Bez kategorii

E-ADMINISTRACJA

Cyfrowa administracja w Polsce rozwija się bardzo szybko. Od 2026 roku większość spraw urzędowych można załatwić online – od podatków, przez recepty, po korespondencję urzędową. E-administracja opiera się głównie na usługach państwowych dostępnych przez gov.pl, aplikację mObywatel, Profil Zaufany oraz system e-Doręczeń.

Od 2026 roku każdy mieszkaniec Polski powinien posiadać:

• aktywny Profil Zaufany,
• aplikację mObywatel,
• dostęp do e-Doręczeń,
• konto bankowe umożliwiające logowanie do usług publicznych.

Cyfrowa administracja staje się podstawowym sposobem kontaktu obywatela z państwem. Dzięki temu większość spraw można załatwić bez wizyty w urzędzie.

Najważniejsze platformy cyfrowe państwa to:

• Gov.pl
• mObywatel
• eUrząd Skarbowy
• eDoręczenia
• ZUS PUE/eZUS
• CEIDG
• KRS

Kierunek rozwoju e-administracji

Polska administracja zmierza do:

• pełnej cyfryzacji usług,
• integracji usług w jednej aplikacji,
• europejskiej tożsamości cyfrowej,
• ograniczenia papierowej korespondencji,
• automatyzacji spraw urzędowych.

NAJWAŻNIEJSZE NARZĘDZIA
E-ADMINISTRACJI

1) e-Doręczenia

Od 1 stycznia 2026 roku system e-Doręczeń staje się podstawową formą elektronicznej komunikacji z
administracją publiczną.
To cyfrowy odpowiednik listu poleconego, który:

• a moc prawną,
• potwierdza odbiór,
• umożliwia wysyłkę i odbiór dokumentów online,
• ogranicza znaczenie klasycznego ePUAP. 

Najważniejsze zmiany:

• urzędy będą stopniowo odchodzić od tradycyjnego ePUAP (od 1 stycznia 2026 r. ePUAP nie znika, ale jego rola została ograniczona), podstawowym systemem komunikacji są e-Doręczenia,
• obywatel powinien posiadać adres do e-Doręczeń,
• korespondencja będzie trafiała do jednej cyfrowej skrzynki.

Jak założyć adres do e-Doręczeń?

1. Wejdź: eDoręczenia Gov.pl
2. Zaloguj się: Profilem Zaufanym, e-Dowodem lub bankowością elektroniczną.
3. Wypełnij formularz.
4. Potwierdź dane.
5. Otrzymasz adres ADE (adres do doręczeń elektronicznych).

Jak działa Adres Doręczeń Elektronicznych?
ADE działa podobnie do adresu e-mail, ale ma skutki prawne.

Przykład:

• urząd wysyła decyzję,
• system rejestruje odbiór,
• dokument uważa się za doręczony zgodnie z przepisami.

2) Aplikacja mObywatel

Najważniejsza aplikacja cyfrowa obywatela. Pozwala:

• przechowywać cyfrowe dokumenty,
• logować się do usług publicznych,
• odbierać dokumenty urzędowe,
• korzystać z usług zdrowotnych i podatkowych,
• potwierdzać tożsamość.

Aplikacja jest dalej rozwijana jako główny kanał usług publicznych i przygotowywana do integracji z europejskim portfelem tożsamości cyfrowej eIDAS 2.0.

3) Profil Zaufany

• potwierdza tożsamość online,
• umożliwia podpis elektroniczny,
• pozwala logować się do systemów administracji.

Można go założyć:

• przez bankowość elektroniczną,
• e-dowód,
• kwalifikowany podpis elektroniczny,
• punkt potwierdzający.

Ważne:
W praktyce wiele usług wymaga polskiego numeru telefonu i polskiej bankowości. Użytkownicy zagraniczni zgłaszają trudności z rejestracją i podpisywaniem dokumentów.

CO MOŻNA ZAŁATWIĆ ONLINE?

Sprawy obywatelskie:

• dowód osobisty,
• meldunek,
• odpis aktu urodzenia,
• zgłoszenie utraty dokumentów.

Zdrowie:

• e-recepty,
• e-skierowania,
• historia leczenia,
• dostęp do danych medycznych.

Podatki:

• rozliczenie PIT,
• sprawdzenie zwrotu podatku,
• pisma do urzędu skarbowego,
• mandat,
• zaświadczenie o niezaleganiu,
• mikrorachunek,
• pełnomocnictwo,
• czynny żal,
• VAT,
• PCC,
• akcyzę.

ZUS:

• emerytura,
• świadczenia,
• zwolnienia lekarskie,
• prognoza emerytalna w mObywatelu od 2026 r.

JAK ZAŁATWIĆ SPRAWĘ ONLINE?

Jak wysłać pismo ogólne do urzędu?

To najważniejsza umiejętność w e-administracji. Kiedy używać? Gdy urząd nie ma gotowego formularza online.

Przykłady:

• wyjaśnienia,
• odwołania,
• skargi,
• wnioski,
• zgłoszenia,
• dosłanie dokumentów.

Krok po kroku:

1. Wejdź: o Gov.pl – Pismo ogólne
2. Zaloguj się.
3. Wybierz urząd.
4. Wpisz: temat, treść, dane kontaktowe.
5. Dodaj załączniki PDF/JPG.
6. Podpisz Profilem Zaufanym.
7. Wyślij.
8. Pobierz UPO (Urzędowe Poświadczenie Odbioru). UPO jest dowodem skutecznego wniesienia pisma.

Jak uzyskać zaświadczenie online?

Najczęstsze rodzaje zaświadczeń:

• o niezaleganiu w podatkach,
• o zameldowaniu,
• o niekaralności,
• odpis aktu stanu cywilnego.

Schemat działania:

1. Logowanie do gov.pl.
2. Wybór usługi.
3. Wypełnienie formularza.
4. Opłata online (jeśli wymagana).
5. Podpis Profilem Zaufanym.

Odbiór dokumentu:

• PDF,
• e-Doręczenie,
• skrzynka gov.pl.

Jak złożyć zgłoszenie lub skargę?

Możliwe sprawy:

• hałas,
• spalanie odpadów,
• samowola budowlana,
• skarga na urząd,
• naruszenie praw konsumenta.

Gdzie składać?

• urząd miasta/gminy,
• starostwo,
• WIOŚ,
• UOKiK,
• policja,
• RPO.

Forma – najbezpieczniej:

• pismo ogólne,
• albo e-Doręczenie.

Jak sprawdzać status sprawy?

Możesz:

• sprawdzać skrzynkę e-Doręczeń,
• monitorować status na gov.pl,
• odbierać powiadomienia SMS/e-mail,
• pobierać historię korespondencji.

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA BEZPŁATNE PORADY:

• telefonicznie pod nr tel. 32 259-37-36 w godzinach pracy urzędu lub
• elektronicznie poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka KATOWICE

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

BEZPIECZEŃSTWO CYFROWE MIESZKAŃCA

Jak bezpiecznie korzystać z e-administracji?

• używaj silnych haseł,
• aktywuj uwierzytelnianie wieloskładnikowe,
• nie udostępniaj kodów SMS,
• sprawdzaj domeny gov.pl,
• aktualizuj aplikację mObywatel,
• nie klikaj linków z fałszywych wiadomości i nie loguj się z linków e-mail.

IDENTYFIKACJA ELEKTRONICZNA

Identyfikacja elektroniczna oznacza potwierdzenie swojej tożsamości online wobec urzędu lub instytucji publicznej.
Dzięki niej możesz:

• logować się do usług państwowych,
• podpisywać dokumenty,
• odbierać decyzje urzędowe,
• składać wnioski online,
• reprezentować firmę lub siebie przed urzędem.

W Polsce funkcjonują obecnie cztery główne sposoby identyfikacji:

1. Profil Zaufany: logowanie i podpisywanie dokumentów
2. ePUAP: platforma kontaktu z urzędem
3. e-Dowód elektroniczny: dowód osobisty z chipem
4. Podpis kwalifikowany: profesjonalny podpis o najwyższej mocy prawnej

E-DOWÓD

Co to jest? To dowód osobisty wyposażony w warstwę elektroniczną (chip NFC).

Pozwala:

• potwierdzać tożsamość,
• logować się do usług państwowych,
• podpisywać dokumenty elektronicznie.

Co jest potrzebne?

Na komputerze:

• czytnik NFC (z ang. Near Field Communication to technologia bezprzewodowej komunikacji bliskiego zasięgu)
• aplikacja eDO App.

Na telefonie:

• smartfon z NFC,
• aplikacja mObywatel lub
• eDO App.

Jak używać e-Dowodu?

• Włącz NFC.
• Uruchom aplikację.
• Przyłóż dowód do telefonu.
• Potwierdź PIN.
• System zweryfikuje tożsamość.

RODZAJE PODPISÓW ELEKTRONICZNYCH

W Polsce funkcjonują trzy główne rodzaje podpisu elektronicznego:

• Profil Zaufany: administracja publiczna (bezpłatny)
• Podpis osobisty (e-Dowód): wybrane sprawy urzędowe (bezpłatny)
• Podpis kwalifikowany: pełna moc prawna UE (płatny)

Podpis kwalifikowany to najsilniejszy rodzaj podpisu elektronicznego. Ma moc równą podpisowi własnoręcznemu w całej UE.

Używa się go m.in. do:

• podpisywania umów,
• podpisywania wniosków do KRS,
• podpisywania dokumentów firmowych,
• reprezentacji spółek,
• kontaktów międzynarodowych.

Najczęściej:

• dla przedsiębiorców,
• przy podpisywaniu dokumentów handlowych,
• w procedurach sądowych,
• przy niektórych dokumentach XML.

W praktyce wielu cudzoziemców bez PESEL musi korzystać właśnie z podpisu kwalifikowanego.

TERMINY I ŚRODKI ODWOŁAWCZE

W postępowaniu administracyjnym termin jest często ważniejszy niż sama treść pisma. Jeżeli odwołasz się za późno, nie uzupełnisz braków lub nie odbierzesz pisma, możesz utracić możliwość dalszej obrony swoich praw.

Bieg terminu rozpoczyna się od dnia następnego po doręczeniu pisma.
Koniec terminu: Jeżeli ostatni dzień przypada: w sobotę, niedzielę, święto, termin przesuwa się na najbliższy dzień roboczy.

Najważniejsze terminy dla mieszkańca:

• Uzupełnienie braków formalnych: 7 dni
• Odwołanie od decyzji: 14 dni
• Zażalenie: 7 dni
• Skarga do WSA: 30 dni

Kiedy pismo uważa się za doręczone?

Pismo uważa się za doręczone:
a) w dniu odbioru
Jeżeli adresat zalogował się i odebrał pismo.
Przykład: Urząd wysłał pismo 1 czerwca. Adresat odebrał je 3 czerwca. Doręczenie nastąpiło 3 czerwca.

b) po upływie 14 dni (tzw. fikcja doręczenia)
Jeżeli adresat nie odbierze pisma, po upływie 14 dni od dnia wpłynięcia korespondencji do skrzynki elektronicznej pismo uznaje się za skutecznie doręczone.
Przykład: Pismo wpłynęło do skrzynki 1 czerwca i nie zostało odebrane. Doręczenie następuje z mocy prawa 15 czerwca.

Od tego dnia biegną terminy na:
● odwołanie,
● zażalenie,
● wniesienie skargi,
● wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji.

Jak sprawdzić, czy urząd wysłał pismo?

Warto regularnie sprawdzać:
● skrzynkę ePUAP,
● skrzynkę do doręczeń elektronicznych,
● pocztę elektroniczną (powiadomienia),
● aplikację mObywatel (jeżeli jest powiązana z usługą).

Brak odczytania wiadomości nie powoduje wstrzymania biegu terminów, jeżeli nastąpiła już fikcja doręczenia.

Co zrobić, gdy nie można odebrać pisma?

Jeżeli termin został przekroczony z przyczyn niezależnych od adresata (np. ciężka choroba, pobyt w szpitalu, awaria uniemożliwiająca odbiór), można złożyć wniosek o przywrócenie terminu (art. 58–60 KPA).

Należy go złożyć:
● w ciągu 7 dni od ustania przeszkody,
● wraz z dokonaniem czynności, której termin został uchybiony (np. z odwołaniem od decyzji).

W takim przypadku trzeba uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony.

Terminy załatwiania spraw przez urząd

a) Sprawa prosta (niewymagająca postępowania wyjaśniającego)
Powinna zostać załatwiona niezwłocznie, czyli tak szybko, jak jest to możliwe na podstawie dokumentów i informacji posiadanych przez urząd.

b) Sprawa wymagająca postępowania wyjaśniającego (zasiłek, świadczenie, decyzja podatkowa)
Powinna zostać załatwiona w ciągu 1 miesiąca od dnia wszczęcia postępowania.

c) Sprawa szczególnie skomplikowana (np. pozwolenie na budowę dużej inwestycji, decyzja środowiskowa, rozgraniczenie nieruchomości)
Powinna zostać załatwiona w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. KPA nie zawiera zamkniętego katalogu takich spraw.

O tym, czy sprawa jest zwykła, czy szczególnie skomplikowana, decyduje jej charakter, liczba dowodów, liczba stron oraz stopień trudności ustaleń faktycznych i prawnych.

d) Postępowanie odwoławcze
Organ II instancji powinien rozpatrzyć odwołanie w ciągu 1 miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

Uwaga! Do powyższych terminów nie wlicza się m.in.:
● okresów zawieszenia postępowania,
● czasu mediacji,
● opóźnień spowodowanych przez stronę,
● przyczyn niezależnych od organu.

Co musi zrobić urząd, gdy nie zdąży w terminie?
Jeżeli urząd nie może zakończyć sprawy w ustawowym terminie, ma obowiązek:
● zawiadomić stronę o opóźnieniu,
● wskazać przyczyny zwłoki,
● wyznaczyć nowy termin załatwienia sprawy,
● pouczyć o prawie wniesienia ponaglenia.

Środki prawne po przekroczeniu terminu

a) Ponaglenie (art. 37 KPA)
Strona może wnieść ponaglenie, gdy:
● urząd nie załatwił sprawy w terminie (bezczynność),
● urząd prowadzi postępowanie dłużej niż jest to niezbędne (przewlekłość).

Ponaglenie wnosi się:
● do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego sprawę,
● albo bezpośrednio do organu prowadzącego sprawę, gdy nie ma organu wyższego stopnia.

b) Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA)
Jeżeli mimo wniesienia ponaglenia urząd nadal pozostaje bezczynny lub prowadzi sprawę przewlekle, można złożyć skargę do właściwego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd może:
● zobowiązać urząd do wydania decyzji,
● stwierdzić bezczynność lub przewlekłość,
● stwierdzić rażące naruszenie prawa,
● zasądzić zwrot kosztów postępowania.

ODWOŁANIA I ZAŻALENIA

Kiedy składa się odwołanie?

Odwołanie wnosi się od decyzji administracyjnej. Podstawa prawna: art. 127 § 1 KPA.
Decyzja rozstrzyga sprawę co do istoty albo kończy postępowanie.

Termin: Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
Gdzie złożyć? Do organu wyższego stopnia, ale za pośrednictwem organu, który wydał decyzję.
Przykład: Wójt wydał decyzję. Odwołanie rozpoznaje Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO). Pismo składa się do wójta, który przekazuje je do SKO.

Przykłady decyzji, od których przysługuje odwołanie:
● decyzja odmawiająca wydania pozwolenia na budowę,
● decyzja ustalająca wysokość podatku od nieruchomości,
● decyzja odmawiająca przyznania świadczenia,
● decyzja umarzająca postępowanie.

Kiedy składa się zażalenie?

Zażalenie wnosi się od postanowienia, ale tylko wtedy, gdy przepis wyraźnie przewiduje taką możliwość.
Podstawa prawna: art. 141 KPA.
Termin: Zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia.
Gdzie złożyć? Do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu, który wydał postanowienie.

Przykłady postanowień, od których przysługuje zażalenie:
● postanowienie o zawieszeniu postępowania,
● postanowienie o odmowie przywrócenia terminu,
● postanowienie o nałożeniu grzywny porządkowej.

Kiedy NIE można złożyć zażalenia?

Jeżeli KPA lub przepis szczególny nie przewiduje zażalenia.
Przykłady:
● Organ wydaje postanowienie o dopuszczeniu dowodu z dokumentu.
● Organ wydaje postanowienie o terminie rozprawy administracyjnej.
● Dopuszczenie opinii biegłego.

W przypadku wątpliwości udaj się do Punktu Nieodpłatnych Porad Prawnych i Obywatelskich i skorzystaj z bezpłatnej porady prawnika lub doradcy obywatelskiego.

Potrzebujesz porady i pomocy – skontaktuj się z nami!

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ:

• telefonicznie pod nr tel. 32 259-37-36 w godzinach pracy urzędu lub
• elektronicznie poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka KATOWICE

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

 PROFIL STOWARZYSZENIA DOGMA NA FACEBOOKU
– POST Z INFORMACJAMI NA TEMAT ZAPISÓW DO PUNKTÓW PORADNICZYCH

BEZPIECZNY SENIOR W CYBERŚWIECIE – WSTĘP

Internet ułatwia codzienne życie:

• pozwala kontaktować się z rodziną,
• robić zakupy,
• korzystać z bankowości,
• umawiać wizyty lekarskie,
• zdobywać informacje.

Jednocześnie cyberprzestępcy coraz częściej wykorzystują nowoczesne technologie, w tym sztuczną inteligencję (AI), do oszustw i wyłudzania danych. Dlatego każdy senior powinien znać podstawowe zasady bezpieczeństwa cyfrowego oraz wiedzieć:

• jak rozpoznawać zagrożenia,
• jak chronić swoje dane,
• jak bezpiecznie korzystać z AI,
• jakie prawa przysługują użytkownikowi internetu.

Unia Europejska wprowadza nowe przepisy dotyczące sztucznej inteligencji i bezpieczeństwa cyfrowego, w tym AI Act oraz regulacje związane z ochroną danych osobowych. Od 2025 r. obowiązuje również wymóg rozwijania kompetencji AI (AI literacy).

CZYM JEST CYBERBEZPIECZEŃSTWO?

Cyberbezpieczeństwo to ochrona:

• komputerów,
• telefonów,
• kont internetowych,
• danych osobowych,
• pieniędzy,
• prywatności.

Najczęstsze zagrożenia dla seniorów:

• oszustwa „na bank”,
• fałszywe SMS-y,
• phishing,
• wyłudzanie haseł,
• fałszywe sklepy internetowe,
• deepfake,
• podszywanie się pod rodzinę lub urzędy.

SZTUCZNA INTELIGENCJA – POMOC CZY ZAGROŻENIE?

AI może pomagać seniorom:

• tłumaczyć trudne informacje,
• przypominać o lekach,
• pomagać w obsłudze urządzeń,
• wspierać kontakt z lekarzem,
• ułatwiać komunikację.

Jednak cyberprzestępcy także używają AI do:

• tworzenia fałszywych wiadomości,
• generowania realistycznych głosów,
• produkcji deepfake,
• automatycznych oszustw.

JAK BEZPIECZNIE KORZYSTAĆ ZE SZTUCZNEJ INTELIGENCJI?

AI nie zawsze mówi prawdę. Chatbot może:

• pomylić fakty,
• podać nieaktualne informacje,
• stworzyć błędną odpowiedź.

Dlatego:

• sprawdzaj informacje,
• korzystaj z wiarygodnych źródeł,
• nie ufaj ślepo AI.

Nie wpisuj poufnych danych. Do publicznych narzędzi AI nie należy wpisywać:

• danych medycznych,
• numerów kont,
• danych logowania,
• dokumentów prywatnych.

Uważaj na fałszywe aplikacje AI. Cyberprzestępcy tworzą:

• fałszywe chatboty,
• niebezpieczne aplikacje,
• strony podszywające się pod znane firmy.

Pobieraj aplikacje wyłącznie z oficjalnych sklepów:

• Google Play,
• Apple App Store.

DEEPFAKE – NOWE NIEBEZPIECZEŃSTWO

Deepfake to wygenerowane przez AI:

• fałszywe nagrania głosu,
• filmy,
• zdjęcia,
• które wyglądają jak prawdziwe.

Przestępcy mogą:

• podszyć się pod wnuczka,
• udawać pracownika banku,
• imitować głos członka rodziny.

Zasada bezpieczeństwa – nigdy nie podejmuj decyzji finansowych wyłącznie na podstawie:

• telefonu,
• SMS-a,
• wiadomości internetowej,
• nagrania głosowego.

Zawsze:

• oddzwoń samodzielnie,
• potwierdź informację innym kanałem,
• skonsultuj się z bliską osobą.

AI ACT – NOWE PRAWA I OCHRONA UŻYTKOWNIKA

Unia Europejska stworzyła AI Act – pierwsze kompleksowe przepisy dotyczące sztucznej inteligencji.
Regulacje weszły w życie etapami od 2024 i 2025 roku. Co oznacza to dla seniora?

Nowe przepisy mają:

• zwiększyć bezpieczeństwo użytkowników,
• ograniczyć niebezpieczne systemy AI,
• wymagać większej przejrzystości,
• chronić obywateli przed manipulacją.

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA BEZPŁATNE PORADY:

• telefonicznie pod nr tel. 32 259-37-36 w godzinach pracy urzędu lub
• elektronicznie poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka KATOWICE

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

NAJWAŻNIEJSZE ZASADY BEZPIECZEŃSTWA SENIORA W INTERNECIE

1. Nie podawaj haseł

Bank, urząd ani policja:

• nigdy nie proszą o hasło,
• nie proszą o kod BLIK,
• nie proszą o dane logowania przez telefon.

2. Uważaj na linki

Nie klikaj:

• podejrzanych SMS-ów,
• wiadomości o „dopłacie do paczki”,
• linków od nieznanych osób.

3. Chroń swoje dane osobowe

Nie publikuj publicznie:

• numeru PESEL,
• adresu,
• numeru dowodu,
• danych bankowych.

4. Aktualizuj urządzenia

Aktualizacje:

• poprawiają bezpieczeństwo,
• usuwają luki,
• chronią przed wirusami.

5. Używaj silnych haseł

Dobre hasło:

• jest długie,
• zawiera cyfry i znaki,
• nie zawiera daty urodzenia.

Najlepiej używać różnych haseł do różnych kont.

ZAWSZE:
✔ sprawdzaj informacje,
✔ pytaj bliskich o pomoc,
✔ aktualizuj urządzenia,
✔ zachowuj ostrożność,
✔ korzystaj z oficjalnych stron i aplikacji,
✔ chroń dane osobowe.

NIGDY:
✘ nie podawaj haseł,
✘ nie wysyłaj kodów BLIK obcym,
✘ nie klikaj podejrzanych linków,
✘ nie ufaj nieznanym rozmówcom,
✘ nie działaj pod presją czasu.

OSZUSTWA INTERNETOWE 

Oszustwa internetowe najczęściej wymierzone w seniorów

„Na wnuczka”
Przestępca:

• podszywa się pod rodzinę,
• prosi o pilny przelew,
• wywołuje emocje i presję czasu.

„Na bank”
Fałszywy konsultant:

• informuje o „ataku na konto”,
• prosi o dane logowania,
• nakłania do instalacji programu.

Jak rozpoznać próbę oszustwa?

Sygnały ostrzegawcze:

• presja czasu,
• prośba o tajemnicę,
• żądanie pieniędzy,
• błędy językowe,
• dziwny adres strony,
• podejrzane wiadomości,
• nietypowy telefon od „banku”.

Najważniejsza zasada:
Nie działaj pod wpływem emocji.

Co robić w razie oszustwa?

Jeśli podano dane lub wykonano przelew:

1. Skontaktuj się z bankiem
2. Zmień hasła
3. Zgłoś sprawę na policję
4. Poinformuj rodzinę
5. Zabezpiecz wiadomości i dokumenty

Im szybsza reakcja, tym większa szansa na ograniczenie strat.

JAK CHRONIĆ TELEFON I KOMPUTER?

Podstawowe zasady:
✔ używaj programu antywirusowego,
✔ ustaw blokadę ekranu,
✔ nie instaluj nieznanych aplikacji,
✔ rób kopie zapasowe danych,
✔ korzystaj z bezpiecznego Wi-Fi.

PRAWA SENIORA W INTERNECIE

Każdy użytkownik ma prawo do:

• ochrony danych osobowych,
• prywatności,
• informacji o wykorzystaniu AI,
• bezpieczeństwa cyfrowego,
• zgłaszania naruszeń.

W wielu przypadkach użytkownik powinien wiedzieć:

• że rozmawia z AI,
• że treść została wygenerowana automatycznie,
• że obraz lub głos są sztucznie wygenerowane.

Cyberświat daje seniorom ogromne możliwości:

• kontakt z rodziną,
• dostęp do usług,
• edukację,
• wygodę codziennego życia.

Jednocześnie rozwój sztucznej inteligencji powoduje nowe zagrożenia:

• deepfake,
• oszustwa internetowe,
• manipulację,

Dlatego najważniejszą ochroną stają się:

• wiedza,
• ostrożność,
• kompetencje cyfrowe,
• umiejętność rozpoznawania zagrożeń.

Bezpieczny senior w cyberświecie to nie osoba, która zna się na technologii perfekcyjnie, lecz taka, która potrafi korzystać z niej świadomie i odpowiedzialnie.

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ:

• telefonicznie pod nr tel. 32 259-37-36 w godzinach pracy urzędu lub
• elektronicznie poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka KATOWICE

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

 PROFIL STOWARZYSZENIA DOGMA NA FACEBOOKU
– POST Z INFORMACJAMI NA TEMAT ZAPISÓW DO PUNKTÓW PORADNICZYCH

TWOJA PRACA – TWOJE PRAWA

Prawo pracy zmienia się, ponieważ zmienia się również rynek pracy, sposób wykonywania obowiązków i oczekiwania pracowników. 2026 rok przynosi ważne zmiany, które mogą mieć bezpośredni wpływ na Twoją sytuację zawodową. Niektóre z nich dotyczą sposobu obliczania stażu pracy. Inne zwiększają przejrzystość wynagrodzeń już na etapie rekrutacji. Wprowadzane są również rozwiązania wzmacniające ochronę osób wykonujących pracę i ułatwiające egzekwowanie przepisów prawa pracy.

Wiedza o prawie pracy pomaga świadomie korzystać ze swoich praw i reagować, gdy są one naruszane. Nie musisz znać całego Kodeksu pracy. Nie musisz być prawnikiem ani specjalistą od kadr. Warto jednak wiedzieć, jakie masz podstawowe prawa, gdzie szukać informacji i jak reagować, kiedy coś budzi Twoje wątpliwości.

SPRAWDŹ. ZAPYTAJ. ZAREAGUJ.

NOWE ZASADY STAŻU PRACY

NAJWAŻNIEJSZA ZMIANA

Nowe zasady liczenia stażu pracy to jedna z najważniejszych zmian dla pracowników.

Od 2026 roku przy ustalaniu stażu pracy mogą być uwzględniane nie tylko okresy zatrudnienia na umowie o pracę, ale także określone okresy wcześniejszej aktywności zawodowej, m.in.:

• prowadzenia działalności gospodarczej,
• wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia,
• wykonywania umowy o świadczenie usług,
• wykonywania umowy agencyjnej,
• określonych okresów pracy zarobkowej za granicą,
• innych okresów wskazanych w przepisach.

Nowe zasady mają znaczenie m.in. dla uprawnień zależnych od stażu pracy.

Ważne!

Nowe przepisy dotyczą stażu pracy, a nie stażu emerytalnego. Nie oznacza to automatycznej zmiany zasad ustalania prawa do emerytury ani wysokości emerytury.

OD KIEDY NOWE ZASADY STAŻU DOTYCZĄ CIEBIE?

Terminy zależą od rodzaju pracodawcy.

• Od 1 stycznia 2026 r.

Nowe zasady stosuje się w sektorze finansów publicznych.

• Od 1 maja 2026 r.

Nowe zasady stosuje się również u pozostałych pracodawców, czyli m.in. w sektorze prywatnym.

Co to oznacza dla pracownika?

Jeżeli wcześniej pracowałeś np. na umowie zlecenia albo prowadziłeś działalność gospodarczą, warto sprawdzić, czy okresy te powinny zostać uwzględnione w Twoim stażu.

W wielu przypadkach pracownik powinien przedstawić pracodawcy dokumenty potwierdzające odpowiednie okresy.

STAŻ PRACY MOŻE OZNACZAĆ WIĘCEJ URLOPU

Staż pracy może wpływać na różne uprawnienia pracownicze.

W szczególności może mieć znaczenie dla:

• wymiaru urlopu wypoczynkowego,
• dodatków stażowych,
• nagród jubileuszowych,
• innych świadczeń uzależnionych od stażu.

Przykład

Pracownik przez kilka lat pracował na umowie zlecenia, a następnie rozpoczął pracę na etacie. Po spełnieniu warunków określonych w przepisach odpowiednie wcześniejsze okresy mogą zostać uwzględnione przy ustalaniu jego stażu pracy. Warto więc sprawdzić swoją historię zawodową.

ZMIANY W PROCESIE REKRUTACJI

JAWNOŚĆ WYNAGRODZEŃ W REKRUTACJI

Od 24 grudnia 2025 r. obowiązują przepisy zwiększające przejrzystość wynagrodzeń podczas rekrutacji.

Pracodawca powinien przekazać kandydatowi informację o proponowanym wynagrodzeniu.

Może to być:

• konkretna kwota,
• przedział wynagrodzenia,
• albo odpowiednia informacja wynikająca z obowiązujących u pracodawcy zasad wynagradzania.

Informacja powinna zostać przekazana odpowiednio wcześnie, aby kandydat mógł świadomie podjąć decyzję i – jeśli jest to możliwe – negocjować warunki.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeżeli szukasz pracy, nie musisz rozpoczynać rozmowy całkowicie „w ciemno”.

Masz prawo znać przewidywany poziom wynagrodzenia zgodnie z zasadami określonymi w Kodeksie pracy.

REKRUTACJA POWINNA BYĆ RÓWNA

Nowe przepisy wzmacniają również zasadę równego traktowania kandydatów. Ogłoszenia i proces rekrutacji powinny być formułowane w sposób niedyskryminujący. Pracodawca powinien unikać wymagań, które nie mają uzasadnienia w charakterze pracy i prowadzą do nierównego traktowania kandydatów.

Pamiętaj:

Oceniane powinny być przede wszystkim Twoje kwalifikacje, doświadczenie i możliwość wykonywania danej pracy.

WYNAGRODZENIE I NADGODZINY

WYNAGRODZENIE – ILE POWINIENEŚ OTRZYMAĆ?

Od 1 stycznia 2026 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi:

4 806 zł brutto miesięcznie

Dla określonych umów cywilnoprawnych obowiązuje również minimalna stawka godzinowa:

31,40 zł brutto za godzinę

Są to wartości obowiązujące w 2026 roku. Brutto oznacza kwotę przed odliczeniem podatków i składek.

Kwota, która trafia na konto pracownika, jest niższa.

NADGODZINY TO NIE „DARMOWY CZAS”

Jeżeli pracujesz ponad obowiązujące normy czasu pracy, może powstać praca w godzinach nadliczbowych.

Za pracę nadliczbową pracownikowi przysługuje wynagrodzenie wraz z odpowiednim dodatkiem albo – w przypadkach określonych prawem – czas wolny.

Warto zapisywać:

• godziny rozpoczęcia pracy,
• godziny zakończenia pracy,
• dodatkowe godziny,
• dni pracy,
• polecenia wykonywania pracy poza ustalonym czasem.

Dokumentacja może być pomocna w przypadku sporu z pracodawcą.

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA BEZPŁATNE PORADY:

• telefonicznie pod nr tel. 32 259-37-36 w godzinach pracy urzędu lub
• elektronicznie poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka KATOWICE

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

URLOP I PRAWO DO ODPOCZYNKU

URLOP WYPOCZYNKOWY – TO TWOJE PRAWO

Urlop wypoczynkowy jest prawem pracownika. Podstawowy wymiar urlopu wynosi:

20 dni

– jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat,

26 dni

– jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

Do okresu, od którego zależy wymiar urlopu, mogą być zaliczane określone okresy nauki i inne okresy wskazane w przepisach.

W 2026 roku szczególnie ważne jest sprawdzenie, czy wcześniejsze okresy zlecenia lub działalności gospodarczej mogą zwiększyć Twój staż pracy.

PRAWO DO ODPOCZYNKU

Pracownik ma prawo do odpowiedniego odpoczynku. W szczególności przepisy przewidują minimalne okresy odpoczynku dobowego i tygodniowego. Dlatego stała dostępność dla pracodawcy po godzinach pracy nie powinna być traktowana jako coś oczywistego. Praca to nie 24 godziny na dobę. Warto znać zasady dotyczące czasu pracy i kontaktu poza godzinami pracy obowiązującymi na Twoim stanowisku.

PRACA ZDALNA

Praca zdalna jest uregulowana w Kodeksie pracy. Jeżeli pracujesz zdalnie, obowiązują Cię określone zasady dotyczące m.in.:

• organizacji pracy,
• kontroli wykonywania pracy,
• bezpieczeństwa i higieny pracy,
• ochrony danych,
• kosztów związanych z pracą zdalną.

Praca z domu nie oznacza, że pracownik traci swoje prawa. Pracownik zdalny nadal jest pracownikiem.

MOBBING

RÓWNE TRAKTOWANIE I ZAKAZ DYSKRYMINACJI

W pracy nie powinieneś być dyskryminowany m.in. ze względu na:

• płeć,
• wiek,
• niepełnosprawność,
• rasę,
• religię,
• narodowość,
• przekonania polityczne,
• przynależność związkową,
• pochodzenie etniczne,
• orientację seksualną,
• zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony,
• zatrudnienie w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy.

Pracodawca powinien stosować obiektywne i sprawiedliwe kryteria.

MOBBING – NIE MUSISZ SIĘ NA NIEGO GODZIĆ

Jeżeli podejrzewasz, że doświadczasz mobbingu:

1. zapisuj konkretne zdarzenia,
2. zachowuj wiadomości i dokumenty,
3. zanotuj daty i świadków,
4. sprawdź procedury obowiązujące w zakładzie pracy,
5. rozważ konsultację z prawnikiem, związkiem zawodowym lub Państwową Inspekcją Pracy.

NOWA DEFINICJA MOBBINGU – bardzo ważna zmiana od 5 listopada 2026 r.

Tutaj trzeba zwrócić uwagę na datę. Nowe przepisy antymobbingowe zostały uchwalone i ogłoszone w 2026 r., ale zaczną obowiązywać 5 listopada 2026 r. Nowa definicja koncentruje się na pojęciu: uporczywego nękania pracownika. Nie będzie już konieczne wykazywanie wszystkich elementów wymaganych przez dotychczasową definicję, w szczególności określonych skutków psychicznych czy zaniżonej oceny przydatności zawodowej.

Nowe przepisy wskazują, że zachowania mobbingowe mogą być:

• fizyczne,
• werbalne,
• pozawerbalne,

i mogą pochodzić nie tylko od przełożonego, lecz także np. od współpracownika, podwładnego lub grupy osób.

Co może być przykładem mobbingu?

Ustawa wskazuje m.in.:

• upokarzanie,
• uwłaczanie,
• zastraszanie,
• nieuzasadnioną krytykę,
• ośmieszanie,
• utrudnianie wykonywania obowiązków,
• izolowanie pracownika lub eliminowanie go z zespołu.

Pracodawca będzie miał większy obowiązek zapobiegania mobbingowi

Zmiana nie dotyczy tylko samej definicji. Pracodawca będzie zobowiązany do systematycznego przeciwdziałania mobbingowi poprzez:

PREWENCJĘ → WYKRYWANIE → REAGOWANIE I NAPRAWIANIE SKUTKÓW.

Pracodawcy zatrudniający co najmniej 10 osób będą musieli określić odpowiednie reguły, procedury i częstotliwość działań antymobbingowych, jeżeli nie wynikają one już z układu zbiorowego lub regulaminu pracy. Na dostosowanie regulacji wewnętrznych pracodawcy będą mieli czas do 5 maja 2027 r.

WIĘKSZA OCHRONA I WYŻSZE ZADOŚĆUCZYNIENIE

Nowelizacja zmienia również zasady dotyczące odpowiedzialności za mobbing i dyskryminację. W przypadku mobbingu minimalna wysokość zadośćuczynienia została podniesiona do sześciokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zmiany obejmują również przepisy dotyczące dyskryminacji. Wprowadzono m.in. pojęcia dyskryminacji przez skojarzenie oraz dyskryminacji przez założenie.

NOWE UPRAWNIENIA PAŃSTWOWEJ INSPEKCJI PRACY (PIP)

8 lipca 2026 r. weszła w życie reforma Państwowej Inspekcji Pracy. Jej szczególnie ważnym elementem jest walka z sytuacjami, w których praca faktycznie wykonywana jest w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy, ale formalnie została „opakowana” w umowę cywilnoprawną, np. zlecenie lub B2B.

Co może zrobić PIP?

W określonych przypadkach inspektor może wydać polecenie usunięcia naruszenia. Jeżeli zostanie stwierdzone, że sposób wykonywania pracy spełnia przesłanki stosunku pracy, a nieprawidłowość nie zostanie usunięta, okręgowy inspektor pracy może wydać decyzję administracyjną stwierdzającą istnienie stosunku pracy. Od takiej decyzji przysługuje droga odwoławcza do sądu pracy.

Bardzo ważne!

Reforma nie oznacza, że każda umowa B2B czy każda umowa zlecenia może zostać automatycznie zamieniona na umowę o pracę. Nie zmieniła się sama definicja stosunku pracy. PIP otrzymała natomiast skuteczniejsze narzędzia do reagowania wtedy, gdy rzeczywisty sposób wykonywania pracy wskazuje na stosunek pracy.

Dodatkowe możliwości PIP

Reforma zwiększa również możliwości analityczne i dostęp do danych, m.in. poprzez współpracę z innymi instytucjami. Ma to ułatwić typowanie podmiotów, w których istnieje większe ryzyko naruszeń prawa pracy.

Dla pracownika oznacza to wzmocnienie ochrony przed obchodzeniem przepisów prawa pracy poprzez niewłaściwe stosowanie umów cywilnoprawnych.

Co te zmiany oznaczają dla pracownika?

Wszystkie te reformy mają wspólny mianownik: pracownik ma mieć większą wiedzę, większą przejrzystość i skuteczniejsze narzędzia ochrony swoich praw.

NOWE UPRAWNIENIA PAŃSTWOWEJ INSPEKCJI PRACY (PIP)

W 2026 roku warto sprawdzić:

• STAŻ PRACY
  Czy uwzględniono Twoje wcześniejsze zlecenia, działalność gospodarczą i inne okresy objęte nowymi przepisami?
• WYNAGRODZENIE
  Czy podczas rekrutacji otrzymałeś informację o proponowanym wynagrodzeniu?
• FORMA ZATRUDNIENIA
  Czy sposób, w jaki faktycznie wykonujesz pracę, odpowiada rodzajowi umowy, którą zawarłeś?
• MOBBING
  Czy w Twoim miejscu pracy istnieją procedury przeciwdziałania mobbingowi i czy wiesz, gdzie zgłosić problem?
• DYSKRYMINACJA
  Czy jesteś traktowany na równych zasadach i według obiektywnych kryteriów?

Najważniejsze daty – 2026

ZASADY ŚWIADOMEGO PRACOWNIKA

1. Czytaj umowę przed podpisaniem.
2. Pytaj, jeśli czegoś nie rozumiesz.
3. Kontroluj swoje wynagrodzenie.
4. Sprawdzaj liczbę przepracowanych godzin.
5. Korzystaj z urlopu.
6. Dokumentuj sytuacje, które mogą naruszać Twoje prawa.
7. Sprawdź swój staż pracy po zmianach w 2026 roku.
8. Podczas rekrutacji zwracaj uwagę na informacje o wynagrodzeniu.
9. Nie akceptuj dyskryminacji ani przemocy w miejscu pracy.
10. Jeżeli masz problem – szukaj pomocy.

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ:

• telefonicznie pod nr tel. 32 259-37-36 w godzinach pracy urzędu lub
• elektronicznie poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka KATOWICE

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

 PROFIL STOWARZYSZENIA DOGMA NA FACEBOOKU
– POST Z INFORMACJAMI NA TEMAT ZAPISÓW DO PUNKTÓW PORADNICZYCH

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ O BEZPŁATNYM PORADNICTWIE W POWIECIE PSZCZYŃSKIM:

BEZPIECZNE ZAKUPY PRZEDŚWIĄTECZNE

Okres przedświąteczny to czas wzmożonych przygotowań i zakupów, podczas których często tracimy czujność. Niestety, jest to również moment, który wykorzystują przestępcy. Aby cieszyć się spokojnymi świętami Bożego Narodzenia, warto pamiętać o kilku zasadach bezpieczeństwa podczas zakupów – zarówno w sklepach stacjonarnych, jak i w sieci.

UWAŻAJ NA KIESZONKOWCÓW

Zatłoczone miejsca – jak chronić siebie i swoje rzeczy?

• Przechowuj pieniądze, dokumenty i klucze w trudno dostępnych miejscach. Najbezpieczniej trzymać je w wewnętrznych kieszeniach odzieży.
• Torebki i plecaki trzymaj zamknięte i blisko siebie. Unikaj przechowywania wartościowych przedmiotów w tylnej kieszeni spodni.
• Podczas płacenia kartą zachowaj dyskrecję. Nigdy nie zapisuj numeru PIN na karcie, ani nie udostępniaj go osobom postronnym. 

PILNUJ DZIECI NA ZAKUPACH

• W przypadku nieplanowanej rozłąki z pociechami, poprośmy o pomoc w ich odnalezieniu pracowników obiektu handlowego.
• Młodsze dzieci, w przypadku oddalenia się od rodziców lub opiekunów, powinny zawsze wrócić do miejsca, gdzie widziały ich ostatni raz; mogą zwrócić się  o pomoc do pracownika ochrony, umundurowanego funkcjonariusza lub kobiety z dzieckiem.
• Starsze dzieci powinny mieć zapisane w telefonie komórkowym kontakty do najbliższych osób w formie skrótu ICE – In Case of Emergency (w nagłym wypadku).

CYBERPRZESTĘPCZOŚĆ – ZAKUPY ONLINE

• Kupuj wyłącznie w sprawdzonych sklepach. Sprawdź opinie i dokładne dane kontaktowe sprzedawcy.
• Uważaj na oferty z podejrzanie niskimi cenami – mogą to być fałszywe aukcje lub produkty pochodzące z przestępstwa.
• Korzystaj z bezpiecznych metod płatności, najlepiej płać za otrzymany towar przy odbiorze.
• Nigdy nie klikaj w linki z niezweryfikowanych wiadomości e-mail lub SMS. Dotyczy to szczególnie informacji o konieczności dopłaty do przesyłek.
• Uważaj na oszukańcze witryny sklepowe podszywające się pod legalnie działających przedsiębiorców. Wyłudzone dane uwierzytelniające, są w dalszym kroku wykorzystane do bezprawnego logowania się do bankowości internetowej lub przeprowadzenia transakcji internetowej przy użyciu kart płatniczych.
• E-kartki stają się popularnym sposobem przesyłania pozdrowień znajomym, niestety mogą one zawierać wirusy lub złośliwe oprogramowanie, które może zainfekować komputer. 

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA BEZPŁATNE PORADY:

• telefonicznie pod nr tel. 32 416-13-46 w godzinach pracy urzędu
• elektronicznie, pisząc na adres e-mail: pomocprawna@starostwo.rybnik.pl lub poprzez poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 
• osobiście – w urzędzie

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka POWIAT RYBNICKI

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

CYBERPRZESTĘPCZOŚĆ FINANSOWA

• Zdarzają się wyłudzenia pod pretekstem udzielania kredytów gotówkowych, gdzie cyberprzestępcy oferują nisko oprocentowane pożyczki, w zamian klienci proszeni są o wpłacenie z góry opłaty manipulacyjnej lub podanie nr karty kredytowej, skradzione w ten sposób dane wykorzystywane są do nielegalnych transakcji.
• Przestępcy tworzą także platformy inwestycyjne oraz publikują reklamy, które zachęcają do inwestycji  poprzez nielegalne wykorzystanie tożsamości osób znanych: sportowców, celebrytów czy polityków. 
• W przypadku braku znajomości zasad inwestowania cyberoszuści  często oferują swoją pomoc i doradztwo. Taka reklama to kłamstwo, a zainwestowane środki nigdy nie wracają do klienta.
• „Oszustwa miłosierdzia” polegają na prośbach o datki na cele charytatywne, niestety niektóre organizacje charytatywne są fałszywe, jeśli chcemy komuś pomóc to warto to robić przez sprawdzone organizacje oraz samemu dokładnie sprawdzić obdarowywanego.
• Czytaj ostrzeżenia na bieżąco przekazywane przez banki, Policję i FinCERT.pl – BCC ZBP.

GDY KTOŚ CIĘ PROSI O BLIK

• Nie działaj pochopnie. Najlepiej zadzwoń do tej osoby i upewnij się, że rzeczywiście potrzebuje tych pieniędzy.
• Zawsze sprawdzaj, komu wysyłasz kody do płatności mobilnych.
• Nigdy nie przekazuj pieniędzy obcym osobom.

WIDZISZ? REAGUJ!

Jeśli zauważysz podejrzane sytuacje w sklepie lub w Internecie, zgłaszaj je zawsze odpowiednim służbom. 

Apelujemy o czujność i rozsądek podczas dokonywania świątecznych zakupów, a proste porady pozwolą uniknąć przykrych świątecznych „prezentów”.

Potrzebujesz porady i pomocy – skontaktuj się z nami!

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA BEZPŁATNE PORADY:

• telefonicznie pod nr tel. 32 416-13-46 w godzinach pracy urzędu
• elektronicznie, pisząc na adres e-mail: pomocprawna@starostwo.rybnik.pl lub poprzez poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 
• osobiście – w urzędzie

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka POWIAT RYBNICKI

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

 PROFIL STOWARZYSZENIA DOGMA NA FACEBOOKU
– POST Z INFORMACJAMI NA TEMAT ZAPISÓW DO PUNKTÓW PORADNICZYCH

BEZPIECZNE ZAKUPY PRZEDŚWIĄTECZNE

Okres przedświąteczny to czas wzmożonych przygotowań i zakupów, podczas których często tracimy czujność. Niestety, jest to również moment, który wykorzystują przestępcy. Aby cieszyć się spokojnymi świętami Bożego Narodzenia, warto pamiętać o kilku zasadach bezpieczeństwa podczas zakupów – zarówno w sklepach stacjonarnych, jak i w sieci.

UWAŻAJ NA KIESZONKOWCÓW

Zatłoczone miejsca – jak chronić siebie i swoje rzeczy?

• Przechowuj pieniądze, dokumenty i klucze w trudno dostępnych miejscach. Najbezpieczniej trzymać je w wewnętrznych kieszeniach odzieży.
• Torebki i plecaki trzymaj zamknięte i blisko siebie. Unikaj przechowywania wartościowych przedmiotów w tylnej kieszeni spodni.
• Podczas płacenia kartą zachowaj dyskrecję. Nigdy nie zapisuj numeru PIN na karcie, ani nie udostępniaj go osobom postronnym. 

PILNUJ DZIECI NA ZAKUPACH

• W przypadku nieplanowanej rozłąki z pociechami, poprośmy o pomoc w ich odnalezieniu pracowników obiektu handlowego.
• Młodsze dzieci, w przypadku oddalenia się od rodziców lub opiekunów, powinny zawsze wrócić do miejsca, gdzie widziały ich ostatni raz; mogą zwrócić się  o pomoc do pracownika ochrony, umundurowanego funkcjonariusza lub kobiety z dzieckiem.
• Starsze dzieci powinny mieć zapisane w telefonie komórkowym kontakty do najbliższych osób w formie skrótu ICE – In Case of Emergency (w nagłym wypadku).

CYBERPRZESTĘPCZOŚĆ – ZAKUPY ONLINE

• Kupuj wyłącznie w sprawdzonych sklepach. Sprawdź opinie i dokładne dane kontaktowe sprzedawcy.
• Uważaj na oferty z podejrzanie niskimi cenami – mogą to być fałszywe aukcje lub produkty pochodzące z przestępstwa.
• Korzystaj z bezpiecznych metod płatności, najlepiej płać za otrzymany towar przy odbiorze.
• Nigdy nie klikaj w linki z niezweryfikowanych wiadomości e-mail lub SMS. Dotyczy to szczególnie informacji o konieczności dopłaty do przesyłek.
• Uważaj na oszukańcze witryny sklepowe podszywające się pod legalnie działających przedsiębiorców. Wyłudzone dane uwierzytelniające, są w dalszym kroku wykorzystane do bezprawnego logowania się do bankowości internetowej lub przeprowadzenia transakcji internetowej przy użyciu kart płatniczych.
• E-kartki stają się popularnym sposobem przesyłania pozdrowień znajomym, niestety mogą one zawierać wirusy lub złośliwe oprogramowanie, które może zainfekować komputer. 

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA BEZPŁATNE PORADY:

• telefonicznie pod nr tel. 32 259-37-36 w godzinach pracy urzędu lub
• elektronicznie poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka KATOWICE

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

CYBERPRZESTĘPCZOŚĆ FINANSOWA

• Zdarzają się wyłudzenia pod pretekstem udzielania kredytów gotówkowych, gdzie cyberprzestępcy oferują nisko oprocentowane pożyczki, w zamian klienci proszeni są o wpłacenie z góry opłaty manipulacyjnej lub podanie nr karty kredytowej, skradzione w ten sposób dane wykorzystywane są do nielegalnych transakcji.
• Przestępcy tworzą także platformy inwestycyjne oraz publikują reklamy, które zachęcają do inwestycji  poprzez nielegalne wykorzystanie tożsamości osób znanych: sportowców, celebrytów czy polityków. 
• W przypadku braku znajomości zasad inwestowania cyberoszuści  często oferują swoją pomoc i doradztwo. Taka reklama to kłamstwo, a zainwestowane środki nigdy nie wracają do klienta.
• „Oszustwa miłosierdzia” polegają na prośbach o datki na cele charytatywne, niestety niektóre organizacje charytatywne są fałszywe, jeśli chcemy komuś pomóc to warto to robić przez sprawdzone organizacje oraz samemu dokładnie sprawdzić obdarowywanego.
• Czytaj ostrzeżenia na bieżąco przekazywane przez banki, Policję i FinCERT.pl – BCC ZBP.

GDY KTOŚ CIĘ PROSI O BLIK

• Nie działaj pochopnie. Najlepiej zadzwoń do tej osoby i upewnij się, że rzeczywiście potrzebuje tych pieniędzy.
• Zawsze sprawdzaj, komu wysyłasz kody do płatności mobilnych.
• Nigdy nie przekazuj pieniędzy obcym osobom.

WIDZISZ? REAGUJ!

Jeśli zauważysz podejrzane sytuacje w sklepie lub w Internecie, zgłaszaj je zawsze odpowiednim służbom. 

Apelujemy o czujność i rozsądek podczas dokonywania świątecznych zakupów, a proste porady pozwolą uniknąć przykrych świątecznych „prezentów”.

Potrzebujesz porady i pomocy – skontaktuj się z nami!

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ:

• telefonicznie pod nr tel. 32 259-37-36 w godzinach pracy urzędu lub
• elektronicznie poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka KATOWICE

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

 PROFIL STOWARZYSZENIA DOGMA NA FACEBOOKU
– POST Z INFORMACJAMI NA TEMAT ZAPISÓW DO PUNKTÓW PORADNICZYCH

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ O PORADNICTWIE PRAWNYM I OBYWATELSKIM ORAZ MEDIACJACH W TYCHACH:

Black Weeks, CyberMonday  i Black Friday, czyli tzw. Czarny Piątek, to listopadowe dni, podczas których sklepy i sieci handlowe organizują duże wyprzedaże i promocje. Okazuje się jednak, że dni największych obniżek nie zawsze są przyjazne dla kupujących.

Jako to działa naprawdę?

BLACK FRIDAY

• Musisz to mieć!

Fakt istnienia daty wygaśnięcia ważności ofert i rabatów stwarza konieczność zakupu produktu, którego prawdopodobnie nie potrzebujesz. Tak, oczywiście możesz żyć bez tego produktu, ale czy naprawdę pozwolisz tej okazji wymknąć się z Twoich rąk?

• Kupno= szczęście

Otrzymujemy  czas na wyobrażenie sobie, jak „cudowne” będzie życie dzięki temu przedmiotowi i przekonanie siebie, że naprawdę jest on potrzebny. Wyobrażając sobie te wszystkie pozytywne uczucia, nie ma mowy, aby odmówić sobie tej przyjemności. Nie ma innego wyjścia, jak tylko poddać się pokusom, jakie przynosi Czarny Piątek. To byłoby szaleństwo pozwolić tej szansie uciec, prawda?

• Reset krytycznego myślenia

Zdobywanie produktów po obniżonych cenach daje przyjemność, która może osłabić nasze krytyczne myślenie, to znaczy naszą zdolność rozumowania. Eksperci wiedzą, że mózg człowieka przechodzi w „tryb kupowania” od razu po wejściu do sklepu. Od tego momentu zadaniem sprzedawców jest przekonanie klienta do wydawania pieniędzy.

PAMIĘTAJ! Black Friday to wydarzenie zapowiadane wcześniej, które powoduje:

• budowanie napięcia i okazji,
• stwarzanie wrażenia, że stać Cię na więcej,
• zapowiadany towar wydaje się oczekiwany i wymarzony,
• dzięki zniżkom czujemy się wyjątkowo,
• myślimy o sobie, jak o zdobywcach,
• to, które marki i sklepy cię skuszą, zależy od Ciebie…

PUŁAPKI NA KLIENTÓW

• Cena czyni cuda – żonglerka cenami

czyli stwarzanie pozoru, że promocja jest atrakcyjna poprzez podnoszenie cen kilka dni wcześniej, by tuż przed słynnym świętem zakupowym je obniżyć.. Cena ta jest prawdopodobnie wciąż wysoka, ale strategia polega na tym, że konsument widzi, że cena początkowa była znacznie wyższa.

Pamiętaj!

– normą w BlackWweek są obniżki o 30-50 proc. Okazja, że jakiś produkt jest tańszy o 90 proc., jest podejrzana. Strategie marketingowe stosowane przez duże firmy dążą do pozyskania większej liczby klientów i sprzedania im dokładnie tego, czego chcą po cenie, którą wcześniej nałożyły dlatego ceny warto sprawdzić już teraz.

– polskie przepisy nakładają na handlowców obowiązek podawania ceny najniższej z 30 dni, ale trzeba brać pod uwagę, że pod koniec listopada nie każdy się do tego zastosuje.

• Promocyjne „przynęty” czyli zachęcanie rzekomo wysoką obniżką do zakupu różnych artykułów, podczas gdy w rzeczywistości promocja dotyczy jedynie wybranych produktów. Klient widzi informację „drugi produkt za -50%”, po czym okazuje się, że chodzi wyłącznie o towary konkretnej marki, a nie cały asortyment sklepu.

• Niejasne naliczanie rabatów zamiast deklarowanej wysokiej obniżki ceny, klient otrzymuje mniejszy upust.

• Anulowanie opłaconych zamówień najczęściej z powodu błędu systemu.

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA BEZPŁATNE PORADY:

• telefonicznie pod nr tel. 32 259-37-36 w godzinach pracy urzędu lub
• elektronicznie poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka KATOWICE

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

PYTANIA, NA KTÓRE WARTO ZNAĆ ODPOWIEDZI

Czy mam prawo do reklamacji towarów kupionych na wyprzedaży?

Produkty kupione na wyprzedaży w Black Friday (Czarny Piątek), czy  Cyber Monday można reklamować. W tych dniach sklepy stacjonarne i internetowe tak jak każdego innego, muszą respektować prawa konsumenta.

Czego mogę żądać przy reklamacji?

Od tego roku  zmieniły się zasady reklamacji towarów, zarówno kupionych w sklepie stacjonarnym, jak i w internecie. W wypadku pierwszej reklamacji możemy liczyć na naprawę towaru albo wymianę. Dopiero, gdy przedsiębiorca odmówi usunięcia wady albo wymiany, konsument otrzyma prawo odstąpienia od umowy.

Ile czasu mam na reklamację 2023?

Nowe przepisy wydłużyły okres domniemania i wynosi ono obecnie 2 lata (art. 43c ust 1 ustawy [2]). Termin udzielenia odpowiedzi na reklamację wynosi 14 dni kalendarzowych i dotyczy wyłącznie żądań: naprawy, wymiany lub obniżenia ceny.

Czy mogę zwrócić produkt?

Przyjęcie zwrotu w sklepie stacjonarnym zależy tylko od dobrej woli sprzedawcy. Przepisy zakładają bowiem, że kupując „na miejscu”, jesteśmy w stanie dokładnie sprawdzić interesujący nas produkt, przymierzyć czy wypytać o szczegóły.

A jeśli przy kasie cena okaże się wyższa, niż na wywieszce albo metce?

Jeśli cena przy kasie okaże się wyższa niż na wywieszce na półce lub na metce, masz prawo kupić towar w korzystniejszej dla Ciebie cenie.  Zwróć uwagę na to, czy „promocja” rzeczywiście jest atrakcyjna – czy sprzedawca sztucznie nie podwyższył ceny wyjściowej.

Jak najbezpieczniej zapłacić w sieci i w sklepie?

 Wybieraj wyłącznie zaufane sklepy internetowe. Nie kupuj online, korzystając z niezabezpieczonej sieci Wi-Fi. Nie podawaj wrażliwych danych dostępowych do karty płatniczej. Sprawdzaj czy połączenie ze sklepem jest zabezpieczone.

Co jest bezpieczniejsze BLIK czy karta?

Wypłaty BLIK-iem bezpieczniejsze niż kartą, bo w tej transakcji nie ma danych karty. To dlatego, że oszuści działają nie tylko w internecie. Swoich praktyk próbują również przy bankomatach, wykorzystując nakładki na klawiaturę, pozyskujące kody PIN, czy specjalne wkładki umożliwiające odczyt paska magnetycznego. Przed potwierdzeniem transakcji BLIK sprawdź dwa razy, ile wynosi kwota i do kogo ona trafi. Nie klikaj w linki otrzymywane od nieznanych numerów.

Czy muszę sprawdzić przesyłkę przy kurierze?

Do praw odbiorcy paczki należy między innymi sprawdzenie jej zawartości w obecności kuriera. Jednak aby tak się stało, najpierw należy podpisać odbiór przesyłki – tak wynika z przepisów prawa przewozowego, gdzie można znaleźć wzmiankę o odpowiedzialności osoby, w której posiadaniu jest przesyłka. Sprawdzenia zawartości przesyłki trzeba dokonać w obecności kuriera.

Towar został uszkodzony w czasie przesyłki, co robić?

Przesyłka dotarła uszkodzona, należy zgłosić ten fakt kurierowi podczas odbioru przesyłki i poprosić o spisanie protokołu szkody. Protokół powinien być podpisany zarówno przez ciebie, jak i przez kuriera doręczającego przesyłkę. Można również odmówić przyjęcia przesyłki, po wcześniejszym sporządzeniu wraz z kurierem protokołu szkody, gdzie umieszcza się informację o odmowie.

GDZIE SZUKAĆ POMOCY?

Gdy zostaliśmy oszukani podczas robienia zakupów, możemy liczyć na bezpłatną pomoc prawną. Istnieje kilka możliwości, by ją uzyskać:

Punkty Nieodpłatnego Poradnictwa Obywatelskiego w Katowicach:

Aktualną listę punktów poradniczych można znaleźć na stronie: https://dogma.org.pl/lokalizacje/katowice/  

Miejscy i Powiatowi Rzecznicy Konsumentów w województwie śląskim

Aktualną listę rzeczników można znaleźć na stronie: https://katowice.wiih.gov.pl/p,111,rzecznicy-konsumentow-w-woj-slaskim

Infolinia Konsumencka

w sprawach prostych bez analizy dokumentów, nr tel.: 801 440 220 oraz 22 290 89 16

Konsumenckie Centrum E-porad

w sprawach prostych oraz wymagających analizy dokumentów, adres e-mail: porady@dlakonsumentow.pl

Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej

Więcej informacji można znaleźć na stronie: https://katowice.wiih.gov.pl/ 

Potrzebujesz porady i pomocy – skontaktuj się z nami!

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ:

• telefonicznie pod nr tel. 32 259-37-36 w godzinach pracy urzędu lub
• elektronicznie poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka KATOWICE

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

 PROFIL STOWARZYSZENIA DOGMA NA FACEBOOKU
– POST Z INFORMACJAMI NA TEMAT ZAPISÓW DO PUNKTÓW PORADNICZYCH

Najczęstsze skojarzenia ze słowem „przemoc” to podbite oczy, sińce, zaciśnięte pięści, bójka. Rzadziej w pierwszej chwili myślimy o przemocy psychicznej, która przecież potrafi zranić dużo bardziej niż pięści, a nawet doprowadzić ofiarę do samobójstwa. Jedną z odmian przemocy psychicznej jest przemoc finansowa (ekonomiczna).

Mówi się o tej formie przemocy – przeźroczysty problem. Dlaczego? Ponieważ na wierzchu nie widać ran, tak jak w przypadku przemocy fizycznej. Problem jest dużo bardziej ukryty, często niewidoczny. Zapraszamy do przeczytania materiałów dotyczących tego, jakie są przejawy przemocy finansowej, z jakimi konsekwencjami prawnymi powinna liczyć się osoba stosująca ten rodzaj przemocy, a także gdzie szukać wsparcia w takich sytuacjach.

Czym jest przemoc ekonomiczna?

O przemocy ekonomicznej mówimy wtedy, gdy jej sprawca używa pieniędzy albo innych wartości materialnych do zaspokojenia swojej potrzeby władzy i kontroli. Wykorzystując dostęp do pieniędzy podporządkowuje sobie drugą osobę. Czasem uniemożliwia jej dostęp do konta, w innych wypadkach wydziela i kontroluje jej wydatki, utrudnia jej podjęcie pracy lub przyczynia się do utraty pracy. Pieniądze stają się kartą przetargową. Partner/ka uzależnia przekazanie środków na utrzymanie rodziny od spełnienia jego warunków, szantażem zmuszając swoją ofiarę do posłuszeństwa.

Nikola została sama z trójką dzieci. Mąż zostawił ją i nie płaci na nie alimentów. Magda chciałaby wrócić do pracy, ale mąż uważa, że powinna zostać w domu i nie pozwala jej szukać zatrudnienia. Grzesiek pracuje na budowie po 12 godzin dziennie, aby utrzymać sześcioosobową rodzinę. Chciałby, żeby żona poszła do pracy choć na pół etatu i dołożyła się do rachunków, jednak ona odmawia.

Kaśka przed urodzeniem dzieci pracowała w Biedronce. Po urodzeniu Mai i Kuby przez 5 lat była z nimi w domu. Teraz, kiedy Kuba poszedł do przedszkola, chciałaby wrócić do pracy. Tym bardziej, że jej partner Marek zarabia ok 2500 zł na rękę i cały czas narzeka, że utrzymanie rodziny tyle kosztuje, więc Kasia chciałaby dorobić chociaż do rachunków. Jednak Marek bardzo się denerwuje, kiedy tylko Kaśka wspomina o powrocie do pracy. Mówi, że jej miejsce jest w domu przy dzieciach, jak pójdzie do pracy to tak o wszystko nie zadba, a on przecież potrafi utrzymać rodzinę. Partnerzy coraz częściej kłócą się o sprawy finansowe, Kaśka jest coraz bardziej zestresowana tą sytuacją.

Z pewnością powyższe lub podobne historie są Ci znane, być może sam/a doświadczasz właśnie takich problemów. To właśnie przemoc finansowa (ekonomiczna), która jest rodzajem przemocy psychicznej. Ofiara traci możliwość decydowania o swoim życiu, staje się uzależniona od oprawcy, który wydziela jej środki do życia według własnego uznania. To może powodować utratę poczucia własnej wartości i poczucia sprawczości, co skutkuje depresją, a w skrajnych przypadkach może prowadzić do samobójstwa.

O przemocy ekonomicznej mówimy również wtedy, gdy partner pasożytuje na pracy partnerki, nie płaci alimentów, bez jej wiedzy zaciąga kredyty lub przywłaszcza sobie środki przeznaczone na utrzymanie rodziny, przerzucając na nią odpowiedzialność za utrzymanie domu.

Sylwia pracuje w agencji reklamowej, jej partner z wykształcenia jest politologiem, a pracował już w różnych miejscach – w sklepie internetowym, w urzędzie, w agencji nieruchomości. Nigdzie jednak mu się nie podobało i odchodził po krótkim czasie. Obecnie nigdzie nie pracuje, bo żadna oferta nie jest dla niego odpowiednia. Koszty utrzymania domu, dwóch osób i psa w całości spoczywają na Sylwii, która jest tym coraz bardziej sfrustrowana.

Przemoc ekonomiczna jest szczególnie bolesna, gdy dotyka kobiet, które nie pracują, gdyż prowadzą dom i wychowują dzieci. Żywią one często błędne przekonane, że zarabiający mężczyzna ma wyłączne prawo do decydowania o sposobie wydawania pieniędzy, a zaspokajanie potrzeb rodziny zależy tylko od jego dobrej woli.

Halina nie pracuje, zajmuje się domem i czwórką dzieci, a mąż pracuje zawodowo. Już wiele lat temu ustalili w małżeństwie taki podział obowiązków. Jednak od kiedy pojawiło się 500+ mąż uznał, że te łącznie 2000 zł powinny Halinie wystarczyć na utrzymanie domu i opłacenie rachunków, w związku z czym odciął jej dostęp do swojej pensji. Nie łoży na utrzymanie domu, czasem tylko kupi coś dzieciom. Halina nie wie, co mąż robi ze swoimi dochodami, a jej ledwie starcza na rachunki i jedzenie.

Przemoc ekonomiczna a inne rodzaje przemocy

Zgodnie z badaniami przeprowadzonymi w USA w 90% przypadków przemoc finansowa łączyła się w jednym domu z innymi rodzajami przemocy: fizyczną, psychiczną, seksualną. Niestety, uzależnienie ekonomiczne często powstrzymuje ofiary od zgłoszenia się do odpowiednich służb po pomoc.

Ala mieszka z mężem i córką z pierwszego małżeństwa. Mąż ma problem z alkoholem, pod jego wpływem bije Alę, wyzywa m.in. od pasożytów i nierobów. Ala z córką muszą czasem uciekać z domu. Ala czasem myśli o zgłoszeniu się na Policję, ale mieszkanie, które zajmują, należy do męża, tylko on pracuje i ma oszczędności. Ala ma kartę do wspólnego konta, ale jeśli pokłóci się z mężem ten zabiera kartę ze sobą w trasę. Wtedy Ala nie ma z czego żyć. Mąż cały czas grozi, że wyrzuci ją z domu i pozbawi środków do życia, jeśli gdzieś na niego doniesie. Ala nie chce iść z córką do schroniska, więc nikomu nie mówi, co dzieje się w domu. Jest załamana, straciła już siły i wiarę, że kiedyś będzie lepiej.

Historia Ali wydarzyła się naprawdę. W końcu znalazła ona w sobie siłę, aby uciec od męża do hostelu przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie. Otrzymała wsparcie od służb: Policji, pracowników PCPR, psychologów, lekarzy psychiatrów, prawników. Dzięki pomocy socjalnej udało jej się utrzymać w pierwszym okresie po wyprowadzce. Złożyła do sądu pozew o rozwód i wniosek o podział majątku małżeńskiego. Powoli wyszła na prostą – znalazła pracę, wynajmuje mieszkanie, układa sobie życie na nowo.

Jeśli widzisz wokół siebie przemoc – INTERWENIUJ !!!

Ofierze przemocy możesz zaproponować wizytę w punkcie nieodpłatnych porad.

Nasi prawnicy i doradcy za darmo i w pełni anonimowo udzielą jej pomocy .

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ PRAWNĄ:

• • telefonicznie pod nr tel. 32 43 92 239 w godzinach pracy urzędu lub
  • elektronicznie: mailowo: pomocprawna@um.rybnik.pl lub poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 
  • osobiście – w Urzędzie Miasta Rybnika przy ul. Bolesława Chrobrego 2, pok.213 (w godzinach pracy urzędu)

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka RYBNIK

Pomoc możesz również uzyskać w Ośrodku Pomocy Społecznej. W sytuacjach krytycznych wzywaj Policję pod numerem alarmowym 112. 

PRZYKŁADY PRZEMOCY EKONOMICZNEJ W RELACJI

• Wydzielanie środków i skrupulatne kontrolowanie wydatków
• Uniemożliwianie/ograniczanie dostępu do rodzinnych środków finansowych np. konta bankowego
• Zmuszanie do składania fałszywych zeznań podatkowych
• Ograniczanie możliwości podjęcia pracy zarobkowej
• Zmuszanie do podpisywania zobowiązań finansowych np. pożyczka, kredyt
• Zmuszanie partnera/kę o proszenie się o pieniądze
• Odmawianie prawa posiadania własnych środków finansowych na własne wydatki
• Zabieranie wynagrodzenia, dostępu do konta, kart bankowych
• Zmuszanie do pracy w firmie rodzinnej bez otrzymywania wynagrodzenia
• Zakaz wykonywania pracy zawodowej
• Niszczenie rzeczy osobistych
• Ukrywanie informacji o sytuacji finansowej rodziny
• Kontrolowanie dostępu do opieki zdrowotnej
• Zakazywanie lub utrudnianie dostępu do edukacji
• Wyłączenie z podejmowania decyzji finansowych
• Uchylanie się od płacenia alimentów

CELOWE UZALEŻNIENIE OD DRUGIEJ OSOBY

Sprawca lub sprawczyni przemocy ekonomicznej często uzależnia od siebie drugą osobę, zaniżając jej poczucie własnej wartości mówiąc, że jest bezwartościowa, że sobie sama nie poradzi, że nie jest w stanie sama się utrzymać.

Z przemocą ekonomiczną mamy do czynienia w związku również wtedy, kiedy partner/ka wykorzystuje pieniądze jako kartę przetargową, uzależnia przekazanie środków na potrzeby drugiej osoby i prowadzenie domu od spełnienia jego/jej warunków, szantażem zmuszając do posłuszeństwa.

Celowe uzależnienie finansowe, wydzielanie, kontrolowanie, nadmierne krytykowanie wydatków, to przejaw przemocy. Niestety wciąż wiele osób, które doświadczają agresywnych, upokarzających zachowań w tym obszarze, nie wie, że ma prawo i może zwrócić się o pomoc.

Do niedawna przemoc ekonomiczna w polskim prawie w ogóle nie istniała. Zmieniła to nowelizacja Ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej. 

ZADŁUŻANIE

Piszę w sprawie mojej siostry – chciałabym jej pomóc. Rok temu moja siostra odkryła, że jej mąż ma do spłacenia wiele pożyczek (40 łącznie) – znalazła pełne worki upomnień, ponagleń i różnych tego typu karteluszek. Doszło do tego, że komornik chciał zająć dom.

 

Rodzina zmobilizowała się i częściowo spłaciła długi. Szwagier obiecywał, że nigdy więcej tego nie zrobi. Niestety już dwa miesiące później zaciągnął nowe pożyczki ( chwilówki) nie przyznając się do tego.

 

Jakiś miesiąc temu siostra przypadkiem znalazła nowe upomnienia. 6 czy 8 następnych pożyczek. Szwagier wykrada jej pieniądze z domu, pożycza u znajomych i do niczego się nie przyznaje. Oskarża dzieci (już dorosłe) o to, że to one lub ich przyjaciele wykradają pieniądze, a swoja żonę wyzywa od wariatek. Siostra jest strzępkiem nerwów i ciągle kombinuje skąd wziąć pieniądze na spłatę długów.

WSPÓLNOŚĆ MAJĄTKOWA W MAŁŻEŃSTWIE

Osoby pozostające w związkach małżeńskich z ustawową wspólnością majątkową:

I. Posiadają majątek wspólny.

Wspólność majątkowa obejmuje to, co zostało nabyte po ślubie przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Do majątku wspólnego należą w szczególności:

• pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków
• dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków
• środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków
• kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS

II. Oboje małżonkowie są zobowiązani do utrzymywania rodziny, mogą jednak dokonać pomiędzy sobą podziału pracy w gospodarstwie domowym i pracy zarobkowej.

Obowiązki mają być równe, ale niekoniecznie jednakowe. Zatem osobiste starania o wychowanie dzieci i prowadzenie domu mogą czynić zadość obowiązkowi utrzymania rodziny i być zrównane z uzyskiwaniem dochodów z pracy zawodowej. Jeśli jeden z małżonków posiada mieszkanie, musi je udostępnić drugiemu do zamieszkania.

III. Jeżeli jeden z małżonków nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny

(np. nie przekazuje swojej pensji na utrzymanie domu, nie płaci rachunków), sąd może nakazać, ażeby wynagrodzenie za pracę albo inne należności, przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane bezpośrednio do rąk drugiego małżonka, czyli żona może odbierać pensję męża.

Ola co jakiś czas kłóci się poważnie z mężem. Niestety, w okresie konfliktu główną „kartą przetargową” męża jest odcięcie jej od pieniędzy. Ola dowiedziała się, że może sama odbierać pieniądze z wypłaty od pracodawcy męża, za które utrzyma dom i kupi żywność, z czego skorzysta również jej mąż. Kiedy znowu zaczęli się kłócić, Ola niezwłocznie złożyła stosowny wniosek do sądu. Po uzyskaniu orzeczenia zaniosła je do pracodawcy i teraz raz w miesiącu odbiera w firmie wypłatę męża.

Pamiętaj !!!

Pensja za pracę, dochody z działalności gospodarczej czy z gospodarstwa rolnego  są majątkiem wspólnym!

Współmałżonek nie może zabraniać Ci korzystać z tych pieniędzy albo ukrywać ich przed Tobą!

Niestety dla związków nieformalnych nie zostały przewidziane tożsame przepisy, a wyegzekwowanie środków na utrzymanie może być trudniejsze. Przede wszystkim warto wtedy skorzystać z możliwości dochodzenia alimentów na dzieci.

Przestępstwo niealimentacji

Najczęstszą formą przemocy ekonomicznej jest niepłacenie alimentów. Niealimentacja jest przestępstwem polegającym na uchylaniu się przez sprawcę od ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Około miliona dzieci w Polsce nie otrzymuje alimentów ani od drugiego rodzica ani z Funduszu Alimentacyjnego. O zapewnienie dzieciom godnych warunków życia muszą dbać samodzielni rodzice – w niemal 97% są to samotne matki.

W Polsce niepłacenie alimentów jest przestępstwem, za które grozi kara:

• grzywny
• ograniczenia wolności
• pozbawienia wolności

Co zrobić, gdy dłużnik nie płaci alimentów?

Krok pierwszy: Sprawdzenie czy ugoda/wyrok posiadają nadaną klauzulę wykonalności, stanowiącą tytuł egzekucyjny. Jeśli ugoda/wyrok nakładająca obowiązek alimentacyjny nie posiadają klauzuli wykonalności to należy wnieść do sądu o nadanie tej klauzuli.

Krok drugi: Ugoda/wyrok posiadający klauzulę natychmiastowej wykonalności stanowi tytuł egzekucyjny, który należy złożyć do Komornika z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Krok trzeci: Jeżeli Komornik uzna, że postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne należy zgłosić się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Bytomiu, w celu rozpoczęcia działań przeciwko dłużnikowi.

Krok czwarty: Brak zapłaty alimentów stanowiących co najmniej równowartość 3 świadczeń okresowych umożliwia złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na Policję.

Krok piąty: Osoba, której dłużnik alimentacyjny nie płaci alimentów może uzyskać środki z Funduszu Alimentacyjnego. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 900 zł. W przypadku wyższych dochodów obowiązuje zasada złotówka za złotówkę.

Osoba, która zobowiązana jest płacić alimenty, a nie wywiązuje się z tego w sposób uporczywy, podlega również odpowiedzialności karnej. Warunkiem uznania niealimentacji za przestępstwo jest to, aby łączna wysokość powstałych zaległości stanowiła równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo, aby opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosiło co najmniej 3 miesiące.

Kto może złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa uporczywej niealimentacji?

Może to zrobić wierzyciel alimentacyjny, jego pełnomocnik lub przedstawiciel ustawowy oraz Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie.

Gdzie należy złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnia przestępstwa uporczywej niealimentacji?

Zawiadomienie można złożyć na piśmie lub ustnie na Komisariacie Policji.

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ PRAWNĄ:

• • telefonicznie pod nr tel. 32 43 92 239 w godzinach pracy urzędu lub
  • elektronicznie: mailowo: pomocprawna@um.rybnik.pl lub poprzez stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 
  • osobiście – w Urzędzie Miasta Rybnika przy ul. Bolesława Chrobrego 2, pok.213 (w godzinach pracy urzędu)

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka RYBNIK

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

 PROFIL STOWARZYSZENIA DOGMA NA FACEBOOKU
– POST Z INFORMACJAMI NA TEMAT ZAPISÓW DO PUNKTÓW PORADNICZYCH

Jesteśmy społecznie odpowiedzialni i chcemy tworzyć świat, który będzie bezpieczny dla dzieci. Dlatego nasze Stowarzyszenie włączyło się w tym roku do ogólnopolskiej kampanii „Dzieciństwo bez Przemocy 2025”. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę (FDDS) oraz Krajowa Koalicja na Rzecz Ochrony Dzieci zainaugurowały drugą edycję ogólnopolskiej kampanii społecznej „Dzieciństwo bez Przemocy 2025”. Akcja potrwa do 19 listopada, który jest Międzynarodowym Dniem Przeciwdziałania Przemocy Wobec Dzieci.

Tegoroczna kampania, której głównym przesłaniem jest hasło „DOBRE DZIECIŃSTWO DAJE DZIECKU MOC”, koncentruje się na fundamentalnym znaczeniu budowania bliskich, wspierających relacji w rodzinie i szkole. Organizatorzy podkreślają, że codzienna obecność, wsparcie i docenianie ze strony dorosłych są fundamentem, który buduje odporność psychiczną i poczucie własnej wartości dzieci – zasoby niezbędne na całe życie.

Potrzeba i skala problemu:

• Z badań wynika, że 79% dzieci i nastolatków doświadczyło w swoim życiu przemocy.
• Aż 66% dzieci doświadcza przemocy ze strony rówieśników.
• 32% doznaje jej ze strony bliskich dorosłych.
• Mimo zakazu stosowania kar fizycznych, co trzeci Polak wciąż uważa je za dopuszczalne.

Moi rodzice rozwodzą się

Nasze stowarzyszenie włącza się w kampanię poprzez skupienie się na trudnym problemie przemocy wobec dzieci, które doświadczają rozwodu rodziców.

W Polsce rozwodzi się rocznie 60 tysięcy małżeństw.

• Kryzys w związku to trudna sytuacja dla rozstających się partnerów, ale dla niewinnego dziecka to prawdziwy dramat.
• Można sprawić, by malec przeżył rozwód rodziców bez regresu w rozwoju.
• Nie ma dzieci, które przeżyłyby rozwód rodziców bez szwanku. Ale niektóre radzą sobie z tą zmianą lepiej niż inne.
• Dochodzenia do równowagi po rozwodzie zajmuje rodzicom i dzieciom kilka lat.

Rozwód rodziców, w kontekście “Dzieciństwa bez Przemocy”, jest kluczowym momentem, w którym szczególnej ostrożności wymaga zapewnienie dziecku bezpieczeństwa emocjonalnego.

Kampania “Dzieciństwo bez Przemocy” promuje, aby w takiej sytuacji rodzice chronili dziecko przed przemocą emocjonalną i psychiczną, np. nie wciągając go w konflikty, nie obarczając winą za rozstanie i nie oczerniając drugiego rodzica. Ważne jest, aby rozmowa była dostosowana do wieku dziecka, zapewniała je o miłości rodziców i tym, że nie jest ono odpowiedzialne za ich decyzję. Dbanie o zaspokojenie jego potrzeb, wspieranie jego autonomii i budowanie zaufania to kluczowe elementy, które pomagają w procesie adaptacji. 

Rozwód krzywdzi

• Konwencja o Prawach Dziecka w I części w rozdziale zatytułowanym: „Prawo do wychowania w rodzinie” art. 18 ustanowiono, że;
  Państwa-Strony podejmują wszelkie możliwe starania dla pełnego uznania zasady, że oboje rodzice ponoszą wspólną odpowiedzialność za wychowanie i rozwój dziecka. Jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka ma być przedmiotem ich największej troski.Rozstanie rodziców, ich rozwód, wyprowadzenie się z domu mamy lub taty są zwykle dla dziecka bolesnym przeżyciem.
• Podczas rozwodu dziecko jest świadkiem, a często uczestnikiem wielu konfliktów naruszających jego poczucie bezpieczeństwa. Rodzice skupieni na własnych problemach, najczęściej nie zdają sobie sprawy, jak silnie przeżywa wszystko, co dzieje się między nimi.  
• Rozwód rodziców niemal zawsze jest doświadczeniem negatywnym dla dziecka, nie zawsze musi jednak działać niszcząco.
• W literaturze pojawia się określenie depedagogizacji dzieciństwa, ponieważ młody człowiek traci swoją dziecięcą przestrzeń i staje wobec wielu problemów i zadań tak jak osoba dorosła.

Co przeżywa dziecko? – doświadczenie przemocy

• Dzieci w rodzinach rozwiedzionych mają bardzo trudną sytuację emocjonalną, opiekuńczą i wychowawczą.
• Dla dziecka rozwód nie jest tylko prawnym aktem, ale przede wszystkim emocjonalnym, i wiąże się z rodzicielskim cierpieniem.
• Rozwód osieroca dziecko, ponieważ zostaje ono pozbawione stałych relacji z drugim rodzicem. Dziecko tęskni za rodzicem nieobecnym, za spotkaniami z nim, do których z różnych przyczyn nie dochodzi.
• Dzieci, które zostają odtrącone i odrzucone przez jednego z rodziców, przeżywają uczucie nieodwzajemnionej miłości, mają poczucie braku bezpieczeństwa, troski i opieki oraz świadomość opuszczenia przez bliską osobę
• Rozwód rodziców przyczynia się do odczuwania przez dzieci inności i odmiennej od innych sytuacji. Chcą one być kochane tak jak dawniej, pragną mieć oboje rodziców, często muszą też znosić różne przykrości i upokorzenia
• Bagaż bolesnych doświadczeń dzieci dźwigają już przez całe dalsze życie, ponieważ ich wychowanie różni się od dzieci wychowywanych w pełnej rodzinie. Rozwód rodziców wpływa na dziecko w różny sposób w zależności od tego, w jakim jest ono wieku.

Jak dzieci rozumieją rozwód?

• Niemowlęta – brak zrozumienia
• Dwu – trzylatki – rozumieją, że jedno z rodziców nie mieszka w domu, ale nie wiedzą dlaczego 
• Przedszkolaki – rozumieją, że rodzice są źli, smutni i nie mieszkają razem, ale nie rozumieją dlaczego
• Szkoła podstawowa – zaczynają rozumieć, co to jest rozwód, np. że rodzice już się nie kochają i nie będą ze sobą mieszkać
• Licealiści – rozumieją, co to rozwód, ale mogą okazywać brak akceptacji 

Jak dzieci reagują na rozstanie rodziców?

W przedziale wiekowym 3 – 5 lat

• żyje nadzieją, że znów będziecie razem
• ma poczucie, że straciło rodzica, może prowadzić to do agresji wobec rodzica, partnera, rodzeństwa, nauczycielek w przedszkolu 
• wzrasta poczucie opuszczenia 
• może brać nas siebie winę za rozpad waszego małżeństwa 
• może cofnąć się do wcześniejszych etapów rozwoju, kiedy było malutkie i miało pełną opiekę obojga rodziców, może wyrażać to w moczeniu się w nocy, ssaniu kciuka, wzmożonym przytulaniu się 
• może mieć kłopoty z zasypianiem, nocny płacz, lęki 

W przedziale wiekowym 6 – 8 lat

• może przeżywać przytłaczające uczucie smutku – szloch, popłakuje
• tęsknota za rodzicem, który z nim nie mieszka
• może odczuwać lęk przed tym, że straci również tego rodzica, który z nim mieszka
• może okazywać złość na tego rodzica, którego obwinia za rozpad związku
• może czuć presje, że musi wybierać wobec kogo być lojalnym
• liczy, że rodzice zejdą się

W przedziale 8 – 12 lat

• może obwiniać i wyrażać silną złość do rodzica, którego uważa za sprawcę rozwodu, może odrzucać „złego rodzica”
• może przeżywać głębokie poczucie straty, żalu i bezradności 
• może wstydzić się przed innymi tego, co dzieje się w rodzinie
• może zachowywać się agresywnie wobec rówieśników, nauczycieli i innych osób – taka agresja jest próbą rozładowania nagromadzonej złości lub karaniem kogoś w zastępstwie winnego rodzica
• może doświadczać różnych dolegliwości takich bóle głowy i brzucha oraz trudności ze snem 
• może mieć problemy z wiarą i pewnością siebie co może skutkować gorszymi wynikami w szkole 

Przedział wiekowy 13 – 18 lat

• może czuć się nadmiernie obciążone emocjonalnym wspieraniem rodzica lub zajmowaniem się młodszym rodzeństwem
• może czuć się zmuszane do podjęcia samodzielnej decyzji, z którym rodzicem chce zostać
• może oczekiwać, że wynagrodzisz mu straty związane z rozwodem, np. materialnie
• może być nieufne wobec ludzi i wobec trwałości związków między nimi 
• może przeżywać chroniczne zmęczenie, może mieć problemy z koncentracją 
• może wycofywać się z kontaktów z rodzicami 

Jak krzywdzimy?

Dziecko uwikłane w proces

W tym modelu jest ono zaangażowane w walkę pomiędzy rodzicami, odbywa się to na przykład poprzez dyskredytację partnera w oczach dziecka czy próbami przekupienia go. W momencie gdy dziecko staje się obiektem walki pomiędzy rodzicami, wzrasta u niego jego poczucie niepewności i dezorientacji, ponieważ jest stawiane wobec konieczności wybrania strony, co sprowadza się do dramatycznego wyboru pomiędzy ojcem a matką.

Dziecko wykluczone z procesu

W tej sytuacji rodzice starają się izolować je od tego, co się między nimi dzieje. Małżonkowie nie rozmawiają z dzieckiem, nie informują, co się wydarzy, a także jaki to będzie miało wpływ na ich życie. Często jedynie informują o konkretnych ustaleniach, nie tłumacząc mu, dlaczego zostały przyjęte. Ten model podejścia do rozwodu wywołuje szereg negatywnych konsekwencji dla dziecka, ponieważ czuje się ono postawione przed faktem dokonanym, nie otrzymuje niezbędnego wsparcia i pomocy. Może także odczuwać lęk oraz bezsilność wobec otaczającego go świata.

Czego najczęściej obawiają się dzieci, gdy rodzice się rozstają?

• mama, albo tata powiedzą mi, że rozwód jest przeze mnie
• rodzice zaczną się bić, albo krzyczeć na siebie  – zrobią sobie krzywdę
• mój tata powie mi, że nie lubi kiedy jestem z mamą  i odwrotnie
• wyprowadzimy się z domu
• nie będzie moich zabawek
• mama będzie nieszczęśliwa, będzie płakała

Role, jaki przybierają dzieci wciągnięte w konflikt między rodzicami: 

• Posłaniec – przekazujący wiadomości od jednego rodzica do drugiego 
• Mediator – próbuje tłumaczyć jedno przed drugim, i doprowadzić do zgody między rodzicami 
• Sojusznik i emocjonalna podpora  – jednego rodzica 
• Decydent – którego rodzice się radzą i obarczają odpowiedzialnością za swoje decyzje
• Kozioł ofiarny – kiedy rodzice odreagowują na nim swoje kłótnie i stresy
• Powiernik – kiedy jedno z rodziców traktuje swoje dziecko, jak osobę dorosłą, terapeutę
• Parter w zastępstwie taty/mamy
• Niania do rodzeństwa 
• Sędzia  – kiedy rodzice zmuszają do osądzania, kto miał rację w sporze 
• Uciekinier 

Jak rozmawiać i postępować, by nie krzywdzić?

Dziecko włączone w proces

• To model, w którym rodzice rozmawiają z nim o zaistniałej sytuacji, dając mu przestrzeń do wyrażenia jego emocji i opinii.
• Rozmowa o tym, jak teraz będzie wyglądało ich życie, sprawia, że czuje się ono ważne, ogranicza jego poczucie odrzucenia i bezradności.
• Takie postępowanie z dzieckiem w czasie trwania rozwodu – z uwzględnieniem jego punktu widzenia – zmniejsza długofalowe negatywne konsekwencje psychologiczne Nie bądźmy sędziami, nie mówmy nieprawdy.
• Nie róbmy z partnera potwora w oczach dziecka.
• Pamiętajmy ten partner to ukochany tata, bądź mama dla dziecka, ktoś najważniejszy w ich życiu. 

Jak postępować w trakcie i po rozwodzie (rozstaniu)

• Jeżeli to możliwe, unikajmy sporów sądowych o dziecko, mediacje rodzinne są zdecydowanie bardziej wskazane.
• Odłóżmy na bok urazy osobiste, gdy rozmawiamy z eks o dziecku: Nie musimy się przyjaźnić, ale możemy wypracować rodzaj wzajemnych stosunków, który sprzyja wykonywaniu waszej roli jako matki, ojca, im lepsze między wami psują relacje, tym łatwiej dziecku znieść wasz rozwód i tym lepszym rodzicem będziesz dla swojego dziecka. 
• Nie kłóćmy się w obecności dziecka: Bez względu na wiek dziecka, zawsze przynosi mu to szkody.
• Nie róbmy z dziecka szpiega, czy posłańca: nie rozmawiaj z drugą stroną za pośrednictwem dziecka, nie posługuj się nim, żeby coś uzyskać, ani nie wypytuj go o sytuację osobistą drugiego rodzica. Jeżeli dziecko przekazuje nam informacje od drugiego rodzica, stanowczo odpowiedzmy mu, że chcemy dostawać te informacje bezpośrednio od rodzica, a nie przez dziecko – to ulży dziecku i sprawi, że nie będzie przekłamań, zdejmiemy także odpowiedzialność z dziecka.
• Nie róbmy z dziecka swojego sojusznika w walce z eks  – pamiętajmy dziecko chce kochać was oboje. Nie pytajmy więc kogo z was bardziej kocha, kto jest w jego  życiu ważniejszy, kto lepszy.
• Nie mówmy dziecku, czego mają nie mówić.
• Nie mówmy źle o drugim rodzicu przy dziecku.
• Włączajmy drugiego rodzica w wychowanie dziecka.
• Rozważnie i taktownie wprowadzajmy nowych partnerów.

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA DARMOWĄ PORADĘ PRAWNĄ:

• telefonicznie pod nr tel. 32 776-30-31 w godzinach pracy urzędu lub
• elektronicznie poprzez email npp@umtychy.pl lub stronę https://zapisy-np.ms.gov.pl/ 
• osobiście – w Biurze Obsługi Klienta Urzędu Miasta Tychy, al. Niepodległości 49.

Strona internetowa Stowarzyszenia DOGMA – Zakładka TYCHY

Masz pytania, potrzebujesz porady? Zadzwoń i umów się!

 PROFIL STOWARZYSZENIA DOGMA NA FACEBOOKU
– POST Z INFORMACJAMI NA TEMAT ZAPISÓW DO PUNKTÓW PORADNICZYCH