację wadliwego towaru możesz złożyć na dwa niezależne sposoby: z tytułu niezgodności towaru z umową (prawo konsumenckie) lub z tytułu gwarancji (dobrowolna obietnica producenta). Od 1 stycznia 2023 roku w przepisach dla konsumentów pojęcie „rękojmi” zostało zastąpione „niezgodnością towaru z umową” [1].

Oto instrukcja krok po kroku, jak skutecznie zareklamować towar:

1. Wybierz podstawę reklamacji

• Niezgodność towaru z umową (Zalecana): Odpowiada za nią sprzedawca (sklep). Masz na to 2 lata od dnia wydania towaru [1]. Przepisy chronią Cię bardzo mocno – jeśli wada ujawni się w tym czasie, domniemywa się, że istniała już w momencie zakupu.
• Gwarancja: Odpowiada za nią gwarant (najczęściej producent). Warunki, terminy i Twoje prawa są zapisane w karcie gwarancyjnej. Korzystaj z niej głównie wtedy, gdy gwarancja jest dłuższa niż 2 lata lub gdy sklep zbankrutował.

2. Określ swoje żądania (Kolejność ma znaczenie)

Jeśli reklamujesz towar u sprzedawcy z tytułu niezgodności z umową, obowiązuje dwuetapowość żądań:

• W pierwszym kroku możesz żądać wyłącznie:
  • Naprawy towaru.
  • Wymiany towaru na nowy.
• W drugim kroku możesz żądać obniżenia ceny lub zwrotu gotówki (odstąpienia od umowy) tylko wtedy, gdy:
  • Sprzedawca odmówił naprawy/wymiany lub jej nie wykonał.
  • Sprzedawca próbował naprawić/wymienić rzecz, ale wada pojawiła się znowu.
  • Wada jest na tyle istotna, że uzasadnia natychmiastowy zwrot pieniędzy.

3. Przygotuj i złóż reklamację

• Forma: Złóż reklamację pisemnie (w sklepie, listem poleconym) lub mailowo.
• Treść pisma: Podaj swoje dane, opisz dokładnie wadę, wskaż datę jej zauważenia oraz wpisz swoje żądanie (np. wymiana na nowy).
• Dowód zakupu: Nie musisz mieć papierowego paragonu. Dowodem jest też potwierdzenie płatności kartą, wyciąg z konta, e-mail z potwierdzeniem zamówienia lub zeznanie świadka.

4. Pilnuj terminów (Czas gra na Twoją korzyść)

• Sprzedawca ma obowiązek odpowiedzieć na Twoją reklamację w ciągu 14 dni od jej otrzymania.
• Ważne: Jeśli sprzedawca nie odpowie w tym terminie, oznacza to, że uznał Twoją reklamację w całości i musi spełnić Twoje żądanie.

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

 PROFIL STOWARZYSZENIA DOGMA NA FACEBOOKU
– POST Z INFORMACJAMI NA TEMAT ZAPISÓW DO PUNKTÓW PORADNICZYCH

PRAWO A SZTUCZNA INTELIGENCJA

Sztuczna inteligencja przebojem wdarła się w dominującą większość obszarów naszego życia prywatnego i zawodowego. Coś, o czym niewielu słyszało jeszcze w 2020 roku, w 2026 jest na ustach wszystkich. Głównym powodem jest pojawienie się popularnych modeli generatywnej sztucznej inteligencji, które istotnie zmieniają sposób pracy w obszarze tworzenia treści.

W dobie dynamicznego rozwoju sztucznej inteligencji coraz częściej spotykamy się z sytuacjami, w których decyzje podejmowane są przy wsparciu różnej maści algorytmów. Naszym celem jest zwiększenie świadomości społecznej w zakresie ochrony praw człowieka w środowisku cyfrowym – od prywatności, przez phishing, aż po przejrzystość działania systemów AI.

Poprzez kampanię społeczną chcemy rozpocząć tą niezwykle ważną dyskusję o tym, jak korzystać z nowych technologii odpowiedzialnie oraz jak chronić jednostkę przed potencjalnymi nadużyciami.

Sztuczna inteligencja już dziś wpływa na nasze życie – od mediów społecznościowych, przez zakupy online, aż po decyzje finansowe i zdrowotne. Dlatego tak istotne jest, by rozwój technologii szedł w parze z poszanowaniem praw człowieka.

Dbajmy o nasze prawa – także w świecie cyfrowym. To od nas zależy, jak będzie wyglądała przyszłość.

PRAWA CZŁOWIEKA W ERZE SZTUCZNEJ INTELIGENCJI

Prawa człowieka w erze AI to adaptacja powszechnych praw podstawowych (takich jak prawo do prywatności czy wolność od dyskryminacji) do rzeczywistości zdominowanej przez algorytmy. Oznaczają one gwarancję, że rozwój sztucznej inteligencji nie narusza naszej godności, bezpieczeństwa, równości i wolności.

Do najważniejszych wyzwań i obszarów chronionych w tym kontekście należą:

• Prawo do prywatności: Ochrona przed masowym profilowaniem, inwigilacją oraz nieuprawnionym wykorzystaniem danych osobowych do trenowania modeli.
• Zakaz dyskryminacji: Zapobieganie sytuacjom, w których algorytmy podejmują decyzje (np. rekrutacyjne, kredytowe czy sądowe) w oparciu o uprzedzenia rasowe, płciowe lub klasowe.
• Prawo do ludzkiego nadzoru: Gwarancja, że kluczowe decyzje wpływające na życie człowieka (np. dostęp do opieki medycznej czy sprawiedliwości) nie są podejmowane wyłącznie przez maszyny i podlegają odwołaniu.
• Wolność słowa i ochrona przed manipulacją: Zwalczanie dezinformacji, fake newsów i tzw. deepfakes, które zagrażają rzetelnej informacji i debacie publicznej.
• Przejrzystość i wyjaśnialność: Prawo do zrozumienia, dlaczego system AI podjął konkretne działanie wobec użytkownika.

PHISHING

Czy zdarzyło Ci się otworzyć rano maila i zobaczyć informację od znanej Ci firmy kurierskiej, że musisz jeszcze dopłacić złotówkę, aby mogli doręczyć Ci Twoją paczkę, mimo że nie czekałeś na żadną przesyłkę? Pewnie przeczytałeś tego maila i go zignorowałeś, ale czy zastanawiałeś się nad tym co może się za nim kryć?

Tego typu wiadomości to tzw. phishing, czyli przestępstwo polegające na podszywaniu się pod wiarygodne i istniejące podmioty (takie jak firmy kurierskie wymienione w powyższym przykładzie) w celu wyłudzenia poufnych informacji, takich jak loginy, hasła, dane kart kredytowych czy numery PESEL. 

Wiadomość phishingowa to fałszywa wiadomość e-mail, SMS lub na komunikatorze, w której przestępca podszywa się pod znaną instytucję (np. bank, urząd skarbowy, kuriera). Jej celem jest wyłudzenie poufnych danych (haseł, numerów kart) lub nakłonienie do przelania pieniędzy.

Jak rozpoznać fałszywą wiadomość?

• Pilność i presja: Komunikat o zablokowaniu konta, niedopłacie (np. 1,50 zł za paczkę) lub groźbie kary, która wymaga natychmiastowego działania.
• Podejrzany link: Adres strony w wiadomości różni się od oficjalnej strony instytucji (np. litówka, inna końcówka domeny).
• Błędy językowe: Częste używanie sformułowań nietypowych dla danej instytucji lub brak polskich znaków.
• Nietypowy załącznik: Pliki o rozszerzeniach .exe, .scr lub spakowane archiwa, które mogą zawierać złośliwe oprogramowanie.

PODEJRZANE LINKI – CO ZROBIĆ W PRZYPADKU OTRZYMANIA LUB KLIKNIĘCIA?

1. Niczego nie pobieraj i nie wpisuj danych: Zamknij stronę i natychmiast skasuj wiadomość.
2. Zgłoś incydent: Prześlij podejrzaną wiadomość SMS na numer 8080 (polska rządowa usługa raportowania). E-maile phishingowe możesz zgłaszać bezpośrednio do CERT Polska

na adres cert@cert.pl, w przypadku smsa wystarczy przesłać go na specjalny nr tel: 8080.

Warto nie pozostawać biernym, tylko zgłaszać takie komunikaty odpowiednim służbom – w Polsce przyjmowaniem takich zgłoszeń zajmuje się CERT Polska, który zajmuje się analizą, monitorowaniem i reagowaniem na zagrożenia w cyberprzestrzeni.

3. Zmień hasła: Jeśli podałeś hasło na podejrzanej stronie, zaloguj się do serwisu z bezpiecznego urządzenia i niezwłocznie je zmień.
4. Skontaktuj się z bankiem: Jeżeli oszuści mogli wejść w posiadanie danych do Twojej karty lub konta, bezzwłocznie zastrzeż kartę i skontaktuj się z infolinią

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA BEZPŁATNE PORADY:

• telefonicznie pod nr tel. 32 259-37-36 w godzinach pracy urzędu lub
• elektronicznie poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka KATOWICE

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

CYFROWY ŚLAD – JAK FIRMY ZBIERAJĄ NASZE DANE?

Można zażartować, że „telefon nas podsłuchuje”, gdy rozmawiasz ze znajomą o wyjeździe nad morze, a chwilę później widzisz na Instagramie reklamy kostiumów kąpielowych, noclegów, i biletów.

W praktyce najczęściej wystarczy cyfrowy ślad, który pozostawiasz w sieci: wyszukiwane hasła, polubione posty, odwiedzane strony, akceptowane pliki cookie. Na tej podstawie powstaje Twój profil reklamowy – zestaw informacji, który pozwala dopasować komunikaty marketingowe do Twoich cech i zachowań. 

1. Jak firmy zbierają te dane?

• Pliki cookies (ciasteczka): Niewielkie pliki tekstowe zapisywane w przeglądarce, które pamiętają Twoje logowania, zawartość koszyka czy odwiedzane podstrony.
• Piksele śledzące: Niewidoczne skrypty na stronach internetowych i w mediach społecznościowych (np. Piksel Meta), które monitorują ruch i kliknięcia.
• Historia wyszukiwania i lokalizacja: Informacje o tym, czego szukasz w Google lub innych wyszukiwarkach, a także miejsca, które odwiedzasz (jeśli udostępniasz GPS na telefonie).
• Aktywność w social media: Polubienia, udostępnienia, czas spędzony na oglądaniu konkretnych postów czy filmów.

2. Do czego to służy?

• Personalizacja reklam: Dzięki cyfrowemu śladowi reklamy, które widzisz w Internecie, stają się bardzo trafne (np. widzisz oferty butów sportowych dokładnie w Twoim rozmiarze, zaraz po tym, jak szukałeś ich w sklepie online).
• Retargeting: To przypominanie Ci o produktach, które przeglądałeś, ale jeszcze ich nie kupiłeś, by zachęcić Cię do powrotu na stronę i sfinalizowania transakcji.
• Profilowanie behawioralne: Łączenie Twoich pojedynczych aktywności w większy obraz (wiek, płeć, zarobki, styl życia), co pozwala markom dotrzeć do precyzyjnie określonej grupy docelowej. 

Tzw. targeted ads to reklamy kierowane do ściśle określonych grup odbiorców, spełniających konkretne kryteria: wiek, miejsce zamieszkania, zainteresowania, aktywność online, a czasem również etap życia (np. przeprowadzka, zmiana pracy, planowanie ślubu). Dzięki temu przekaz marketingowy staje się bardziej skuteczny, ale jednocześnie rodzi poważne pytania o granice prywatności, profilowania i wykorzystywania podatności użytkowników

CYFROWY ŚLAD – JAK NIM ZARZĄDZAĆ I DBAĆ O BEZPIECZEŃSTWO DANYCH W SIECI?

Jeśli chcesz ograniczyć ilość danych, które reklamodawcy o Tobie wiedzą, sprawdź ustawienia reklam na platformach, z których korzystasz najczęściej – w wielu serwisach możesz ograniczyć lub wyłączyć personalizację reklam oraz edytować kategorie zainteresowań przypisane do Twojego profilu.

Zwracaj uwagę na banery dotyczące plików cookie – nie zawsze musisz automatycznie wybierać „zgadzam się na wszystko”; często możesz zaakceptować tylko te pliki, które są niezbędne do działania strony.

Możesz skorzystać z kilku narzędzi:

• Tryb prywatny (Incognito): Sprawia, że po zamknięciu okna historia i pliki cookies nie są zapisywane w pamięci urządzenia.
• Blokery reklam i skryptów śledzących: Specjalne wtyczki do przeglądarek (np. uBlock Origin), które powstrzymują działanie pikseli reklamowych.
• Zarządzanie zgodami na stronach: Korzystanie z banerów dotyczących cookies i wybieranie opcji odrzucenia zaawansowanych plików śledzących.
• Ustawienia reklam Google i social media: Pozwalają one podejrzeć Twój profil (np. na platformie Google My Activity) i wyłączyć personalizację reklam.

JAK ALGORYTMY WPŁYWAJĄ NA TWOJE CODZIENNE DECYZJE?

Czy zdarzyło Ci się kliknąć „odśwież” i odnieść wrażenie, że aplikacja doskonale „wie”, jakie treści chcesz zobaczyć właśnie teraz? To nie przypadek, lecz efekt działania algorytmów, które systematycznie analizują Twoje zachowania po to, aby jak najdłużej utrzymać Twoją aktywność na platformie. 

Dla serwisów społecznościowych najważniejszą wartością staje się uwaga użytkownika. Im dłużej scrollujesz, tym więcej reklam może zostać Ci wyświetlonych, co bezpośrednio przekłada się na zysk platformy. Algorytmy porządkują więc posty w taki sposób, aby maksymalizować Twoje zaangażowanie: reakcje, komentarze, udostępnienia czy oglądanie materiałów do końca. W praktyce często premiowane są treści skrajne lub kontrowersyjne, ponieważ wywołują silniejsze emocje – a tym samym generują więcej interakcji. 

Na te mechanizmy zwrócili uwagę nie tylko badacze, ale także ustawodawca europejski. W Unii Europejskiej został przyjęty Akt o usługach cyfrowych (Digital Services Act, DSA), który nakłada na największe platformy szczególne obowiązki w zakresie przejrzystości. Zobowiązuje je m.in. do ujawniania głównych parametrów funkcjonowania systemów rekomendacyjnych oraz do umożliwienia użytkownikom wyboru alternatywnych ustawień feedu, w większym stopniu niezależnych od profilowania.

Feed (często nazywany też tablicą lub kanałem) na Instagramie to główne miejsce w aplikacji, gdzie wyświetlają się zdjęcia, posty i rolki udostępniane przez obserwowanych przez Ciebie twórców i znajomych. To fundament social mediów (np. Facebook, Instagram) oraz e-commerce (feed produktowy), ułatwiający śledzenie nowości lub zarządzanie reklamami.

PRZEJRZYSTOŚĆ ALGORYTMICZNA – DLACZEGO WIDZISZ OKREŚLONE TREŚCI?

Coraz częściej mówi się również o potrzebie zapewnienia tzw. „algorytmicznej przejrzystości”, rozumianej jako prawo użytkownika do uzyskania informacji, dlaczego wyświetlane są mu określone treści. Przejrzystość algorytmiczna pozwala przeciwdziałać dyskryminacji, weryfikować stronniczość i chronić prawo do prywatności.

Główne filary tej koncepcji obejmują:

• Zrozumiałość (Wyjaśnialność): Zdolność systemu do przedstawienia klarownego powodu konkretnej decyzji (np. dlaczego odrzucono wniosek kredytowy).
• Jawność danych: Informowanie o tym, jakie dane wejściowe zostały wykorzystane do uczenia modelu.
• Odpowiedzialność: Wskazanie twórcy lub podmiotu odpowiedzialnego za działanie algorytmu. Rozwój i standaryzację tych zasad wspiera Europejskie Centrum Przejrzystości Algorytmicznej

Jeżeli sposób wykorzystania Twoich danych budzi wątpliwości, pamiętaj, że przysługuje Ci prawo sprzeciwu wobec marketingu bezpośredniego oraz prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego (w Polsce – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych). 

Prawo – zwłaszcza europejskie – coraz wyraźniej reaguje na te praktyki. Rozporządzenie o ochronie danych osobowych (RODO) wprost odnosi się do profilowania i marketingu. Administrator ma obowiązek poinformować Cię m.in. o tym, że Twoje dane będą wykorzystywane do zautomatyzowanego podejmowania decyzji, w tym profilowania, a także o celach takiego przetwarzania.

Masz również prawo w dowolnym momencie wnieść sprzeciw wobec przetwarzania danych na potrzeby marketingu bezpośredniego – co obejmuje także profilowanie w takim celu. Przysługują Ci także inne uprawnienia, w tym prawo dostępu do danych, ich sprostowania, usunięcia oraz cofnięcia udzielonych zgód marketingowych – w praktyce możesz zażądać od firmy wyjaśnienia, jakie dane o Tobie gromadzi, w jakich celach je wykorzystuje i na jakiej podstawie prawnej.

Dodatkową warstwę ochrony wprowadza Akt o usługach cyfrowych (Digital Services Act, DSA), który nakłada obowiązki przede wszystkim na dostawców platform internetowych, w szczególności bardzo dużych platform. DSA zakazuje wyświetlania reklam opartych na profilowaniu w sytuacji, gdy platforma wie lub powinna z wystarczającą pewnością wiedzieć, że odbiorcą jest dziecko, oraz zabrania targetowania reklam z wykorzystaniem tzw. szczególnych kategorii danych osobowych, takich jak informacje o zdrowiu, poglądach politycznych czy wyznaniu.

Gorąco zachęcamy do zgłaszania incydentów, aby pomóc uchronić inne osoby!

Potrzebujesz porady i pomocy – skontaktuj się z nami!

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ:

• telefonicznie pod nr tel. 32 259-37-36 w godzinach pracy urzędu lub
• elektronicznie poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka KATOWICE

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

 PROFIL STOWARZYSZENIA DOGMA NA FACEBOOKU
– POST Z INFORMACJAMI NA TEMAT ZAPISÓW DO PUNKTÓW PORADNICZYCH

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ O BEZPŁATNYM PORADNICTWIE W POWIECIE PSZCZYŃSKIM:

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ O BEZPŁATNYM PORADNICTWIE W POWIECIE PSZCZYŃSKIM:

Najczęstsze skojarzenia ze słowem „przemoc” to podbite oczy, sińce, zaciśnięte pięści, bójka. Rzadziej w pierwszej chwili myślimy o przemocy psychicznej, która przecież potrafi zranić dużo bardziej niż pięści, a nawet doprowadzić ofiarę do samobójstwa. Jedną z odmian przemocy psychicznej jest przemoc finansowa (ekonomiczna).

Mówi się o tej formie przemocy – przeźroczysty problem. Dlaczego? Ponieważ na wierzchu nie widać ran, tak jak w przypadku przemocy fizycznej. Problem jest dużo bardziej ukryty, często niewidoczny. Zapraszamy do przeczytania materiałów dotyczących tego, jakie są przejawy przemocy finansowej, z jakimi konsekwencjami prawnymi powinna liczyć się osoba stosująca ten rodzaj przemocy, a także gdzie szukać wsparcia w takich sytuacjach.

Czym jest przemoc ekonomiczna?

O przemocy ekonomicznej mówimy wtedy, gdy jej sprawca używa pieniędzy albo innych wartości materialnych do zaspokojenia swojej potrzeby władzy i kontroli. Wykorzystując dostęp do pieniędzy podporządkowuje sobie drugą osobę. Czasem uniemożliwia jej dostęp do konta, w innych wypadkach wydziela i kontroluje jej wydatki, utrudnia jej podjęcie pracy lub przyczynia się do utraty pracy. Pieniądze stają się kartą przetargową. Partner/ka uzależnia przekazanie środków na utrzymanie rodziny od spełnienia jego warunków, szantażem zmuszając swoją ofiarę do posłuszeństwa.

Nikola została sama z trójką dzieci. Mąż zostawił ją i nie płaci na nie alimentów. Magda chciałaby wrócić do pracy, ale mąż uważa, że powinna zostać w domu i nie pozwala jej szukać zatrudnienia. Grzesiek pracuje na budowie po 12 godzin dziennie, aby utrzymać sześcioosobową rodzinę. Chciałby, żeby żona poszła do pracy choć na pół etatu i dołożyła się do rachunków, jednak ona odmawia.

Kaśka przed urodzeniem dzieci pracowała w Biedronce. Po urodzeniu Mai i Kuby przez 5 lat była z nimi w domu. Teraz, kiedy Kuba poszedł do przedszkola, chciałaby wrócić do pracy. Tym bardziej, że jej partner Marek zarabia ok 2500 zł na rękę i cały czas narzeka, że utrzymanie rodziny tyle kosztuje, więc Kasia chciałaby dorobić chociaż do rachunków. Jednak Marek bardzo się denerwuje, kiedy tylko Kaśka wspomina o powrocie do pracy. Mówi, że jej miejsce jest w domu przy dzieciach, jak pójdzie do pracy to tak o wszystko nie zadba, a on przecież potrafi utrzymać rodzinę. Partnerzy coraz częściej kłócą się o sprawy finansowe, Kaśka jest coraz bardziej zestresowana tą sytuacją.

Z pewnością powyższe lub podobne historie są Ci znane, być może sam/a doświadczasz właśnie takich problemów. To właśnie przemoc finansowa (ekonomiczna), która jest rodzajem przemocy psychicznej. Ofiara traci możliwość decydowania o swoim życiu, staje się uzależniona od oprawcy, który wydziela jej środki do życia według własnego uznania. To może powodować utratę poczucia własnej wartości i poczucia sprawczości, co skutkuje depresją, a w skrajnych przypadkach może prowadzić do samobójstwa.

O przemocy ekonomicznej mówimy również wtedy, gdy partner pasożytuje na pracy partnerki, nie płaci alimentów, bez jej wiedzy zaciąga kredyty lub przywłaszcza sobie środki przeznaczone na utrzymanie rodziny, przerzucając na nią odpowiedzialność za utrzymanie domu.

Sylwia pracuje w agencji reklamowej, jej partner z wykształcenia jest politologiem, a pracował już w różnych miejscach – w sklepie internetowym, w urzędzie, w agencji nieruchomości. Nigdzie jednak mu się nie podobało i odchodził po krótkim czasie. Obecnie nigdzie nie pracuje, bo żadna oferta nie jest dla niego odpowiednia. Koszty utrzymania domu, dwóch osób i psa w całości spoczywają na Sylwii, która jest tym coraz bardziej sfrustrowana.

Przemoc ekonomiczna jest szczególnie bolesna, gdy dotyka kobiet, które nie pracują, gdyż prowadzą dom i wychowują dzieci. Żywią one często błędne przekonane, że zarabiający mężczyzna ma wyłączne prawo do decydowania o sposobie wydawania pieniędzy, a zaspokajanie potrzeb rodziny zależy tylko od jego dobrej woli.

Halina nie pracuje, zajmuje się domem i czwórką dzieci, a mąż pracuje zawodowo. Już wiele lat temu ustalili w małżeństwie taki podział obowiązków. Jednak od kiedy pojawiło się 500+ mąż uznał, że te łącznie 2000 zł powinny Halinie wystarczyć na utrzymanie domu i opłacenie rachunków, w związku z czym odciął jej dostęp do swojej pensji. Nie łoży na utrzymanie domu, czasem tylko kupi coś dzieciom. Halina nie wie, co mąż robi ze swoimi dochodami, a jej ledwie starcza na rachunki i jedzenie.

Przemoc ekonomiczna a inne rodzaje przemocy

Zgodnie z badaniami przeprowadzonymi w USA w 90% przypadków przemoc finansowa łączyła się w jednym domu z innymi rodzajami przemocy: fizyczną, psychiczną, seksualną. Niestety, uzależnienie ekonomiczne często powstrzymuje ofiary od zgłoszenia się do odpowiednich służb po pomoc.

Ala mieszka z mężem i córką z pierwszego małżeństwa. Mąż ma problem z alkoholem, pod jego wpływem bije Alę, wyzywa m.in. od pasożytów i nierobów. Ala z córką muszą czasem uciekać z domu. Ala czasem myśli o zgłoszeniu się na Policję, ale mieszkanie, które zajmują, należy do męża, tylko on pracuje i ma oszczędności. Ala ma kartę do wspólnego konta, ale jeśli pokłóci się z mężem ten zabiera kartę ze sobą w trasę. Wtedy Ala nie ma z czego żyć. Mąż cały czas grozi, że wyrzuci ją z domu i pozbawi środków do życia, jeśli gdzieś na niego doniesie. Ala nie chce iść z córką do schroniska, więc nikomu nie mówi, co dzieje się w domu. Jest załamana, straciła już siły i wiarę, że kiedyś będzie lepiej.

Historia Ali wydarzyła się naprawdę. W końcu znalazła ona w sobie siłę, aby uciec od męża do hostelu przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie. Otrzymała wsparcie od służb: Policji, pracowników PCPR, psychologów, lekarzy psychiatrów, prawników. Dzięki pomocy socjalnej udało jej się utrzymać w pierwszym okresie po wyprowadzce. Złożyła do sądu pozew o rozwód i wniosek o podział majątku małżeńskiego. Powoli wyszła na prostą – znalazła pracę, wynajmuje mieszkanie, układa sobie życie na nowo.

Jeśli widzisz wokół siebie przemoc – INTERWENIUJ !!!

Ofierze przemocy możesz zaproponować wizytę w punkcie nieodpłatnych porad.

Nasi prawnicy i doradcy za darmo i w pełni anonimowo udzielą jej pomocy .

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ PRAWNĄ:

• • telefonicznie pod nr tel. 502-691-995 w godzinach pracy urzędu lub
  • elektronicznie, pisząc na adres e-mail: npp@powiat.oswiecim.pl poprzez poprzez formularz dostępny na stronie: https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka POWIAT OŚWIĘCIMSKI

Pomoc możesz również uzyskać w Ośrodku Pomocy Społecznej. W sytuacjach krytycznych wzywaj Policję pod numerem alarmowym 112. 

PRZYKŁADY PRZEMOCY EKONOMICZNEJ W RELACJI

• Wydzielanie środków i skrupulatne kontrolowanie wydatków
• Uniemożliwianie/ograniczanie dostępu do rodzinnych środków finansowych np. konta bankowego
• Zmuszanie do składania fałszywych zeznań podatkowych
• Ograniczanie możliwości podjęcia pracy zarobkowej
• Zmuszanie do podpisywania zobowiązań finansowych np. pożyczka, kredyt
• Zmuszanie partnera/kę o proszenie się o pieniądze
• Odmawianie prawa posiadania własnych środków finansowych na własne wydatki
• Zabieranie wynagrodzenia, dostępu do konta, kart bankowych
• Zmuszanie do pracy w firmie rodzinnej bez otrzymywania wynagrodzenia
• Zakaz wykonywania pracy zawodowej
• Niszczenie rzeczy osobistych
• Ukrywanie informacji o sytuacji finansowej rodziny
• Kontrolowanie dostępu do opieki zdrowotnej
• Zakazywanie lub utrudnianie dostępu do edukacji
• Wyłączenie z podejmowania decyzji finansowych
• Uchylanie się od płacenia alimentów

CELOWE UZALEŻNIENIE OD DRUGIEJ OSOBY

Sprawca lub sprawczyni przemocy ekonomicznej często uzależnia od siebie drugą osobę, zaniżając jej poczucie własnej wartości mówiąc, że jest bezwartościowa, że sobie sama nie poradzi, że nie jest w stanie sama się utrzymać.

Z przemocą ekonomiczną mamy do czynienia w związku również wtedy, kiedy partner/ka wykorzystuje pieniądze jako kartę przetargową, uzależnia przekazanie środków na potrzeby drugiej osoby i prowadzenie domu od spełnienia jego/jej warunków, szantażem zmuszając do posłuszeństwa.

Celowe uzależnienie finansowe, wydzielanie, kontrolowanie, nadmierne krytykowanie wydatków, to przejaw przemocy. Niestety wciąż wiele osób, które doświadczają agresywnych, upokarzających zachowań w tym obszarze, nie wie, że ma prawo i może zwrócić się o pomoc.

Do niedawna przemoc ekonomiczna w polskim prawie w ogóle nie istniała. Zmieniła to nowelizacja Ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej. 

ZADŁUŻANIE

Piszę w sprawie mojej siostry – chciałabym jej pomóc. Rok temu moja siostra odkryła, że jej mąż ma do spłacenia wiele pożyczek (40 łącznie) – znalazła pełne worki upomnień, ponagleń i różnych tego typu karteluszek. Doszło do tego, że komornik chciał zająć dom.

 

Rodzina zmobilizowała się i częściowo spłaciła długi. Szwagier obiecywał, że nigdy więcej tego nie zrobi. Niestety już dwa miesiące później zaciągnął nowe pożyczki ( chwilówki) nie przyznając się do tego.

 

Jakiś miesiąc temu siostra przypadkiem znalazła nowe upomnienia. 6 czy 8 następnych pożyczek. Szwagier wykrada jej pieniądze z domu, pożycza u znajomych i do niczego się nie przyznaje. Oskarża dzieci (już dorosłe) o to, że to one lub ich przyjaciele wykradają pieniądze, a swoja żonę wyzywa od wariatek. Siostra jest strzępkiem nerwów i ciągle kombinuje skąd wziąć pieniądze na spłatę długów.

WSPÓLNOŚĆ MAJĄTKOWA W MAŁŻEŃSTWIE

Osoby pozostające w związkach małżeńskich z ustawową wspólnością majątkową:

I. Posiadają majątek wspólny.

Wspólność majątkowa obejmuje to, co zostało nabyte po ślubie przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Do majątku wspólnego należą w szczególności:

• pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków
• dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków
• środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków
• kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS

II. Oboje małżonkowie są zobowiązani do utrzymywania rodziny, mogą jednak dokonać pomiędzy sobą podziału pracy w gospodarstwie domowym i pracy zarobkowej.

Obowiązki mają być równe, ale niekoniecznie jednakowe. Zatem osobiste starania o wychowanie dzieci i prowadzenie domu mogą czynić zadość obowiązkowi utrzymania rodziny i być zrównane z uzyskiwaniem dochodów z pracy zawodowej. Jeśli jeden z małżonków posiada mieszkanie, musi je udostępnić drugiemu do zamieszkania.

III. Jeżeli jeden z małżonków nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny

(np. nie przekazuje swojej pensji na utrzymanie domu, nie płaci rachunków), sąd może nakazać, ażeby wynagrodzenie za pracę albo inne należności, przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane bezpośrednio do rąk drugiego małżonka, czyli żona może odbierać pensję męża.

Ola co jakiś czas kłóci się poważnie z mężem. Niestety, w okresie konfliktu główną „kartą przetargową” męża jest odcięcie jej od pieniędzy. Ola dowiedziała się, że może sama odbierać pieniądze z wypłaty od pracodawcy męża, za które utrzyma dom i kupi żywność, z czego skorzysta również jej mąż. Kiedy znowu zaczęli się kłócić, Ola niezwłocznie złożyła stosowny wniosek do sądu. Po uzyskaniu orzeczenia zaniosła je do pracodawcy i teraz raz w miesiącu odbiera w firmie wypłatę męża.

Pamiętaj !!!

Pensja za pracę, dochody z działalności gospodarczej czy z gospodarstwa rolnego  są majątkiem wspólnym!

Współmałżonek nie może zabraniać Ci korzystać z tych pieniędzy albo ukrywać ich przed Tobą!

Niestety dla związków nieformalnych nie zostały przewidziane tożsame przepisy, a wyegzekwowanie środków na utrzymanie może być trudniejsze. Przede wszystkim warto wtedy skorzystać z możliwości dochodzenia alimentów na dzieci.

Przestępstwo niealimentacji

Najczęstszą formą przemocy ekonomicznej jest niepłacenie alimentów. Niealimentacja jest przestępstwem polegającym na uchylaniu się przez sprawcę od ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Około miliona dzieci w Polsce nie otrzymuje alimentów ani od drugiego rodzica ani z Funduszu Alimentacyjnego. O zapewnienie dzieciom godnych warunków życia muszą dbać samodzielni rodzice – w niemal 97% są to samotne matki.

W Polsce niepłacenie alimentów jest przestępstwem, za które grozi kara:

• grzywny
• ograniczenia wolności
• pozbawienia wolności

Co zrobić, gdy dłużnik nie płaci alimentów?

Krok pierwszy: Sprawdzenie czy ugoda/wyrok posiadają nadaną klauzulę wykonalności, stanowiącą tytuł egzekucyjny. Jeśli ugoda/wyrok nakładająca obowiązek alimentacyjny nie posiadają klauzuli wykonalności to należy wnieść do sądu o nadanie tej klauzuli.

Krok drugi: Ugoda/wyrok posiadający klauzulę natychmiastowej wykonalności stanowi tytuł egzekucyjny, który należy złożyć do Komornika z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Krok trzeci: Jeżeli Komornik uzna, że postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne należy zgłosić się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Bytomiu, w celu rozpoczęcia działań przeciwko dłużnikowi.

Krok czwarty: Brak zapłaty alimentów stanowiących co najmniej równowartość 3 świadczeń okresowych umożliwia złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na Policję.

Krok piąty: Osoba, której dłużnik alimentacyjny nie płaci alimentów może uzyskać środki z Funduszu Alimentacyjnego. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 900 zł. W przypadku wyższych dochodów obowiązuje zasada złotówka za złotówkę.

Osoba, która zobowiązana jest płacić alimenty, a nie wywiązuje się z tego w sposób uporczywy, podlega również odpowiedzialności karnej. Warunkiem uznania niealimentacji za przestępstwo jest to, aby łączna wysokość powstałych zaległości stanowiła równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo, aby opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosiło co najmniej 3 miesiące.

Kto może złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa uporczywej niealimentacji?

Może to zrobić wierzyciel alimentacyjny, jego pełnomocnik lub przedstawiciel ustawowy oraz Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie.

Gdzie należy złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnia przestępstwa uporczywej niealimentacji?

Zawiadomienie można złożyć na piśmie lub ustnie na Komisariacie Policji.

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ PRAWNĄ:

• • telefonicznie pod nr tel. 502-691-995 w godzinach pracy urzędu lub
  • elektronicznie, pisząc na adres e-mail: npp@powiat.oswiecim.pl poprzez poprzez formularz dostępny na stronie: https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka POWIAT OŚWIĘCIMSKI

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

 PROFIL STOWARZYSZENIA DOGMA NA FACEBOOKU
– POST Z INFORMACJAMI NA TEMAT ZAPISÓW DO PUNKTÓW PORADNICZYCH

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ O PORADNICTWIE PRAWNYM I OBYWATELSKIM ORAZ MEDIACJACH W JAWORZNIE:

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ O PORADNICTWIE PRAWNYM I OBYWATELSKIM W POWIECIE LUBLINIECKIM:

BEZPIECZNE ZAKUPY PRZEDŚWIĄTECZNE

Okres przedświąteczny to czas wzmożonych przygotowań i zakupów, podczas których często tracimy czujność. Niestety, jest to również moment, który wykorzystują przestępcy. Aby cieszyć się spokojnymi świętami Bożego Narodzenia, warto pamiętać o kilku zasadach bezpieczeństwa podczas zakupów – zarówno w sklepach stacjonarnych, jak i w sieci.

UWAŻAJ NA KIESZONKOWCÓW

Zatłoczone miejsca – jak chronić siebie i swoje rzeczy?

• Przechowuj pieniądze, dokumenty i klucze w trudno dostępnych miejscach. Najbezpieczniej trzymać je w wewnętrznych kieszeniach odzieży.
• Torebki i plecaki trzymaj zamknięte i blisko siebie. Unikaj przechowywania wartościowych przedmiotów w tylnej kieszeni spodni.
• Podczas płacenia kartą zachowaj dyskrecję. Nigdy nie zapisuj numeru PIN na karcie, ani nie udostępniaj go osobom postronnym. 

PILNUJ DZIECI NA ZAKUPACH

• W przypadku nieplanowanej rozłąki z pociechami, poprośmy o pomoc w ich odnalezieniu pracowników obiektu handlowego.
• Młodsze dzieci, w przypadku oddalenia się od rodziców lub opiekunów, powinny zawsze wrócić do miejsca, gdzie widziały ich ostatni raz; mogą zwrócić się  o pomoc do pracownika ochrony, umundurowanego funkcjonariusza lub kobiety z dzieckiem.
• Starsze dzieci powinny mieć zapisane w telefonie komórkowym kontakty do najbliższych osób w formie skrótu ICE – In Case of Emergency (w nagłym wypadku).

CYBERPRZESTĘPCZOŚĆ – ZAKUPY ONLINE

• Kupuj wyłącznie w sprawdzonych sklepach. Sprawdź opinie i dokładne dane kontaktowe sprzedawcy.
• Uważaj na oferty z podejrzanie niskimi cenami – mogą to być fałszywe aukcje lub produkty pochodzące z przestępstwa.
• Korzystaj z bezpiecznych metod płatności, najlepiej płać za otrzymany towar przy odbiorze.
• Nigdy nie klikaj w linki z niezweryfikowanych wiadomości e-mail lub SMS. Dotyczy to szczególnie informacji o konieczności dopłaty do przesyłek.
• Uważaj na oszukańcze witryny sklepowe podszywające się pod legalnie działających przedsiębiorców. Wyłudzone dane uwierzytelniające, są w dalszym kroku wykorzystane do bezprawnego logowania się do bankowości internetowej lub przeprowadzenia transakcji internetowej przy użyciu kart płatniczych.
• E-kartki stają się popularnym sposobem przesyłania pozdrowień znajomym, niestety mogą one zawierać wirusy lub złośliwe oprogramowanie, które może zainfekować komputer. 

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA BEZPŁATNE PORADY:

• telefonicznie pod nr tel. 32 416-13-46 w godzinach pracy urzędu
• elektronicznie, pisząc na adres e-mail: pomocprawna@starostwo.rybnik.pl lub poprzez poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 
• osobiście – w urzędzie

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka POWIAT RYBNICKI

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

CYBERPRZESTĘPCZOŚĆ FINANSOWA

• Zdarzają się wyłudzenia pod pretekstem udzielania kredytów gotówkowych, gdzie cyberprzestępcy oferują nisko oprocentowane pożyczki, w zamian klienci proszeni są o wpłacenie z góry opłaty manipulacyjnej lub podanie nr karty kredytowej, skradzione w ten sposób dane wykorzystywane są do nielegalnych transakcji.
• Przestępcy tworzą także platformy inwestycyjne oraz publikują reklamy, które zachęcają do inwestycji  poprzez nielegalne wykorzystanie tożsamości osób znanych: sportowców, celebrytów czy polityków. 
• W przypadku braku znajomości zasad inwestowania cyberoszuści  często oferują swoją pomoc i doradztwo. Taka reklama to kłamstwo, a zainwestowane środki nigdy nie wracają do klienta.
• „Oszustwa miłosierdzia” polegają na prośbach o datki na cele charytatywne, niestety niektóre organizacje charytatywne są fałszywe, jeśli chcemy komuś pomóc to warto to robić przez sprawdzone organizacje oraz samemu dokładnie sprawdzić obdarowywanego.
• Czytaj ostrzeżenia na bieżąco przekazywane przez banki, Policję i FinCERT.pl – BCC ZBP.

GDY KTOŚ CIĘ PROSI O BLIK

• Nie działaj pochopnie. Najlepiej zadzwoń do tej osoby i upewnij się, że rzeczywiście potrzebuje tych pieniędzy.
• Zawsze sprawdzaj, komu wysyłasz kody do płatności mobilnych.
• Nigdy nie przekazuj pieniędzy obcym osobom.

WIDZISZ? REAGUJ!

Jeśli zauważysz podejrzane sytuacje w sklepie lub w Internecie, zgłaszaj je zawsze odpowiednim służbom. 

Apelujemy o czujność i rozsądek podczas dokonywania świątecznych zakupów, a proste porady pozwolą uniknąć przykrych świątecznych „prezentów”.

Potrzebujesz porady i pomocy – skontaktuj się z nami!

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA BEZPŁATNE PORADY:

• telefonicznie pod nr tel. 32 416-13-46 w godzinach pracy urzędu
• elektronicznie, pisząc na adres e-mail: pomocprawna@starostwo.rybnik.pl lub poprzez poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 
• osobiście – w urzędzie

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka POWIAT RYBNICKI

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

 PROFIL STOWARZYSZENIA DOGMA NA FACEBOOKU
– POST Z INFORMACJAMI NA TEMAT ZAPISÓW DO PUNKTÓW PORADNICZYCH

BEZPIECZNE ZAKUPY PRZEDŚWIĄTECZNE

Okres przedświąteczny to czas wzmożonych przygotowań i zakupów, podczas których często tracimy czujność. Niestety, jest to również moment, który wykorzystują przestępcy. Aby cieszyć się spokojnymi świętami Bożego Narodzenia, warto pamiętać o kilku zasadach bezpieczeństwa podczas zakupów – zarówno w sklepach stacjonarnych, jak i w sieci.

UWAŻAJ NA KIESZONKOWCÓW

Zatłoczone miejsca – jak chronić siebie i swoje rzeczy?

• Przechowuj pieniądze, dokumenty i klucze w trudno dostępnych miejscach. Najbezpieczniej trzymać je w wewnętrznych kieszeniach odzieży.
• Torebki i plecaki trzymaj zamknięte i blisko siebie. Unikaj przechowywania wartościowych przedmiotów w tylnej kieszeni spodni.
• Podczas płacenia kartą zachowaj dyskrecję. Nigdy nie zapisuj numeru PIN na karcie, ani nie udostępniaj go osobom postronnym. 

PILNUJ DZIECI NA ZAKUPACH

• W przypadku nieplanowanej rozłąki z pociechami, poprośmy o pomoc w ich odnalezieniu pracowników obiektu handlowego.
• Młodsze dzieci, w przypadku oddalenia się od rodziców lub opiekunów, powinny zawsze wrócić do miejsca, gdzie widziały ich ostatni raz; mogą zwrócić się  o pomoc do pracownika ochrony, umundurowanego funkcjonariusza lub kobiety z dzieckiem.
• Starsze dzieci powinny mieć zapisane w telefonie komórkowym kontakty do najbliższych osób w formie skrótu ICE – In Case of Emergency (w nagłym wypadku).

CYBERPRZESTĘPCZOŚĆ – ZAKUPY ONLINE

• Kupuj wyłącznie w sprawdzonych sklepach. Sprawdź opinie i dokładne dane kontaktowe sprzedawcy.
• Uważaj na oferty z podejrzanie niskimi cenami – mogą to być fałszywe aukcje lub produkty pochodzące z przestępstwa.
• Korzystaj z bezpiecznych metod płatności, najlepiej płać za otrzymany towar przy odbiorze.
• Nigdy nie klikaj w linki z niezweryfikowanych wiadomości e-mail lub SMS. Dotyczy to szczególnie informacji o konieczności dopłaty do przesyłek.
• Uważaj na oszukańcze witryny sklepowe podszywające się pod legalnie działających przedsiębiorców. Wyłudzone dane uwierzytelniające, są w dalszym kroku wykorzystane do bezprawnego logowania się do bankowości internetowej lub przeprowadzenia transakcji internetowej przy użyciu kart płatniczych.
• E-kartki stają się popularnym sposobem przesyłania pozdrowień znajomym, niestety mogą one zawierać wirusy lub złośliwe oprogramowanie, które może zainfekować komputer. 

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA BEZPŁATNE PORADY:

• telefonicznie pod nr tel. 32 259-37-36 w godzinach pracy urzędu lub
• elektronicznie poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka KATOWICE

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

CYBERPRZESTĘPCZOŚĆ FINANSOWA

• Zdarzają się wyłudzenia pod pretekstem udzielania kredytów gotówkowych, gdzie cyberprzestępcy oferują nisko oprocentowane pożyczki, w zamian klienci proszeni są o wpłacenie z góry opłaty manipulacyjnej lub podanie nr karty kredytowej, skradzione w ten sposób dane wykorzystywane są do nielegalnych transakcji.
• Przestępcy tworzą także platformy inwestycyjne oraz publikują reklamy, które zachęcają do inwestycji  poprzez nielegalne wykorzystanie tożsamości osób znanych: sportowców, celebrytów czy polityków. 
• W przypadku braku znajomości zasad inwestowania cyberoszuści  często oferują swoją pomoc i doradztwo. Taka reklama to kłamstwo, a zainwestowane środki nigdy nie wracają do klienta.
• „Oszustwa miłosierdzia” polegają na prośbach o datki na cele charytatywne, niestety niektóre organizacje charytatywne są fałszywe, jeśli chcemy komuś pomóc to warto to robić przez sprawdzone organizacje oraz samemu dokładnie sprawdzić obdarowywanego.
• Czytaj ostrzeżenia na bieżąco przekazywane przez banki, Policję i FinCERT.pl – BCC ZBP.

GDY KTOŚ CIĘ PROSI O BLIK

• Nie działaj pochopnie. Najlepiej zadzwoń do tej osoby i upewnij się, że rzeczywiście potrzebuje tych pieniędzy.
• Zawsze sprawdzaj, komu wysyłasz kody do płatności mobilnych.
• Nigdy nie przekazuj pieniędzy obcym osobom.

WIDZISZ? REAGUJ!

Jeśli zauważysz podejrzane sytuacje w sklepie lub w Internecie, zgłaszaj je zawsze odpowiednim służbom. 

Apelujemy o czujność i rozsądek podczas dokonywania świątecznych zakupów, a proste porady pozwolą uniknąć przykrych świątecznych „prezentów”.

Potrzebujesz porady i pomocy – skontaktuj się z nami!

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ:

• telefonicznie pod nr tel. 32 259-37-36 w godzinach pracy urzędu lub
• elektronicznie poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka KATOWICE

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

 PROFIL STOWARZYSZENIA DOGMA NA FACEBOOKU
– POST Z INFORMACJAMI NA TEMAT ZAPISÓW DO PUNKTÓW PORADNICZYCH

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ O BEZPŁATNYCH PORADACH W POWIECIE RYBNICKIM: