Dogma

ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA

Światowy Dzień Zdrowia jest ustanowiony przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) dla upamiętnienia jej powstania w 1948 roku. 

Światowy Dzień Zdrowia jest obchodzony również w Polsce – to doskonała okazja, aby przypomnieć, jak ważna jest znajomość praw pacjenta.

Znajomość praw pacjenta w Polsce to nie tylko kwestia formalności, ale przede wszystkim narzędzie, które pozwala Ci skutecznie korzystać z systemu opieki zdrowotnej. Nie bój się pytać, domagać się informacji i zgłaszać nieprawidłowości.

Przypominamy najważniejsze prawa pacjenta w Polsce, które mogą wpłynąć na jakość Twojego leczenia.

PRAWA PACJENTA

PRAWO DO INFORMACJI – BĄDŹ ŚWIADOMY SWOJEGO STANU ZDROWIA

Pacjent od ukończenia 16 r.ż. ma prawo do pełnej informacji o stanie swojego zdrowia.

Masz prawo:

• znać diagnozę,
• otrzymać informacje o leczeniu,
• poznać skutki uboczne terapii,
• zapytać o alternatywne metody leczenia,
• dostać jasne wyjaśnienia w zrozumiałym języku.

Pamiętaj, że prawo do informacji obejmuje także dostęp do wyników badań i pełnej dokumentacji medycznej.
Wynik badania, przeprowadzonego na podstawie skierowania lekarskiego, podmiot przeprowadzający badanie zobowiązany jest przede wszystkim przekazać lekarzowi, który na nie skierował. Pacjent ma natomiast prawo wglądu do wyników tego badania na zasadach ogólnych dostępu do dokumentacji medycznej, niezależnie od tego, czy odbędzie wizytę u lekarza, który go na to badanie skierował.

Jeśli lekarz nie chce ich udostępnić, masz prawo zgłosić to do odpowiednich instytucji. Jeśli pacjent jest przygotowywany do zabiegu ma prawo oczekiwać pełnych informacji dotyczących przebiegu operacji, późniejszej rekonwalescencji, ewentualnych powikłań itd. W przypadku, gdy zabieg były płatny w całości lub częściowo, lekarz musi również poinformować o tym pacjenta. Pacjent, który przeszedł operację ma prawo do rozmowy z lekarzem, który ja przeprowadzał (nie tylko z dyżurnym).

PRAWO DO ŚWIADOMEJ ZGODY

Żadna procedura medyczna nie może zostać wykonana bez Twojej zgody. Dotyczy to zarówno badań, jak i operacji, a także innych procedur medycznych tj. testy czy pobranie materiału do diagnostyki. Zgoda musi być dobrowolna i świadoma, a Ty powinieneś znać wszystkie szczegóły planowanego leczenia. W przypadku dzieci lub osób nieprzytomnych decyzję podejmują ich opiekunowie prawni.

Masz prawo:

• odmówić leczenia,
• poprosić o czas do namysłu,
• zabrać dokumentację do konsultacji,
• uzyskać drugą opinię.

Co ważne, w każdej chwili możesz wycofać zgodę na leczenie. To szczególnie istotne w przypadku terapii eksperymentalnych lub inwazyjnych, które wiążą się z większym ryzykiem.

PRAWO DO DOKUMENTACJI MEDYCZNEJ

Masz prawo otrzymać:

• wyniki badań,
• historię leczenia,
• wypisy,
• opinie lekarskie i inne informacje związane z leczeniem,
• kopie dokumentów.

Możesz ją otrzymać zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej. Jeśli placówka medyczna odmawia udostępnienia dokumentacji, możesz zgłosić to do Rzecznika Praw Pacjenta lub NFZ.

PRAWO DO OCHRONY DANYCH DOTYCZĄCYCH STANU ZDROWIA – TAJEMNICA LEKARSKA

Wszystkie informacje dotyczące Twojego stanu zdrowia, leczenia i diagnozy są objęte tajemnicą lekarską. Lekarz nie może ich ujawniać bez Twojej zgody. Obowiązek zachowania tajemnicy rozciąga się na cały personel medyczny, w tym pielęgniarki i położne. W przypadku zabiegu operacyjnego lub diagnostyki podwyższonego ryzyka zgoda lub jej brak musi być wyrażona na piśmie. W pozostałych przypadkach może być to deklaracja ustna. Od tej sytuacji są wyjątki. Zabiegi medyczne wbrew woli pacjenta są udzielane: podczas pobytu w szpitalu psychiatrycznym, jeśli zachowanie pacjenta zagraża bezpośrednio jego życiu lub zdrowiu (np. próba samobójcza), życiu lub zdrowiu innych osób (np. atak agresji), pacjentom przymusowego leczenia odwykowego, pacjentom chorym na niektóre choroby zakaźne (np. gruźlica, dur brzuszny).

PRAWO WO WYBORU LEKARZA I PLACÓWKI

Masz prawo wybrać lekarza prowadzącego oraz placówkę medyczną, w której chcesz się leczyć. Dwa razy w roku kalendarzowym bezpłatnie i bez podania powodu możesz zmienić lekarza, pielęgniarkę i położną POZ. W przypadku hospitalizacji również możesz wskazać preferowany szpital, o ile nie ma przeciwwskazań medycznych. To prawo jest szczególnie ważne w przypadku długotrwałego leczenia, gdy zaufanie do lekarza i placówki odgrywa kluczową rolę w procesie leczenia i powrotu do zdrowia.

PRAWO DO ZASIĘGNIĘCIA DRUGIEJ OPINII MEDYCZNEJ 

Jeśli masz wątpliwości co do postawionej diagnozy lub proponowanego leczenia, masz prawo zasięgnąć drugiej opinii medycznej. To nie jest brak zaufania do lekarza ale dodatkowe narzędzie, które pomoże Ci podjąć lepszą decyzję. Pamiętaj, że zdrowie jest najważniejsze, a druga opinia może być kluczowa w przypadku skomplikowanych lub kontrowersyjnych przypadków.

PRAWO DO HUMANITARNYCH WARUNKÓW LECZENIA

Każdy pacjent ma prawo do leczenia w godnych i bezpiecznych warunkach. Placówki medyczne powinny zapewnić odpowiedni standard opieki, w tym czystość, dostęp do leków i poszanowanie godności pacjenta. Jeśli warunki w szpitalu czy przychodni pozostawiają wiele do życzenia, masz prawo złożyć skargę do dyrekcji placówki lub Rzecznika Praw Pacjenta.

PRAWO DO SKARGI

Jeśli uważasz, że Twoje prawa zostały naruszone, masz prawo złożyć skargę. W zależności od charakteru problemu i tego, kogo skarga dotyczy, należy kierować ją do odpowiednich instytucji. NFZ rozpatruje skargi dotyczące wyłącznie placówek, które mają podpisaną umowę z Funduszem.

Oto przegląd najważniejszych możliwości:

• Skarga na personel medyczny. Dotyczy niewłaściwego zachowania lekarza, pielęgniarki, rejestratorki lub innego pracownika placówki medycznej.
• Skarga na placówkę medyczną. Obejmuje problemy organizacyjne, dostępność świadczeń, warunki w placówce lub funkcjonowanie systemu.
• Skarga na działanie NFZ. Dot. sposobu załatwiania spraw przez pracowników Funduszu lub realizacji uprawnień ubezpieczeniowych.

W przypadku problemów z zachowaniem personelu medycznego pierwszym krokiem powinna być interwencja u bezpośredniego przełożonego pracownika (kierownika placówki).
W szpitalu zwróć się do ordynatora oddziału, w przychodni do kierownika placówki. To najszybszy sposób rozwiązania problemu. Jeśli rozmowa z przełożonym nie przyniosła rezultatu, złóż formalną skargę w formie pisemnej do dyrekcji placówki. Skargę do NFZ można złożyć w przypadkach takich jak odmowa zapisu do lekarza mimo dostępnych terminów, trudności z rejestracją czy nieprzyjmowanie pacjentów w ustalonych godzinach.

PRAWO DO BEZPŁATNEGO LECZENIA W RAMACH NFZ

Jeśli jesteś ubezpieczony w Narodowym Funduszu Zdrowia, masz prawo do bezpłatnego leczenia w ramach świadczeń gwarantowanych. Obejmuje to podstawową opiekę zdrowotną, konsultacje specjalistyczne, hospitalizację oraz wiele innych usług. Jeśli placówka odmawia Ci świadczenia możesz skorzystać z pomocy Rzecznika Praw Pacjenta.

PRAWO DO OPIEKI PALIATYWNEJ I HOSPICYJNEJ 

Pacjenci w terminalnej fazie choroby mają prawo do opieki paliatywnej i hospicyjnej, której celem jest złagodzenie cierpienia i poprawa jakości życia. Opieka ta jest dostępna zarówno w warunkach domowych, jak i w specjalistycznych placówkach. To prawo jest szczególnie ważne dla osób cierpiących na nieuleczalne choroby, ponieważ zapewnia im wsparcie nie tylko medyczne ale także psychologiczne i duchowe.

PRAWO DO LECZENIA Z AKTUALNĄ WIEDZĄ MEDYCZNĄ

To jedno z najważniejszych praw.

Oznacza ono, że:

• leczenie powinno być zgodne z aktualną wiedzą naukową,
• personel musi działać według standardów medycznych,
• nie wolno zastępować terapii skutecznych, metodami bez potwierdzenia naukowego.

To właśnie ten obszar ma szczególnie wzmacniać przyjęty 12 maja projekt nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta zwana „Lex Szarlatan”. Projekt ustawy wzmacnia prawa pacjenta i zwiększa ochronę przed pseudomedycyną. Nowe przepisy mają skuteczniej przeciwdziałać niebezpiecznym praktykom oraz rozszerzyć uprawnienia Rzecznika Praw Pacjenta. Chodzi m.in. o walkę z oferowaniem niesprawdzonych metod leczenia i działalnością osób podszywających się pod specjalistów medycznych. Zmiany mają także ograniczyć działalność osób i firm wykorzystujących niewiedzę pacjentów do sprzedaży terapii oraz usług o niepotwierdzonej skuteczności.

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ PRAWNĄ:

• • telefonicznie pod nr tel.  502-050-908 w godzinach pracy urzędu lub
  • elektronicznie poprzez poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 
  • osobiście – w urzędzie

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka SOSNOWIEC

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

 PROFIL STOWARZYSZENIA DOGMA NA FACEBOOKU
– POST Z INFORMACJAMI NA TEMAT ZAPISÓW DO PUNKTÓW PORADNICZYCH

RZECZNIK PRAW PACJENTA – NAJSZYBSZA POMOC

Do Rzecznika Praw Pacjenta może zgłosić się każda osoba, która uważa, że doszło do naruszenia jej praw jako pacjenta. To często najszybszy sposób uzyskania pomocy. W przypadku błędów medycznych, braku należytej staranności w leczeniu lub naruszenia zasad etyki zawodowej, można się zwrócić do Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej przy odpowiedniej Izbie Lekarskiej lub Izbie Pielęgniarek i Położnych.

“LEX SZARLATAN” – CZYM JEST I CO ZMIENI W PRAKTYCE?

„Lex Szarlatan” ma przeciwdziałać:

• pseudomedycynie,
• fałszywym terapiom,
• zarabianiu na strachu pacjentów,
• dezinformacji medycznej,
• podszywaniu się pod specjalistów.

Projekt ustawy zakłada m.in.:

• większe uprawnienia dla Rzecznika Praw Pacjenta,
• możliwość wydawania publicznych ostrzeżeń,
• możliwość natychmiastowego wstrzymania niebezpiecznych praktyk,
• wysokie kary finansowe — nawet do 1 mln zł.

Ważne – projekt NIE zakazuje:

• zielarstwa,
• masażu,
• jogi,
• kosmetologii,
• podologii,

o ile nie są one przedstawiane jako skuteczne leczenie chorób bez podstaw naukowych.

Jeżeli ustawa wejdzie w życie w obecnym kształcie Rzecznik Praw Pacjenta będzie mógł:

• szybciej reagować,
• wydawać ostrzeżenia publiczne,
• nakazać wstrzymanie praktyk jeszcze przed końcem postępowania,
• karać także podmioty działające poza systemem ochrony zdrowia.

Możliwe będą wysokie kary – projekt przewiduje:

• do 1 mln zł za praktyki pseudomedyczne,
• do 100 tys. zł za brak współpracy z RPP.

Dezinformacja medyczna może być ścigana, zwłaszcza gdy:

• ktoś zarabia na fałszywych twierdzeniach,
• promuje nieskuteczne „terapie”,
• odwodzi od leczenia zgodnego z wiedzą medyczną.

JAK ROZPOZNAĆ PSEUDOMEDYCYNĘ? – SYGNAŁY OSTRZEGAWCZE

Uważaj, gdy ktoś:

• obiecuje „100% skuteczności”,
• twierdzi, że „leczy raka naturalnie”,
• nakazuje odstawić lekarza lub leki,
• mówi o „spisku koncernów farmaceutycznych”,
• sprzedaje drogie suplementy jako „terapię”,
• nie ma kwalifikacji medycznych,
• unika pokazania dokumentów lub uprawnień,
• opiera się wyłącznie na „świadectwach pacjentów”.

Co robić krok po kroku, gdy podejrzewasz oszustwo medyczne?

Krok 1 — Zachowaj dowody

Zbieraj:

• paragony,
• umowy,
• nagrania reklam,
• zrzuty ekranu,
• SMS-y,
• e-maile,
• ulotki,
• zalecenia.

To może być później kluczowe.

Krok 2 — Nie przerywaj leczenia bez konsultacji

Jeżeli ktoś namawia Cię do:

• odstawienia leków,
• rezygnacji z chemioterapii,
• porzucenia diagnostyki,
• skonsultuj się z lekarzem posiadającym uprawnienia.

Krok 3 — Zweryfikuj kwalifikacje

Sprawdź:

• czy dana osoba wykonuje zawód medyczny,
• czy posiada prawo wykonywania zawodu,
• czy placówka działa legalnie.

Można to sprawdzić m.in. w rejestrach zawodowych i podmiotów leczniczych.

Krok 4 — Złóż skargę
Możesz zgłosić sprawę do:

• Rzecznik Praw Pacjenta,
• NFZ,
• Okręgowej Izby Lekarskiej,
• Policji lub Prokuratury,
• UOKiK (gdy chodzi o oszustwo konsumenckie).

Krok 5 — Opisz konkrety
W zgłoszeniu podaj:

• kto działał,
• co oferował,
• jakie były obietnice,
• jakie poniosłeś szkody,
• kiedy miało to miejsce.

Im bardziej konkretnie — tym skuteczniejsze postępowanie.

JAK BEZPIECZNIE KORZYSTAĆ Z TERAPII ALTERNATYWNYCH?

Nie każda metoda niekonwencjonalna jest oszustwem.

Bezpieczne podejście:

• traktuj metody alternatywne jako uzupełnienie, a nie zastępstwo leczenia,
• konsultuj je z lekarzem,
• sprawdzaj badania naukowe,
• unikaj osób obiecujących „cudowne wyleczenie”.

NAJWAŻNIEJSZE ZASADY BEZPIECZEŃSTWA PACJENTA

Zawsze:

• pytaj o dowody naukowe,
• sprawdzaj kwalifikacje,
• zachowuj dokumentację,
• konsultuj poważne decyzje zdrowotne,
• nie ufaj „cudownym terapiom”.

Nigdy:

• nie odstawiaj leczenia pod wpływem internetowych „guru”,
• nie płać za „tajne metody” bez weryfikacji,
• nie podpisuj dokumentów pod presją.

Warto korzystać z oficjalnych źródeł:

• Rzecznik Praw Pacjenta
• Ministerstwo Zdrowia
• Narodowy Fundusz Zdrowia

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ PRAWNĄ:

• • telefonicznie pod nr tel.  502-050-908 w godzinach pracy urzędu lub
  • elektronicznie poprzez poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 
  • osobiście – w urzędzie

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka SOSNOWIEC

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

 PROFIL STOWARZYSZENIA DOGMA NA FACEBOOKU
– POST Z INFORMACJAMI NA TEMAT ZAPISÓW DO PUNKTÓW PORADNICZYCH

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ O BEZPŁATNYM PORADNICTWIE W POWIECIE PSZCZYŃSKIM:

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ O BEZPŁATNYM PORADNICTWIE W POWIECIE PSZCZYŃSKIM:

Najczęstsze skojarzenia ze słowem „przemoc” to podbite oczy, sińce, zaciśnięte pięści, bójka. Rzadziej w pierwszej chwili myślimy o przemocy psychicznej, która przecież potrafi zranić dużo bardziej niż pięści, a nawet doprowadzić ofiarę do samobójstwa. Jedną z odmian przemocy psychicznej jest przemoc finansowa (ekonomiczna).

Mówi się o tej formie przemocy – przeźroczysty problem. Dlaczego? Ponieważ na wierzchu nie widać ran, tak jak w przypadku przemocy fizycznej. Problem jest dużo bardziej ukryty, często niewidoczny. Zapraszamy do przeczytania materiałów dotyczących tego, jakie są przejawy przemocy finansowej, z jakimi konsekwencjami prawnymi powinna liczyć się osoba stosująca ten rodzaj przemocy, a także gdzie szukać wsparcia w takich sytuacjach.

Czym jest przemoc ekonomiczna?

O przemocy ekonomicznej mówimy wtedy, gdy jej sprawca używa pieniędzy albo innych wartości materialnych do zaspokojenia swojej potrzeby władzy i kontroli. Wykorzystując dostęp do pieniędzy podporządkowuje sobie drugą osobę. Czasem uniemożliwia jej dostęp do konta, w innych wypadkach wydziela i kontroluje jej wydatki, utrudnia jej podjęcie pracy lub przyczynia się do utraty pracy. Pieniądze stają się kartą przetargową. Partner/ka uzależnia przekazanie środków na utrzymanie rodziny od spełnienia jego warunków, szantażem zmuszając swoją ofiarę do posłuszeństwa.

Nikola została sama z trójką dzieci. Mąż zostawił ją i nie płaci na nie alimentów. Magda chciałaby wrócić do pracy, ale mąż uważa, że powinna zostać w domu i nie pozwala jej szukać zatrudnienia. Grzesiek pracuje na budowie po 12 godzin dziennie, aby utrzymać sześcioosobową rodzinę. Chciałby, żeby żona poszła do pracy choć na pół etatu i dołożyła się do rachunków, jednak ona odmawia.

Kaśka przed urodzeniem dzieci pracowała w Biedronce. Po urodzeniu Mai i Kuby przez 5 lat była z nimi w domu. Teraz, kiedy Kuba poszedł do przedszkola, chciałaby wrócić do pracy. Tym bardziej, że jej partner Marek zarabia ok 2500 zł na rękę i cały czas narzeka, że utrzymanie rodziny tyle kosztuje, więc Kasia chciałaby dorobić chociaż do rachunków. Jednak Marek bardzo się denerwuje, kiedy tylko Kaśka wspomina o powrocie do pracy. Mówi, że jej miejsce jest w domu przy dzieciach, jak pójdzie do pracy to tak o wszystko nie zadba, a on przecież potrafi utrzymać rodzinę. Partnerzy coraz częściej kłócą się o sprawy finansowe, Kaśka jest coraz bardziej zestresowana tą sytuacją.

Z pewnością powyższe lub podobne historie są Ci znane, być może sam/a doświadczasz właśnie takich problemów. To właśnie przemoc finansowa (ekonomiczna), która jest rodzajem przemocy psychicznej. Ofiara traci możliwość decydowania o swoim życiu, staje się uzależniona od oprawcy, który wydziela jej środki do życia według własnego uznania. To może powodować utratę poczucia własnej wartości i poczucia sprawczości, co skutkuje depresją, a w skrajnych przypadkach może prowadzić do samobójstwa.

O przemocy ekonomicznej mówimy również wtedy, gdy partner pasożytuje na pracy partnerki, nie płaci alimentów, bez jej wiedzy zaciąga kredyty lub przywłaszcza sobie środki przeznaczone na utrzymanie rodziny, przerzucając na nią odpowiedzialność za utrzymanie domu.

Sylwia pracuje w agencji reklamowej, jej partner z wykształcenia jest politologiem, a pracował już w różnych miejscach – w sklepie internetowym, w urzędzie, w agencji nieruchomości. Nigdzie jednak mu się nie podobało i odchodził po krótkim czasie. Obecnie nigdzie nie pracuje, bo żadna oferta nie jest dla niego odpowiednia. Koszty utrzymania domu, dwóch osób i psa w całości spoczywają na Sylwii, która jest tym coraz bardziej sfrustrowana.

Przemoc ekonomiczna jest szczególnie bolesna, gdy dotyka kobiet, które nie pracują, gdyż prowadzą dom i wychowują dzieci. Żywią one często błędne przekonane, że zarabiający mężczyzna ma wyłączne prawo do decydowania o sposobie wydawania pieniędzy, a zaspokajanie potrzeb rodziny zależy tylko od jego dobrej woli.

Halina nie pracuje, zajmuje się domem i czwórką dzieci, a mąż pracuje zawodowo. Już wiele lat temu ustalili w małżeństwie taki podział obowiązków. Jednak od kiedy pojawiło się 500+ mąż uznał, że te łącznie 2000 zł powinny Halinie wystarczyć na utrzymanie domu i opłacenie rachunków, w związku z czym odciął jej dostęp do swojej pensji. Nie łoży na utrzymanie domu, czasem tylko kupi coś dzieciom. Halina nie wie, co mąż robi ze swoimi dochodami, a jej ledwie starcza na rachunki i jedzenie.

Przemoc ekonomiczna a inne rodzaje przemocy

Zgodnie z badaniami przeprowadzonymi w USA w 90% przypadków przemoc finansowa łączyła się w jednym domu z innymi rodzajami przemocy: fizyczną, psychiczną, seksualną. Niestety, uzależnienie ekonomiczne często powstrzymuje ofiary od zgłoszenia się do odpowiednich służb po pomoc.

Ala mieszka z mężem i córką z pierwszego małżeństwa. Mąż ma problem z alkoholem, pod jego wpływem bije Alę, wyzywa m.in. od pasożytów i nierobów. Ala z córką muszą czasem uciekać z domu. Ala czasem myśli o zgłoszeniu się na Policję, ale mieszkanie, które zajmują, należy do męża, tylko on pracuje i ma oszczędności. Ala ma kartę do wspólnego konta, ale jeśli pokłóci się z mężem ten zabiera kartę ze sobą w trasę. Wtedy Ala nie ma z czego żyć. Mąż cały czas grozi, że wyrzuci ją z domu i pozbawi środków do życia, jeśli gdzieś na niego doniesie. Ala nie chce iść z córką do schroniska, więc nikomu nie mówi, co dzieje się w domu. Jest załamana, straciła już siły i wiarę, że kiedyś będzie lepiej.

Historia Ali wydarzyła się naprawdę. W końcu znalazła ona w sobie siłę, aby uciec od męża do hostelu przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie. Otrzymała wsparcie od służb: Policji, pracowników PCPR, psychologów, lekarzy psychiatrów, prawników. Dzięki pomocy socjalnej udało jej się utrzymać w pierwszym okresie po wyprowadzce. Złożyła do sądu pozew o rozwód i wniosek o podział majątku małżeńskiego. Powoli wyszła na prostą – znalazła pracę, wynajmuje mieszkanie, układa sobie życie na nowo.

Jeśli widzisz wokół siebie przemoc – INTERWENIUJ !!!

Ofierze przemocy możesz zaproponować wizytę w punkcie nieodpłatnych porad.

Nasi prawnicy i doradcy za darmo i w pełni anonimowo udzielą jej pomocy .

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ PRAWNĄ:

• • telefonicznie pod nr tel. 502-691-995 w godzinach pracy urzędu lub
  • elektronicznie, pisząc na adres e-mail: npp@powiat.oswiecim.pl poprzez poprzez formularz dostępny na stronie: https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka POWIAT OŚWIĘCIMSKI

Pomoc możesz również uzyskać w Ośrodku Pomocy Społecznej. W sytuacjach krytycznych wzywaj Policję pod numerem alarmowym 112. 

PRZYKŁADY PRZEMOCY EKONOMICZNEJ W RELACJI

• Wydzielanie środków i skrupulatne kontrolowanie wydatków
• Uniemożliwianie/ograniczanie dostępu do rodzinnych środków finansowych np. konta bankowego
• Zmuszanie do składania fałszywych zeznań podatkowych
• Ograniczanie możliwości podjęcia pracy zarobkowej
• Zmuszanie do podpisywania zobowiązań finansowych np. pożyczka, kredyt
• Zmuszanie partnera/kę o proszenie się o pieniądze
• Odmawianie prawa posiadania własnych środków finansowych na własne wydatki
• Zabieranie wynagrodzenia, dostępu do konta, kart bankowych
• Zmuszanie do pracy w firmie rodzinnej bez otrzymywania wynagrodzenia
• Zakaz wykonywania pracy zawodowej
• Niszczenie rzeczy osobistych
• Ukrywanie informacji o sytuacji finansowej rodziny
• Kontrolowanie dostępu do opieki zdrowotnej
• Zakazywanie lub utrudnianie dostępu do edukacji
• Wyłączenie z podejmowania decyzji finansowych
• Uchylanie się od płacenia alimentów

CELOWE UZALEŻNIENIE OD DRUGIEJ OSOBY

Sprawca lub sprawczyni przemocy ekonomicznej często uzależnia od siebie drugą osobę, zaniżając jej poczucie własnej wartości mówiąc, że jest bezwartościowa, że sobie sama nie poradzi, że nie jest w stanie sama się utrzymać.

Z przemocą ekonomiczną mamy do czynienia w związku również wtedy, kiedy partner/ka wykorzystuje pieniądze jako kartę przetargową, uzależnia przekazanie środków na potrzeby drugiej osoby i prowadzenie domu od spełnienia jego/jej warunków, szantażem zmuszając do posłuszeństwa.

Celowe uzależnienie finansowe, wydzielanie, kontrolowanie, nadmierne krytykowanie wydatków, to przejaw przemocy. Niestety wciąż wiele osób, które doświadczają agresywnych, upokarzających zachowań w tym obszarze, nie wie, że ma prawo i może zwrócić się o pomoc.

Do niedawna przemoc ekonomiczna w polskim prawie w ogóle nie istniała. Zmieniła to nowelizacja Ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej. 

ZADŁUŻANIE

Piszę w sprawie mojej siostry – chciałabym jej pomóc. Rok temu moja siostra odkryła, że jej mąż ma do spłacenia wiele pożyczek (40 łącznie) – znalazła pełne worki upomnień, ponagleń i różnych tego typu karteluszek. Doszło do tego, że komornik chciał zająć dom.

 

Rodzina zmobilizowała się i częściowo spłaciła długi. Szwagier obiecywał, że nigdy więcej tego nie zrobi. Niestety już dwa miesiące później zaciągnął nowe pożyczki ( chwilówki) nie przyznając się do tego.

 

Jakiś miesiąc temu siostra przypadkiem znalazła nowe upomnienia. 6 czy 8 następnych pożyczek. Szwagier wykrada jej pieniądze z domu, pożycza u znajomych i do niczego się nie przyznaje. Oskarża dzieci (już dorosłe) o to, że to one lub ich przyjaciele wykradają pieniądze, a swoja żonę wyzywa od wariatek. Siostra jest strzępkiem nerwów i ciągle kombinuje skąd wziąć pieniądze na spłatę długów.

WSPÓLNOŚĆ MAJĄTKOWA W MAŁŻEŃSTWIE

Osoby pozostające w związkach małżeńskich z ustawową wspólnością majątkową:

I. Posiadają majątek wspólny.

Wspólność majątkowa obejmuje to, co zostało nabyte po ślubie przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Do majątku wspólnego należą w szczególności:

• pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków
• dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków
• środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków
• kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS

II. Oboje małżonkowie są zobowiązani do utrzymywania rodziny, mogą jednak dokonać pomiędzy sobą podziału pracy w gospodarstwie domowym i pracy zarobkowej.

Obowiązki mają być równe, ale niekoniecznie jednakowe. Zatem osobiste starania o wychowanie dzieci i prowadzenie domu mogą czynić zadość obowiązkowi utrzymania rodziny i być zrównane z uzyskiwaniem dochodów z pracy zawodowej. Jeśli jeden z małżonków posiada mieszkanie, musi je udostępnić drugiemu do zamieszkania.

III. Jeżeli jeden z małżonków nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny

(np. nie przekazuje swojej pensji na utrzymanie domu, nie płaci rachunków), sąd może nakazać, ażeby wynagrodzenie za pracę albo inne należności, przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane bezpośrednio do rąk drugiego małżonka, czyli żona może odbierać pensję męża.

Ola co jakiś czas kłóci się poważnie z mężem. Niestety, w okresie konfliktu główną „kartą przetargową” męża jest odcięcie jej od pieniędzy. Ola dowiedziała się, że może sama odbierać pieniądze z wypłaty od pracodawcy męża, za które utrzyma dom i kupi żywność, z czego skorzysta również jej mąż. Kiedy znowu zaczęli się kłócić, Ola niezwłocznie złożyła stosowny wniosek do sądu. Po uzyskaniu orzeczenia zaniosła je do pracodawcy i teraz raz w miesiącu odbiera w firmie wypłatę męża.

Pamiętaj !!!

Pensja za pracę, dochody z działalności gospodarczej czy z gospodarstwa rolnego  są majątkiem wspólnym!

Współmałżonek nie może zabraniać Ci korzystać z tych pieniędzy albo ukrywać ich przed Tobą!

Niestety dla związków nieformalnych nie zostały przewidziane tożsame przepisy, a wyegzekwowanie środków na utrzymanie może być trudniejsze. Przede wszystkim warto wtedy skorzystać z możliwości dochodzenia alimentów na dzieci.

Przestępstwo niealimentacji

Najczęstszą formą przemocy ekonomicznej jest niepłacenie alimentów. Niealimentacja jest przestępstwem polegającym na uchylaniu się przez sprawcę od ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Około miliona dzieci w Polsce nie otrzymuje alimentów ani od drugiego rodzica ani z Funduszu Alimentacyjnego. O zapewnienie dzieciom godnych warunków życia muszą dbać samodzielni rodzice – w niemal 97% są to samotne matki.

W Polsce niepłacenie alimentów jest przestępstwem, za które grozi kara:

• grzywny
• ograniczenia wolności
• pozbawienia wolności

Co zrobić, gdy dłużnik nie płaci alimentów?

Krok pierwszy: Sprawdzenie czy ugoda/wyrok posiadają nadaną klauzulę wykonalności, stanowiącą tytuł egzekucyjny. Jeśli ugoda/wyrok nakładająca obowiązek alimentacyjny nie posiadają klauzuli wykonalności to należy wnieść do sądu o nadanie tej klauzuli.

Krok drugi: Ugoda/wyrok posiadający klauzulę natychmiastowej wykonalności stanowi tytuł egzekucyjny, który należy złożyć do Komornika z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Krok trzeci: Jeżeli Komornik uzna, że postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne należy zgłosić się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Bytomiu, w celu rozpoczęcia działań przeciwko dłużnikowi.

Krok czwarty: Brak zapłaty alimentów stanowiących co najmniej równowartość 3 świadczeń okresowych umożliwia złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na Policję.

Krok piąty: Osoba, której dłużnik alimentacyjny nie płaci alimentów może uzyskać środki z Funduszu Alimentacyjnego. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 900 zł. W przypadku wyższych dochodów obowiązuje zasada złotówka za złotówkę.

Osoba, która zobowiązana jest płacić alimenty, a nie wywiązuje się z tego w sposób uporczywy, podlega również odpowiedzialności karnej. Warunkiem uznania niealimentacji za przestępstwo jest to, aby łączna wysokość powstałych zaległości stanowiła równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo, aby opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosiło co najmniej 3 miesiące.

Kto może złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa uporczywej niealimentacji?

Może to zrobić wierzyciel alimentacyjny, jego pełnomocnik lub przedstawiciel ustawowy oraz Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie.

Gdzie należy złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnia przestępstwa uporczywej niealimentacji?

Zawiadomienie można złożyć na piśmie lub ustnie na Komisariacie Policji.

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ PRAWNĄ:

• • telefonicznie pod nr tel. 502-691-995 w godzinach pracy urzędu lub
  • elektronicznie, pisząc na adres e-mail: npp@powiat.oswiecim.pl poprzez poprzez formularz dostępny na stronie: https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka POWIAT OŚWIĘCIMSKI

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

 PROFIL STOWARZYSZENIA DOGMA NA FACEBOOKU
– POST Z INFORMACJAMI NA TEMAT ZAPISÓW DO PUNKTÓW PORADNICZYCH

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ O PORADNICTWIE PRAWNYM I OBYWATELSKIM ORAZ MEDIACJACH W JAWORZNIE:

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ O PORADNICTWIE PRAWNYM I OBYWATELSKIM W POWIECIE LUBLINIECKIM:

BEZPIECZNE ZAKUPY PRZEDŚWIĄTECZNE

Okres przedświąteczny to czas wzmożonych przygotowań i zakupów, podczas których często tracimy czujność. Niestety, jest to również moment, który wykorzystują przestępcy. Aby cieszyć się spokojnymi świętami Bożego Narodzenia, warto pamiętać o kilku zasadach bezpieczeństwa podczas zakupów – zarówno w sklepach stacjonarnych, jak i w sieci.

UWAŻAJ NA KIESZONKOWCÓW

Zatłoczone miejsca – jak chronić siebie i swoje rzeczy?

• Przechowuj pieniądze, dokumenty i klucze w trudno dostępnych miejscach. Najbezpieczniej trzymać je w wewnętrznych kieszeniach odzieży.
• Torebki i plecaki trzymaj zamknięte i blisko siebie. Unikaj przechowywania wartościowych przedmiotów w tylnej kieszeni spodni.
• Podczas płacenia kartą zachowaj dyskrecję. Nigdy nie zapisuj numeru PIN na karcie, ani nie udostępniaj go osobom postronnym. 

PILNUJ DZIECI NA ZAKUPACH

• W przypadku nieplanowanej rozłąki z pociechami, poprośmy o pomoc w ich odnalezieniu pracowników obiektu handlowego.
• Młodsze dzieci, w przypadku oddalenia się od rodziców lub opiekunów, powinny zawsze wrócić do miejsca, gdzie widziały ich ostatni raz; mogą zwrócić się  o pomoc do pracownika ochrony, umundurowanego funkcjonariusza lub kobiety z dzieckiem.
• Starsze dzieci powinny mieć zapisane w telefonie komórkowym kontakty do najbliższych osób w formie skrótu ICE – In Case of Emergency (w nagłym wypadku).

CYBERPRZESTĘPCZOŚĆ – ZAKUPY ONLINE

• Kupuj wyłącznie w sprawdzonych sklepach. Sprawdź opinie i dokładne dane kontaktowe sprzedawcy.
• Uważaj na oferty z podejrzanie niskimi cenami – mogą to być fałszywe aukcje lub produkty pochodzące z przestępstwa.
• Korzystaj z bezpiecznych metod płatności, najlepiej płać za otrzymany towar przy odbiorze.
• Nigdy nie klikaj w linki z niezweryfikowanych wiadomości e-mail lub SMS. Dotyczy to szczególnie informacji o konieczności dopłaty do przesyłek.
• Uważaj na oszukańcze witryny sklepowe podszywające się pod legalnie działających przedsiębiorców. Wyłudzone dane uwierzytelniające, są w dalszym kroku wykorzystane do bezprawnego logowania się do bankowości internetowej lub przeprowadzenia transakcji internetowej przy użyciu kart płatniczych.
• E-kartki stają się popularnym sposobem przesyłania pozdrowień znajomym, niestety mogą one zawierać wirusy lub złośliwe oprogramowanie, które może zainfekować komputer. 

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA BEZPŁATNE PORADY:

• telefonicznie pod nr tel. 32 416-13-46 w godzinach pracy urzędu
• elektronicznie, pisząc na adres e-mail: pomocprawna@starostwo.rybnik.pl lub poprzez poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 
• osobiście – w urzędzie

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka POWIAT RYBNICKI

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

CYBERPRZESTĘPCZOŚĆ FINANSOWA

• Zdarzają się wyłudzenia pod pretekstem udzielania kredytów gotówkowych, gdzie cyberprzestępcy oferują nisko oprocentowane pożyczki, w zamian klienci proszeni są o wpłacenie z góry opłaty manipulacyjnej lub podanie nr karty kredytowej, skradzione w ten sposób dane wykorzystywane są do nielegalnych transakcji.
• Przestępcy tworzą także platformy inwestycyjne oraz publikują reklamy, które zachęcają do inwestycji  poprzez nielegalne wykorzystanie tożsamości osób znanych: sportowców, celebrytów czy polityków. 
• W przypadku braku znajomości zasad inwestowania cyberoszuści  często oferują swoją pomoc i doradztwo. Taka reklama to kłamstwo, a zainwestowane środki nigdy nie wracają do klienta.
• „Oszustwa miłosierdzia” polegają na prośbach o datki na cele charytatywne, niestety niektóre organizacje charytatywne są fałszywe, jeśli chcemy komuś pomóc to warto to robić przez sprawdzone organizacje oraz samemu dokładnie sprawdzić obdarowywanego.
• Czytaj ostrzeżenia na bieżąco przekazywane przez banki, Policję i FinCERT.pl – BCC ZBP.

GDY KTOŚ CIĘ PROSI O BLIK

• Nie działaj pochopnie. Najlepiej zadzwoń do tej osoby i upewnij się, że rzeczywiście potrzebuje tych pieniędzy.
• Zawsze sprawdzaj, komu wysyłasz kody do płatności mobilnych.
• Nigdy nie przekazuj pieniędzy obcym osobom.

WIDZISZ? REAGUJ!

Jeśli zauważysz podejrzane sytuacje w sklepie lub w Internecie, zgłaszaj je zawsze odpowiednim służbom. 

Apelujemy o czujność i rozsądek podczas dokonywania świątecznych zakupów, a proste porady pozwolą uniknąć przykrych świątecznych „prezentów”.

Potrzebujesz porady i pomocy – skontaktuj się z nami!

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA BEZPŁATNE PORADY:

• telefonicznie pod nr tel. 32 416-13-46 w godzinach pracy urzędu
• elektronicznie, pisząc na adres e-mail: pomocprawna@starostwo.rybnik.pl lub poprzez poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 
• osobiście – w urzędzie

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka POWIAT RYBNICKI

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

 PROFIL STOWARZYSZENIA DOGMA NA FACEBOOKU
– POST Z INFORMACJAMI NA TEMAT ZAPISÓW DO PUNKTÓW PORADNICZYCH

BEZPIECZNE ZAKUPY PRZEDŚWIĄTECZNE

Okres przedświąteczny to czas wzmożonych przygotowań i zakupów, podczas których często tracimy czujność. Niestety, jest to również moment, który wykorzystują przestępcy. Aby cieszyć się spokojnymi świętami Bożego Narodzenia, warto pamiętać o kilku zasadach bezpieczeństwa podczas zakupów – zarówno w sklepach stacjonarnych, jak i w sieci.

UWAŻAJ NA KIESZONKOWCÓW

Zatłoczone miejsca – jak chronić siebie i swoje rzeczy?

• Przechowuj pieniądze, dokumenty i klucze w trudno dostępnych miejscach. Najbezpieczniej trzymać je w wewnętrznych kieszeniach odzieży.
• Torebki i plecaki trzymaj zamknięte i blisko siebie. Unikaj przechowywania wartościowych przedmiotów w tylnej kieszeni spodni.
• Podczas płacenia kartą zachowaj dyskrecję. Nigdy nie zapisuj numeru PIN na karcie, ani nie udostępniaj go osobom postronnym. 

PILNUJ DZIECI NA ZAKUPACH

• W przypadku nieplanowanej rozłąki z pociechami, poprośmy o pomoc w ich odnalezieniu pracowników obiektu handlowego.
• Młodsze dzieci, w przypadku oddalenia się od rodziców lub opiekunów, powinny zawsze wrócić do miejsca, gdzie widziały ich ostatni raz; mogą zwrócić się  o pomoc do pracownika ochrony, umundurowanego funkcjonariusza lub kobiety z dzieckiem.
• Starsze dzieci powinny mieć zapisane w telefonie komórkowym kontakty do najbliższych osób w formie skrótu ICE – In Case of Emergency (w nagłym wypadku).

CYBERPRZESTĘPCZOŚĆ – ZAKUPY ONLINE

• Kupuj wyłącznie w sprawdzonych sklepach. Sprawdź opinie i dokładne dane kontaktowe sprzedawcy.
• Uważaj na oferty z podejrzanie niskimi cenami – mogą to być fałszywe aukcje lub produkty pochodzące z przestępstwa.
• Korzystaj z bezpiecznych metod płatności, najlepiej płać za otrzymany towar przy odbiorze.
• Nigdy nie klikaj w linki z niezweryfikowanych wiadomości e-mail lub SMS. Dotyczy to szczególnie informacji o konieczności dopłaty do przesyłek.
• Uważaj na oszukańcze witryny sklepowe podszywające się pod legalnie działających przedsiębiorców. Wyłudzone dane uwierzytelniające, są w dalszym kroku wykorzystane do bezprawnego logowania się do bankowości internetowej lub przeprowadzenia transakcji internetowej przy użyciu kart płatniczych.
• E-kartki stają się popularnym sposobem przesyłania pozdrowień znajomym, niestety mogą one zawierać wirusy lub złośliwe oprogramowanie, które może zainfekować komputer. 

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA BEZPŁATNE PORADY:

• telefonicznie pod nr tel. 32 259-37-36 w godzinach pracy urzędu lub
• elektronicznie poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka KATOWICE

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

CYBERPRZESTĘPCZOŚĆ FINANSOWA

• Zdarzają się wyłudzenia pod pretekstem udzielania kredytów gotówkowych, gdzie cyberprzestępcy oferują nisko oprocentowane pożyczki, w zamian klienci proszeni są o wpłacenie z góry opłaty manipulacyjnej lub podanie nr karty kredytowej, skradzione w ten sposób dane wykorzystywane są do nielegalnych transakcji.
• Przestępcy tworzą także platformy inwestycyjne oraz publikują reklamy, które zachęcają do inwestycji  poprzez nielegalne wykorzystanie tożsamości osób znanych: sportowców, celebrytów czy polityków. 
• W przypadku braku znajomości zasad inwestowania cyberoszuści  często oferują swoją pomoc i doradztwo. Taka reklama to kłamstwo, a zainwestowane środki nigdy nie wracają do klienta.
• „Oszustwa miłosierdzia” polegają na prośbach o datki na cele charytatywne, niestety niektóre organizacje charytatywne są fałszywe, jeśli chcemy komuś pomóc to warto to robić przez sprawdzone organizacje oraz samemu dokładnie sprawdzić obdarowywanego.
• Czytaj ostrzeżenia na bieżąco przekazywane przez banki, Policję i FinCERT.pl – BCC ZBP.

GDY KTOŚ CIĘ PROSI O BLIK

• Nie działaj pochopnie. Najlepiej zadzwoń do tej osoby i upewnij się, że rzeczywiście potrzebuje tych pieniędzy.
• Zawsze sprawdzaj, komu wysyłasz kody do płatności mobilnych.
• Nigdy nie przekazuj pieniędzy obcym osobom.

WIDZISZ? REAGUJ!

Jeśli zauważysz podejrzane sytuacje w sklepie lub w Internecie, zgłaszaj je zawsze odpowiednim służbom. 

Apelujemy o czujność i rozsądek podczas dokonywania świątecznych zakupów, a proste porady pozwolą uniknąć przykrych świątecznych „prezentów”.

Potrzebujesz porady i pomocy – skontaktuj się z nami!

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ:

• telefonicznie pod nr tel. 32 259-37-36 w godzinach pracy urzędu lub
• elektronicznie poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka KATOWICE

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

 PROFIL STOWARZYSZENIA DOGMA NA FACEBOOKU
– POST Z INFORMACJAMI NA TEMAT ZAPISÓW DO PUNKTÓW PORADNICZYCH

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ O BEZPŁATNYCH PORADACH W POWIECIE RYBNICKIM:

Program “Aktywny Rodzic”

Program “Aktywny Rodzic” w praktyce

Rodzaje świadczeń

Formalności

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ PRAWNĄ:

• • telefonicznie pod nr tel. 32 43 92 239 w godzinach pracy urzędu lub
  • elektronicznie: mailowo: pomocprawna@um.rybnik.pl lub poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 
  • osobiście – w Urzędzie Miasta Rybnika przy ul. Bolesława Chrobrego 2, pok.213 (w godzinach pracy urzędu)

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka RYBNIK

Aktywni rodzice w pracy, czyli tzw. “babciowe”

Aktywnie w żłobku

Aktywnie w domu

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ PRAWNĄ:

• • telefonicznie pod nr tel. 32 43 92 239 w godzinach pracy urzędu lub
  • elektronicznie: mailowo: pomocprawna@um.rybnik.pl lub poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 
  • osobiście – w Urzędzie Miasta Rybnika przy ul. Bolesława Chrobrego 2, pok.213 (w godzinach pracy urzędu)

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka RYBNIK

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

 PROFIL STOWARZYSZENIA DOGMA NA FACEBOOKU
– POST Z INFORMACJAMI NA TEMAT ZAPISÓW DO PUNKTÓW PORADNICZYCH