Bezpieczny senior w cyberświecie (Rybnik)

BEZPIECZNY SENIOR W CYBERŚWIECIE – WSTĘP

Internet ułatwia codzienne życie:

• pozwala kontaktować się z rodziną,
• robić zakupy,
• korzystać z bankowości,
• umawiać wizyty lekarskie,
• zdobywać informacje.

Jednocześnie cyberprzestępcy coraz częściej wykorzystują nowoczesne technologie, w tym sztuczną inteligencję (AI), do oszustw i wyłudzania danych. Dlatego każdy senior powinien znać podstawowe zasady bezpieczeństwa cyfrowego oraz wiedzieć:

• jak rozpoznawać zagrożenia,
• jak chronić swoje dane,
• jak bezpiecznie korzystać z AI,
• jakie prawa przysługują użytkownikowi internetu.

Unia Europejska wprowadza nowe przepisy dotyczące sztucznej inteligencji i bezpieczeństwa cyfrowego, w tym AI Act oraz regulacje związane z ochroną danych osobowych. Od 2025 r. obowiązuje również wymóg rozwijania kompetencji AI (AI literacy).

CZYM JEST CYBERBEZPIECZEŃSTWO?

Cyberbezpieczeństwo to ochrona:

• komputerów,
• telefonów,
• kont internetowych,
• danych osobowych,
• pieniędzy,
• prywatności.

Najczęstsze zagrożenia dla seniorów:

• oszustwa „na bank”,
• fałszywe SMS-y,
• phishing,
• wyłudzanie haseł,
• fałszywe sklepy internetowe,
• deepfake,
• podszywanie się pod rodzinę lub urzędy.

SZTUCZNA INTELIGENCJA – POMOC CZY ZAGROŻENIE?

AI może pomagać seniorom:

• tłumaczyć trudne informacje,
• przypominać o lekach,
• pomagać w obsłudze urządzeń,
• wspierać kontakt z lekarzem,
• ułatwiać komunikację.

Jednak cyberprzestępcy także używają AI do:

• tworzenia fałszywych wiadomości,
• generowania realistycznych głosów,
• produkcji deepfake,
• automatycznych oszustw.

JAK BEZPIECZNIE KORZYSTAĆ ZE SZTUCZNEJ INTELIGENCJI?

AI nie zawsze mówi prawdę. Chatbot może:

• pomylić fakty,
• podać nieaktualne informacje,
• stworzyć błędną odpowiedź.

Dlatego:

• sprawdzaj informacje,
• korzystaj z wiarygodnych źródeł,
• nie ufaj ślepo AI.

Nie wpisuj poufnych danych. Do publicznych narzędzi AI nie należy wpisywać:

• danych medycznych,
• numerów kont,
• danych logowania,
• dokumentów prywatnych.

Uważaj na fałszywe aplikacje AI. Cyberprzestępcy tworzą:

• fałszywe chatboty,
• niebezpieczne aplikacje,
• strony podszywające się pod znane firmy.

Pobieraj aplikacje wyłącznie z oficjalnych sklepów:

• Google Play,
• Apple App Store.

DEEPFAKE – NOWE NIEBEZPIECZEŃSTWO

Deepfake to wygenerowane przez AI:

• fałszywe nagrania głosu,
• filmy,
• zdjęcia,
• które wyglądają jak prawdziwe.

Przestępcy mogą:

• podszyć się pod wnuczka,
• udawać pracownika banku,
• imitować głos członka rodziny.

Zasada bezpieczeństwa – nigdy nie podejmuj decyzji finansowych wyłącznie na podstawie:

• telefonu,
• SMS-a,
• wiadomości internetowej,
• nagrania głosowego.

Zawsze:

• oddzwoń samodzielnie,
• potwierdź informację innym kanałem,
• skonsultuj się z bliską osobą.

AI ACT – NOWE PRAWA I OCHRONA UŻYTKOWNIKA

Unia Europejska stworzyła AI Act – pierwsze kompleksowe przepisy dotyczące sztucznej inteligencji.
Regulacje weszły w życie etapami od 2024 i 2025 roku. Co oznacza to dla seniora?

Nowe przepisy mają:

• zwiększyć bezpieczeństwo użytkowników,
• ograniczyć niebezpieczne systemy AI,
• wymagać większej przejrzystości,
• chronić obywateli przed manipulacją.

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ PRAWNĄ:

• • telefonicznie pod nr tel. 32 43 92 239 w godzinach pracy urzędu lub
  • elektronicznie: mailowo: pomocprawna@um.rybnik.pl lub poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 
  • osobiście – w Urzędzie Miasta Rybnika przy ul. Bolesława Chrobrego 2, pok.213 (w godzinach pracy urzędu)

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka RYBNIK

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

NAJWAŻNIEJSZE ZASADY BEZPIECZEŃSTWA SENIORA W INTERNECIE

1. Nie podawaj haseł

Bank, urząd ani policja:

• nigdy nie proszą o hasło,
• nie proszą o kod BLIK,
• nie proszą o dane logowania przez telefon.

2. Uważaj na linki

Nie klikaj:

• podejrzanych SMS-ów,
• wiadomości o „dopłacie do paczki”,
• linków od nieznanych osób.

3. Chroń swoje dane osobowe

Nie publikuj publicznie:

• numeru PESEL,
• adresu,
• numeru dowodu,
• danych bankowych.

4. Aktualizuj urządzenia

Aktualizacje:

• poprawiają bezpieczeństwo,
• usuwają luki,
• chronią przed wirusami.

5. Używaj silnych haseł

Dobre hasło:

• jest długie,
• zawiera cyfry i znaki,
• nie zawiera daty urodzenia.

Najlepiej używać różnych haseł do różnych kont.

ZAWSZE:
✔ sprawdzaj informacje,
✔ pytaj bliskich o pomoc,
✔ aktualizuj urządzenia,
✔ zachowuj ostrożność,
✔ korzystaj z oficjalnych stron i aplikacji,
✔ chroń dane osobowe.

NIGDY:
✘ nie podawaj haseł,
✘ nie wysyłaj kodów BLIK obcym,
✘ nie klikaj podejrzanych linków,
✘ nie ufaj nieznanym rozmówcom,
✘ nie działaj pod presją czasu.

OSZUSTWA INTERNETOWE 

Oszustwa internetowe najczęściej wymierzone w seniorów

„Na wnuczka”
Przestępca:

• podszywa się pod rodzinę,
• prosi o pilny przelew,
• wywołuje emocje i presję czasu.

„Na bank”
Fałszywy konsultant:

• informuje o „ataku na konto”,
• prosi o dane logowania,
• nakłania do instalacji programu.

Jak rozpoznać próbę oszustwa?

Sygnały ostrzegawcze:

• presja czasu,
• prośba o tajemnicę,
• żądanie pieniędzy,
• błędy językowe,
• dziwny adres strony,
• podejrzane wiadomości,
• nietypowy telefon od „banku”.

Najważniejsza zasada:
Nie działaj pod wpływem emocji.

Co robić w razie oszustwa?

Jeśli podano dane lub wykonano przelew:

1. Skontaktuj się z bankiem
2. Zmień hasła
3. Zgłoś sprawę na policję
4. Poinformuj rodzinę
5. Zabezpiecz wiadomości i dokumenty

Im szybsza reakcja, tym większa szansa na ograniczenie strat.

JAK CHRONIĆ TELEFON I KOMPUTER?

Podstawowe zasady:
✔ używaj programu antywirusowego,
✔ ustaw blokadę ekranu,
✔ nie instaluj nieznanych aplikacji,
✔ rób kopie zapasowe danych,
✔ korzystaj z bezpiecznego Wi-Fi.

PRAWA SENIORA W INTERNECIE

Każdy użytkownik ma prawo do:

• ochrony danych osobowych,
• prywatności,
• informacji o wykorzystaniu AI,
• bezpieczeństwa cyfrowego,
• zgłaszania naruszeń.

W wielu przypadkach użytkownik powinien wiedzieć:

• że rozmawia z AI,
• że treść została wygenerowana automatycznie,
• że obraz lub głos są sztucznie wygenerowane.

Cyberświat daje seniorom ogromne możliwości:

• kontakt z rodziną,
• dostęp do usług,
• edukację,
• wygodę codziennego życia.

Jednocześnie rozwój sztucznej inteligencji powoduje nowe zagrożenia:

• deepfake,
• oszustwa internetowe,
• manipulację,

Dlatego najważniejszą ochroną stają się:

• wiedza,
• ostrożność,
• kompetencje cyfrowe,
• umiejętność rozpoznawania zagrożeń.

Bezpieczny senior w cyberświecie to nie osoba, która zna się na technologii perfekcyjnie, lecz taka, która potrafi korzystać z niej świadomie i odpowiedzialnie.

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ PRAWNĄ:

• • telefonicznie pod nr tel. 32 43 92 239 w godzinach pracy urzędu lub
  • elektronicznie: mailowo: pomocprawna@um.rybnik.pl lub poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 
  • osobiście – w Urzędzie Miasta Rybnika przy ul. Bolesława Chrobrego 2, pok.213 (w godzinach pracy urzędu)

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka RYBNIK

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

 PROFIL STOWARZYSZENIA DOGMA NA FACEBOOKU
– POST Z INFORMACJAMI NA TEMAT ZAPISÓW DO PUNKTÓW PORADNICZYCH

Zadanie publiczne jest finansowane ze środków budżetu państwa otrzymanych z Miasta Rybnika w 2026 roku